Jean-Honoré Fragonard: Inspiracje i charakterystyka twórczości
- Szczegóły
Jean-Honoré Fragonard, synonim rokoka w malarstwie, łączył francuską tradycję fête champêtre i fête galante z wpływami malarstwa włoskiego, szczególnie G. Tiepola. Jego twórczość ewoluowała od gładko malowanych obrazów w stylu Bouchera do impastowych kompozycji o nasyconych barwach, przechodząc od motywów mitologiczno-erotycznych do scen rodzajowych.
Początkowo Fragonard był uczniem J.-B. Chardina, a następnie F. Bouchera (1749-50). W 1752 zdobył Prix de Rome, co umożliwiło mu kontynuowanie studiów u Bouchera w École des Éleves Protegés, a następnie w Akademii Francuskiej w Rzymie, dokąd wyjechał w 1756 roku.
Ewolucja stylu i wpływy
W jego malarstwie, stanowiącym synonim rokoka, francuska tradycja przedstawień fête champêtre i fête galante łączy się z wyraźnym oddziaływaniem malarstwa włoskiego, a zwłaszcza G. Tiepola. Od wczesnych, gładko malowanych obrazów w stylu Bouchera Fragonard ewoluował ku malowanym impastowo kompozycjom o nasyconych barwach, od motywów mitologiczno‑erotycznych do rodzajowych.
Sceny rodzajowe i erotyzm w twórczości Fragonarda
Najważniejsze w twórczości malarskiej Jeana‑Honoré Fragonarda zdają się być swobodne sceny w typie galants, które zawierają liczne podteksty erotyczne. Erotyzm Fragonarda jest jednak lekki, frywolny, „podglądający”, a więc dyskretny i intymny, nie nosi w sobie znamion pouczania czy wulgarności. Najlepszym przykładem tego typu dzieła może być prezentowany w Wallace Collection w Londynie obraz z 1767 roku pt. Huśtawka.
Dzieło jest tylko pretekstem do snucia domysłów, nie sceną erotyczną podaną wprost. Mężczyźni mają stroje w barwach szarości, dziewczyna suknię w kolorze pomarańczowym. Dodatkowo istnieje w obrazie jeden mały szczegół - bucik dziewczyny rzucany swobodnie w stronę amanta, który symbolizuje być może szczęśliwe spełnienie miłosne. To właśnie przypadkowość wydarzenia - niedyskretny wiatr, który pozwala mężczyźnie podziwiać tajniki kobiecego stroju, ulotny moment stanowi o jego treści.
Przeczytaj także: Tajemnicza dziewczyna przed kościołem
Jean-Honoré Fragonard, Huśtawka, 1767-1768, Wallace Collection, Londyn
Podobnie w bardziej frywolnych obrazach, np. przechowywanej w Starej Pinakotece w Monachium Dziewczynce igrającej z pieskiem mamy do czynienia z podpatrzoną przez widza, zaglądającego „przez dziurkę od klucza” swawolną igraszką.
Piesek staje się tylko pretekstem do zabaw, figlarnych pieszczot, których żądni byli ówcześni odbiorcy. Istniała też wśród komentatorów sztuki opinia, że Fragonard był poetą malarstwa erotycznego: udaje mu się jednak uniknąć nieprzyzwoitości, dzięki szybkości wykonania rysunku.
Przykłady dzieł i ich charakterystyka
Pewnego rodzaju swobodnym wdziękiem cechuje się obraz Skradziony pocałunek z Ermitażu, ukazujący scenę, rozgrywającą się w ówczesnym wnętrzu. Mężczyzna i kobieta, w obawie przed wzrokiem innych, potajemnie oddają się przyjemności pocałunku.
Jean-Honoré Fragonard, Skradziony pocałunek, 1787, Ermitaż, Sankt Petersburg
Przeczytaj także: Różnorodne materiały w kolażu i fotomontażu
Jeszcze dalej posuwa się Fragonard w scenie Zasuwka z Luwru, traktując tutaj miłosne pożądanie niemalże z dosłownością. Obejmujący w talii kobietę silny mężczyzna sięga ku tytułowej zasuwce, by niczego nie ryzykując, móc oddać się miłosnej uciesze.
Jean-Honoré Fragonard, Zasuwka, ok. 1777, Luwr, Paryż
W Muzeum Sztuki w Toledo w Stanach Zjednoczonych podziwiać można kolejny z obrazów Fragonarda zatytułowany Ciuciubabka. Specyficznie pojmowana zabawa i przyjemność (plaisir) okresu rokoka znalazła swoje ujście również w tego typu scenkach rodzajowych rozgrywanych wiosną i latem w parkach i laskach podmiejskich.
Kobieta w twórczości Fragonarda
Niemalże we wszystkich reprodukowanych kompozycjach Fragonarda rolę główną odgrywa kobieta. Jest to kobieta pięknie ubrana (czasami przebrana), czarowna, urocza oddająca się jakiejś przyjemnej czynności w swoim buduarze. Za przykład niech posłuży nam obraz List miłosny z Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku.
Jean-Honoré Fragonard, List miłosny, 1770, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork
Przeczytaj także: Kapelusz i perspektywa – studium kompozycji
W 1769 roku powstaje jedno z najbardziej rozpoznawalnych dzieł Fragonarda ilustrujące prozaiczną czynność, której oddaje się kobieta w swoim buduarze, a mianowicie Dziewczyna czytająca książkę. Podziwiać ją można w National Gallery of Art w Waszyngtonie.
Jean-Honoré Fragonard, Dziewczyna czytająca książkę, 1776, National Gallery of Art, Waszyngton
Portret pani de Giumard z Luwru emanuje ciepłym wewnętrznym czarem podkreślającym pewną kapryśność i zalotność modelki. W przepięknych kobiecych scenach, takich ja ta, Fragonard stosuje świetlistą paletę, a łagodny, pastelowy koloryt twarzy kontrastuje z ciemną, głęboką oprawą oczu i wyraźnym rysunkiem pełnych ust. W portretach tego typu (List miłosny, Dziewczyna czytająca książkę) paleta Fragonarda skupia się wokół bieli, brązów, żółcieni, głębokich czerwieni i zieleni.
Podsumowanie
Twórczość Fragonarda charakteryzuje się lekkością, elegancją i subtelnym erotyzmem, wpisując się w kanony rokoka. Jego obrazy, pełne wdzięku i uroku, przedstawiają sceny z życia arystokracji, ukazując ich zabawy, romanse i codzienne czynności. Fragonard pozostawił po sobie bogatą spuściznę artystyczną, która do dziś zachwyca widzów na całym świecie.
tags: #dziewczyna #odwrócona #plecami #tumblr #inspiracje
