Dopuszczalna Wilgotność Sklejki: Normy i Wytyczne
- Szczegóły
Konstrukcje drewniane są istotnym elementem budownictwa, zarówno w obiektach zabytkowych, jak i współczesnych. Wybór odpowiednich materiałów drewnopochodnych, takich jak sklejka, ma kluczowe znaczenie dla trwałości i bezpieczeństwa konstrukcji.
Sklejka w Konstrukcjach Drewnianych
Sklejkę stosowaną do konstrukcji drewnianych wykonuje się z drzewa liściastego, zgodnie z normą PN-EN 313-2001 - część 1 i 2, oraz powinna spełniać wymagania norm PN-EN 314-2:2001, PN-EN 315:2001 i PN-EN 636+A1:2015-06. Sklejka wodoodporna spełniająca wymagania normy PN-EN 12871:2013-11 może być stosowana na poszycie stropów, ścian i połaci dachowych.
Sklejką nazywa się płyty sklejone z nieparzystej liczby fornirów, których włókna w przylegających do siebie warstwach są wzajemnie prostopadłe. Taka budowa sklejki umożliwia wyrównanie odmiennych właściwości fizycznych i mechanicznych drewna, wzdłuż i w poprzek włókien. Sklejkę wytwarza się z co najmniej trzech warstw forniru. Zewnętrzne warstwy sklejki nazywa się obłogami, a pozostałe - niezależnie od liczby - środkiem.
Produkcja sklejki obejmuje następujące podstawowe etapy: przygotowanie surowca, pozyskiwanie forniru, klejenie, wykończenie sklejki. Sklejka jest najstarszym półfabrykatem drzewnym, należącym do grupy materiałów zwanych drewnem ulepszonym. Później dopiero zaczęto produkować różnego rodzaju płyty stolarskie, płyty pilśniowe, a w końcu płyty wiórowe.
Sklejka, jest to materiał, który zachowuje zalety drewna, a nie ma wielu jego wad. Do właściwości sklejki należą m.in.:
Przeczytaj także: Prawidłowa wilgotność OSB przy montażu
- wyrównane właściwości fizyczne i mechaniczne wzdłuż i w poprzek arkusza,
- ograniczenie występowania pęknięć wskutek zmian wilgotności,
- duże wymiary powierzchniowe,
- łatwość gięcia i formowania,
- wysoka wytrzymałość mechaniczna wobec małej grubości.
Na właściwości sklejki oraz jej przydatność do określonego celu wpływa wiele czynników, które stanowią jednocześnie podstawę ogólnej klasyfikacji sklejek.
Klasyfikacja Sklejki
- Zależnie od rodzaju drewna użytego na obłogi rozróżnia się sklejkę liściastą, iglastą oraz sklejkę z drewna tropikalnego, zależnie od rodzaju drewna w sklejce - sklejkę jednorodzajową i wielorodzajową.
- Zależnie od stopnia odporności na działanie wody rozróżnia się sklejkę do zastosowania wewnątrz pomieszczeń - suchotrwałą oraz półwodoodporną - i do zastosowania na zewnątrz wodoodporną.
- Ze względu na kierunek przebiegu włókien drzewnych w obłogu rozróżnia się arkusz sklejki podłużny oraz poprzeczny, a ze względu na postać obłogu - sklejkę o obłogu jednolitym,spajanym w poprzek włókien i spajanym wzdłuż włókien na ucios.
- Zależnie od stanu powierzchni rozróżnia się sklejkę nie szlifowaną, szlifowaną i cyklinowaną.
- Zależnie od stopnia uszlachetnienia rozróżnia się sk1ejkę z powłoką z utwardzonych żywic, z okładzinami, impregnowaną oraz mechanicznie przetworzoną.
- Ze względu na przeznaczenie rozróżnia się sklejkę ogólnego i określonego przeznaczenia.
Istniejące normy na sklejki o różnym przeznaczeniu ustalają dla nich szczegółowe wymagania techniczne. Produkuje się m.in. sklejki lotnicze, wagonowe, szkutnicze, teletechniczne (do produkcji skrzynek radiowych i telewizorowych), do opakowań oraz sklejkę ogólnego przeznaczenia. Sklejka ogólnego przeznaczenia ma największe znaczenie w produkcji stolarskiej, gdyż jest stosowana między innymi w produkcji mebli i stolarki budowlanej.
Zależnie od rodzaju drewna użytego na obłogi rozróżnia się dwa rodzaje sklejki ogólnego przeznaczenia:
- iglastą - sosnową (so), jodłową (jo)
- liściastą - olchową (ol), brzozową (brz), bukową (bk) i inne.
Zależnie od stopnia odporności na wodę rozróżnia się następujące typy sklejki ogólnego przeznaczenia:
- suchotrwałą (S),
- półwodoodporną (W1),
- wodoodporną (W2).
Ze względu na chropowatość powierzchni rozróżnia się dwie odmiany sklejki ogólnego przeznaczenia:
Przeczytaj także: Wymagania dotyczące wilgotności podkładów
- sklejkę nie szlifowaną (0)
- szlifowaną (1).
W klasyfikacji sklejki ogólnego przeznaczenia rozróżnia się cztery klasy jakości: A, B, BB i BBB. W klasyfikacji jakościowej odróżnia się prawą (lepszą) oraz lewą (gorszą) powierzchnię sklejki. Podstawą klasyfikacji jest klasa jakości powierzchni prawej. Powierzchnia lewa w klasie A, B i BB odpowiednio do grubości sklejki może być o jedną lub dwie klasy gorsza.
Zasady klasyfikacji sklejki liściastej i iglastej są różne w zakresie wad drewna, pozostają natomiast jednakowe w zakresie wad produkcji. W każdej klasie jakości ustalono w odpowiednich normach możliwość występowania lub dopuszczalny stopień występowania poszczególnych wad.
Jednocześnie w arkuszu sklejki klasy A mogą występować 2 wady drewna i 1 produkcyjna, w B - odpowiednio - 3 wady drewna i 2 wady produkcyjne, w BB - 4 i 3 wady, a w BBB -wszystkie.
Dopuszczalna Wilgotność Sklejki
Wilgotność sklejki stosowanej w konstrukcjach drewnianych powinna być ustalana w zależności od miejsca oraz zakresu jej stosowania i nie powinna być większa niż 15% w stosunku do stanu zupełnie suchego. Wilgotność sklejki nie powinna przekraczać 10%. Jednak ostateczna dopuszczalna wilgotność sklejki w poważnym stopniu uzależniona jest od wilgotności powietrza. I tak przy wilgotności powietrza ok. 30% może osiągnąć wilgotność 7%, natomiast przy wilgotności otoczenia ok.
Sklejka Wodoodporna vs. Wilgocioodporna
Często spotykamy się z pojęciami „sklejka wodoodporna” i „sklejka wilgocioodporna”, używanymi czasem zamiennie. Jednak kryją się za nimi kluczowe różnice, które decydują o tym, gdzie dany rodzaj sklejki może być bezpiecznie stosowany.
Przeczytaj także: Zastosowanie sklejki a dopuszczalna wilgotność
Podstawowa różnica między sklejką wilgocioodporną a wodoodporną leży w rodzaju kleju użytego do sklejenia warstw forniru.
Sklejka Wilgocioodporna
- Rodzaj kleju: Najczęściej klej na bazie żywicy mocznikowo-formaldehydowej (urea-formaldehyde - UF) lub melaminowo-mocznikowo-formaldehydowej (melamine urea-formaldehyde - MUF). Klej MR (Moisture Resistant) odnosi się głównie do klejów typu UF.
- Odporność na wilgoć: Wykazuje ograniczoną odporność na krótkotrwałe działanie wilgoci i podwyższoną wilgotność powietrza.
- Klasyfikacja według warunków użytkowania (wg EN 636): Norma EN 636 klasyfikuje sklejkę pod kątem jej przydatności do stosowania w różnych środowiskach wilgotnościowych. Klasy EN 636 określają warunki użytkowania, w tym poziom narażenia na wilgoć, która może pośrednio sprzyjać degradacji biologicznej (np. przez grzyby czy owady). Dla sklejki wilgocioodpornej są to zazwyczaj klasy 1 i 2.
- Klasa 1 (EN 636-1): Warunki suche. Sklejka przeznaczona do stosowania w środowiskach, gdzie wilgotność materiału utrzymuje się na niskim poziomie (odpowiada temperaturze 20°C i wilgotności względnej powietrza poniżej 65%). W takich warunkach ryzyko degradacji biologicznej jest minimalne, a sklejka zachowuje swoje właściwości. Typowe zastosowanie: wnętrza budynków mieszkalnych i biurowych, suche elementy mebli, opakowania.
- Klasa 2 (EN 636-2): Warunki wilgotne. Sklejka przeznaczona do stosowania w środowiskach, gdzie wilgotność materiału może być okresowo wyższa (odpowiada temperaturze 20°C i wilgotności względnej powietrza poniżej 85%), ale nie jest to stałe narażenie na wodę czy opady. Sklejka tej klasy wykazuje zwiększoną odporność na wilgoć i związane z nią ryzyko rozwoju grzybów w porównaniu do klasy 1. Może być stosowana w pomieszczeniach o okresowo podwyższonej wilgotności (np. kuchnie, łazienki, ale z dala od miejsc bezpośrednio narażonych na wodę) lub na zewnątrz, ale zabezpieczona przed bezpośrednim działaniem opadów.
- Podsumowując: Sklejka wilgocioodporna (klasa 1 i 2) nadaje się do zastosowań wewnętrznych, w tym w pomieszczeniach o podwyższonej, ale nie ekstremalnej wilgotności.
Sklejka Wodoodporna
- Rodzaj kleju: Najczęściej klej na bazie żywicy fenolowo-formaldehydowej (phenol-formaldehyde - PF).
- Odporność na wilgoć (Klasa WBP - Water Boil Proof): Określenie WBP (Water Boil Proof) odnosi się do klasy odporności sklejki na gotowanie w wodzie, co jest testem potwierdzającym trwałość spoiny klejowej w warunkach wysokiej wilgotności i temperatury. Sklejka spełniająca wymagania testu WBP charakteryzuje się bardzo wysoką odpornością na wodę i może być zanurzona w wodzie przez długi czas bez rozwarstwienia. Odporna jest również na warunki atmosferyczne.
- Klasa 3 (EN 636-3): Warunki zewnętrzne. Sklejka przeznaczona do stosowania w środowiskach zewnętrznych, gdzie jest narażona na częste i długotrwałe działanie wilgoci, opadów i zmiennych warunków atmosferycznych. Sklejka tej klasy jest odporna na degradację biologiczną nawet w trudnych warunkach zewnętrznych.
- Charakterystyka: Charakterystyczny ciemnobrązowy kolor spoiny klejowej na przekroju. Występuje w wersji surowej lub filmowanej (fenolowanej).
- Podsumowując: Sklejka wodoodporna (klasa 3 / WBP) jest przeznaczona do zastosowań zewnętrznych i w miejscach o bardzo wysokiej wilgotności lub bezpośrednim kontakcie z wodą. Jest to materiał wybierany do szalunków, elementów konstrukcyjnych zewnętrznych, podłóg w pojazdach, łodziach itp.
Przykładowe Zastosowania
- Zabawki: Produkcja zabawek drewnianych (jeśli sklejka posiada odpowiednie atesty, np. Sklejka wilgocioodporna (zwłaszcza Klasa 2) może być stosowana w kuchniach czy łazienkach, ale tylko w miejscach nienarażonych na bezpośredni kontakt z wodą (np.
- Szalunki budowlane: Niezastąpiona do tworzenia form dla betonu. Sklejki szalunkowe Paged to rozwiązania zaprojektowane z myślą o efektywnym i wielokrotnym formowaniu betonu. Charakteryzują się wysoką wytrzymałością mechaniczną, stabilnością wymiarową oraz odpornością na wilgoć i alkaliczne środowisko betonu, dzięki zastosowaniu wodoodpornych klejów (WBP) i specjalistycznych powierzchni (np. film fenolowy).
- Przemysł transportowy: Podłogi w przyczepach, naczepach, busach, wagonach kolejowych (szczególnie sklejka antypoślizgowa filmowana). Charakteryzuje się wysoką odpornością na ścieranie, co zapewnia jej długą żywotność pod obciążeniem i ruchem.
- Przemysł okrętowy: Elementy konstrukcyjne i wykończeniowe łodzi i jachtów (tzw. sklejka szkutnicza, często z egzotycznych gatunków drewna, klejona klejem WBP).
- Elementy małej architektury: Altany, wiaty, domki narzędziowe, place zabaw (z odpowiednim zabezpieczeniem).
Montaż i Zabezpieczanie Sklejki
Prawidłowy montaż sklejki w miejscach narażonych na wilgoć jest równie ważny jak wybór odpowiedniego rodzaju sklejki.
- Upewnij się, że wybrana sklejka (wilgocioodporna Klasa 2 lub wodoodporna Klasa 3/WBP) jest odpowiednia do warunków, w jakich będzie eksploatowana.
- To absolutnie kluczowy krok, zwłaszcza w przypadku sklejki wodoodpornej stosowanej na zewnątrz lub w miejscach bezpośrednio narażonych na wodę. Cięte krawędzie sklejki są najbardziej narażone na wchłanianie wilgoci, ponieważ warstwy forniru są tam widoczne.
- Choć sklejka filmowana (fenolowana / pokryta filmem fenolowym) ma odporną powierzchnię, w niektórych zastosowaniach (np. Oleje i woski: Mogą być stosowane do sklejki surowej lub szlifowanej, tworząc powłokę hydrofobową.
- W miejscach narażonych na wilgoć, szczególnie w konstrukcjach zewnętrznych, kluczowe jest zapewnienie odpowiedniej wentylacji. Umożliwia to wysychanie sklejki i zapobiega gromadzeniu się wilgoci, która mogłaby prowadzić do rozwoju pleśni i grzybów, nawet w sklejce wodoodpornej.
- Używaj łączników (śrub, wkrętów, gwoździ) wykonanych z materiałów odpornych na korozję (np. stal nierdzewna, ocynkowana), zwłaszcza w zastosowaniach zewnętrznych. W miejscach, gdzie wilgoć może wnikać przez otwory po łącznikach, należy je dodatkowo uszczelnić (np.
- Sklejka, nawet wodoodporna, nie powinna mieć bezpośredniego kontaktu z gruntem, chyba że jest to specjalistyczny produkt przeznaczony do tego celu (np. odpowiednio impregnowana sklejka do zastosowań w ziemi).
- Podobnie jak lite drewno, sklejka może w niewielkim stopniu zmieniać wymiary pod wpływem zmian wilgotności i temperatury (choć w znacznie mniejszym stopniu).
- Sklejka stosowana w trudnych warunkach, zwłaszcza na zewnątrz, wymaga regularnej inspekcji i konserwacji.
Sklejki Paged - Rozwiązania dla Budownictwa i Transportu
- Sklejki szalunkowe Paged: To rozwiązania zaprojektowane z myślą o efektywnym i wielokrotnym formowaniu betonu. Charakteryzują się wysoką wytrzymałością mechaniczną, stabilnością wymiarową oraz odpornością na wilgoć i alkaliczne środowisko betonu, dzięki zastosowaniu wodoodpornych klejów (WBP) i specjalistycznych powierzchni (np. film fenolowy).
- Paged Ultra Form: Innowacyjna, filmowana sklejka liściasta, zaprojektowana specjalnie do zadań specjalnych w prefabrykacji i formowaniu betonu. Łączy w sobie wytrzymałość mechaniczną, odporność chemiczną i długowieczność. Zastosowano w niej kompozytowe tworzywo sztuczne, które w połączeniu z fornirami drewnianymi tworzy gładką, jednolitą i wyjątkowo trwałą powierzchnię roboczą.
- Sklejki antypoślizgowe Paged: To niezawodne rozwiązania dla budownictwa i transportu, idealne do zastosowań wymagających wysokiej przyczepności i odporności na trudne warunki. Są to zazwyczaj sklejki klejone klejem fenolowym WBP, których powierzchnia jest pokryta specjalnym filmem z odciskiem siatki (np. heksagonalną), zapewniającym właściwości antypoślizgowe.
- Sklejki filmowane Paged: Idealne do szalunków i podłóg w transporcie. Klejone klejem WBP, z odporną na ścieranie i wilgoć powierzchnią filmową.
- Sklejki Konstrukcyjne Paged: Paged oferuje sklejki konstrukcyjne przeznaczone do wymagających zastosowań w budownictwie. Charakteryzują się one wysoką wytrzymałością, stabilnością wymiarową i trwałością, często dzięki klejeniu wodoodpornymi klejami (WBP).
- Paged RockPly®: Sklejka kompozytowa nowej generacji, zaprojektowana z myślą o ekstremalnych obciążeniach i trudnych warunkach. Charakteryzuje się do 2x wyższą wytrzymałością na zginanie w porównaniu do tradycyjnej sklejki brzozowej, wysoką odpornością na ścieranie i uderzenia, a także odpornością na wilgoć, chemikalia i alkalia. Dzięki lepszemu stosunkowi wytrzymałości do wagi, pozwala na zwiększenie ładowności w transporcie. Posiada również klasyfikację ogniową Bfl-s1 i bardzo niski poziom emisji formaldehydu.
- Paged DryGuard i Paged DryGuard FR: Sklejka Paged DryGuard została specjalnie zaprojektowana z myślą o odporności na wilgoć i często stosowana jest w budownictwie, zmieniając standardy w tej dziedzinie dzięki swojej niezawodności i trwałości w warunkach podwyższonej wilgotności.
- Paged GreenPly: Sklejka z atestem higienicznym PZH, często stosowana w miejscach wymagających wysokich standardów czystości i bezpieczeństwa. Dodatkowo, Paged GreenPly posiada prestiżowy certyfikat CARB NAF (No Added Formaldehyde), potwierdzający brak dodatku formaldehydu w żywicy wykorzystywanej do produkcji sklejki.
Wybierając produkty Paged, zyskujesz pewność, że sięgasz po sklejkę wysokiej jakości, wyprodukowaną zgodnie z normami i przeznaczoną do konkretnych, często wymagających zastosowań.
Warunki Magazynowania Sklejki
Sklejkę magazynuje się w pomieszczeniach zamkniętych. Wilgotność powietrza w magazynie nie powinna przekraczać 80%, a temperatura spadać poniżej 5°C.
Sklejkę magazynuje się w pozycji poziomej luzem lub zapakowaną. Stosy sklejki przechowywanej luzem powinny być ułożone na paletach. Ponadto stosy co 50-100 cm należy przełożyć paletą lub sklejką grubości co najmniej 18 mm z podkładkami.
Wybierając sklejkę do projektu narażonego na wilgoć, zawsze dokładnie analizuj warunki, w jakich będzie eksploatowana. Czy będzie to tylko podwyższona wilgotność powietrza, czy bezpośredni kontakt z wodą? Czy sklejka będzie stosowana wewnątrz, czy na zewnątrz? Pamiętaj również, że nawet najlepsza sklejka wodoodporna wymaga prawidłowego montażu i zabezpieczenia, zwłaszcza krawędzi ciętych.
tags: #dopuszczalna #wilgotność #sklejki #normy

