Fatalna jakość powietrza i jej wpływ na zdrowie
- Szczegóły
Smog to zjawisko atmosferyczne, polegające na występowaniu w powietrzu pyłu, dymu oraz pary wodnej. Jego głównym źródłem jest emisja pyłów i benzopirenu z domowych pieców i lokalnych kotłowni. Niestety, w wielu polskich miastach stężenie pyłów zawieszonych znacznie przekracza normę. Według rankingu Europejskiej Agencji Środowiska z 2020 roku Polska znajduje się w niechlubnej czołówce krajów UE, w których zanieczyszczenie powietrza jest największe.
Szacuje się, że z powodu nadmiernego zanieczyszczenia powietrza rocznie umiera ok. 46 tys. Polaków. Zła jakość powietrza odczuwalna jest szczególnie w okresie grzewczym, czyli jesienią i zimą. Na wzrost ryzyka powstawania smogu wpływają także duże zachmurzenie, brak wiatru, wyże atmosferyczne oraz znaczne spadki temperatury, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Według danych Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami ok. 49 proc. emisji pyłów do atmosfery pochodzi z sektora komunalnego i emisje te mają bezpośredni wpływ na występowanie epizodów smogowych.
Wpływ smogu na zdrowie
Smog niekorzystnie wpływa na stan zdrowia i może znacząco zwiększać rozwój nie tylko nowotworów, ale również wielu innych schorzeń. Ciągłe narażenie na zanieczyszczenia powietrza negatywnie wpływa na stan zdrowia organizmu i może zwiększać ryzyko rozwoju wielu chorób. Zanieczyszczenia powietrza niekorzystnie wpływają nie tylko na układ oddechowy, ale również na funkcjonowanie całego organizmu. W skład smogu wchodzą pyły, gazy i szkodliwe substancje. Dlatego poważnie zaburza on funkcjonowanie układu oddechowego, nerwowego czy krwionośnego, a także osłabia funkcje obronne organizmu, przez co stajemy się coraz bardziej podatni na zachorowania.
Smog jest nie tylko dotkliwie odczuwalny przez osoby cierpiące na astmę czy inne choroby dróg oddechowych. Opublikowane niedawno badania, przeprowadzone w Krakowie, udowodniły, że cząsteczki PM 2,5 zawarte w smogu wywołują reakcję alergiczną u osób dotychczas zdrowych. Możemy więc reagować na smog alergią. Z kolei z badań przeprowadzonych m.in. przez Warszawski Uniwersytet Medyczny i Politechnikę Warszawską wynika, że w miejscowościach, w których długotrwale mamy do czynienia z wysokim stężeniem PM 10 i PM 2,5 w powietrzu, ryzyko wystąpienia alergii wziewnych u dzieci zwiększa się dwukrotnie, a astmy - aż czterokrotnie. Smog przyczynia się również do zwiększenia ryzyka rozwoju chorób przewlekłych, takich jak astma czy POChP, u osób dorosłych.
Jak podkreśla lek. Paweł Wojtan, pulmonolog Grupy Lux Med: - Smog to jedna z najbardziej kancerogennych substancji. Powietrze zanieczyszczone przez metale ciężkie bardzo źle wpływa na organizm. Co ważne, skutki wdychania smogu na pierwszy rzut oka wydają się stosunkowo niepozorne. Pierwszymi symptomami mogą być bóle i zawroty głowy, problemy z koncentracją, podrażnienie spojówki oka, uporczywy kaszel, który jest reakcją obronną przed szkodliwymi związkami w powietrzu, czy choćby uczucie zwiększonej ilości śluzu i wydzieliny w drogach oddechowych.
Przeczytaj także: Rola Inspekcji w ochronie powietrza
Smog a wzrok
Czyste powietrze może chronić wzrok, za to zanieczyszczone - pogarszać go. To właśnie pokazały nowe badania. Problem jest istotny, bo już od lat 90. W pewnych rejonach świata dziecięcy wzrok psuje się szybciej niż w innych. Wpływ na występowanie krótkowzroczności u dzieci ma między innymi smog, z kolei czyste powietrze może poprawiać wzrok. Jeśli aktualny trend się utrzyma, do 2050 roku na świecie aż 40% dzieci będzie mieć krótkowzroczność.
Badacze ustalili, że grupą najbardziej wrażliwą na zanieczyszczenia powietrza są uczniowie szkół podstawowych. Na wpływ zanieczyszczonego powietrza na pogłębienie problemów z widzeniem mniej wrażliwe były starsze dzieci i te, u których już stwierdzono wysoką krótkowzroczność. Dzieci mieszkające w rejonach o niższym poziomie zanieczyszczeń powietrza, miały lepszą ostrość widzenia bez okularów. Czyste powietrze to nie tylko zdrowie układu oddechowego, to także zdrowie wzroku. Zanieczyszczenia, takie jak pyły zawieszone (PM2.5 i PM10), tlenki azotu czy ozon, mogą podrażniać oczy, powodując łzawienie, zaczerwienienie i uczucie pieczenia.
Jak chronić się przed smogiem?
Niestety nie da się całkowicie zmniejszyć ekspozycji na smog, ponieważ trudno byłoby zrezygnować z wychodzenia na zewnątrz oraz wietrzenia pomieszczeń. Warto natomiast unikać wychodzenia z domu w godzinach szczytu, czyli między 8 a 10 i 16 a 18, ponieważ wtedy w powietrzu obserwuje się największe stężenie spalin oraz innych szkodliwych substancji.
Jak w takim razie chronić się przed nim i jak postępować, gdy na zewnątrz stężenie szkodliwych dla zdrowia pyłów zawieszonych jest szczególnie wysokie? - Oczywiście w dni, kiedy normy pyłów przekroczone są o 100 proc. i więcej, nie zaleca się długotrwałego przebywania na świeżym powietrzu, a tym bardziej biegania czy ćwiczeń na zewnątrz. Z całą pewnością jednak nie powinno się całkowicie rezygnować z aktywności fizycznej. Nawet wtedy mamy pewne alternatywy - jak ćwiczenia w domu czy na siłowni. Jeśli mimo wszystko zależy nam na sporcie na świeżym powietrzu, a jakość tego powietrza jest zła, warto wybrać miejsca oddalone od źródła emisji, czyli osiedli domów jednorodzinnych czy dróg szybkiego ruchu. Mogą być to np. las lub inna lokalizacja, w której stężenie pyłów jest bezpieczne dla zdrowia. Pamiętajmy także, że poziom zanieczyszczeń przy głównej drodze, a drodze oddalonej od niej o 500 m, może być zupełnie inny - dodaje lek.
- Trzymaj rękę na pulsie - na stronie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska sprawdzaj jakość powietrza.
- Postaraj się również poprawić jakość powietrza w domu.
- Zapewnij obecność roślin - w szczególności tych, które należą do grupy o właściwościach oczyszczających powietrze, jak np.
- Warto rozważyć korzystanie z darmowych aplikacji monitorujących stężenie pyłów i toksycznych związków na zewnątrz. Umożliwi ci to sprawdzenie jakości powietrza, zanim wyjdziesz na dwór.
Na stronie Inspekcji Ochrony Środowiska dostępne są aktualne dane dotyczące jakości powietrza w poszczególnych miastach Polski. Dobrym sposobem na oczyszczenie powietrza w domu mogą okazać się zielone rośliny doniczkowe, które wyłapują i filtrują część pyłów.
Przeczytaj także: Analiza jakości powietrza w Serocku
Skalę zanieczyszczenia powietrza było widać już we wtorek wieczorem na mapach AIRLY, gdzie Polska, a zwłaszcza południowa oraz środkowa część, stały się "czerwoną wyspą" na tle Europy, z wielokrotnymi przekroczeniami norm pyłów zawieszonych. Tylko na północy, gdzie mróz zelżał i pojawiły się przelotne opady śniegu, jakość powietrza jest dobra. Tymczasem w centrum oraz na południu szacowana jest ona jako zła i bardzo zła, a stężenia pyłów zawieszonych PM2,5 i PM10 są przekraczane wielokrotnie.
Prognozy nie pozostawiają wątpliwości. Południe będzie się dusić do czwartku. W związku z utrzymywaniem się bezchmurnej i mroźnej pogody, prognozy niezmiennie wskazują tam na bardzo złą jakość powietrza, a poprawa nadejdzie nie wcześniej niż w piątek, gdy się zachmurzy, nieco ociepli i pojawią się opady. W centrum i na północy smog nie powinien nam się mocno dawać we znaki, a na Pomorzu Gdańskim oraz Mazurach i Podlasiu jakość powietrza będzie bardzo dobra.
Przeczytaj także: Pomiary zanieczyszczeń w Stacji Czernica
tags: #fatalna #jakość #powietrza #wpływ #na #zdrowie
