Dlaczego Skala Celsjusza Była Początkowo Odwrotna?
- Szczegóły
„Kto wynalazł skalę Celsjusza?”, to z pozoru głupie pytanie. Trochę tak jakbyśmy pytali, gdzie leży Wielki Mur Chiński. Jednak okazuje się, że Celsjusz nie wynalazł skali temperatury nazwanej jego nazwiskiem.
Początki Skali Celsjusza
Anders Celsjusz urodził się 27 listopada 1701 w Uppsali (Szwecja). W młodości studiował astronomię i był w tej dziedzinie naprawdę dobry, gdyż już w wieku 29 lat został profesorem. Ponieważ w Szwecji nie było żadnych obserwatoriów, Celsjusz zmuszony był podróżować po Europie. W 1742 roku Anders Celsius zbudował swój pierwszy termometr rtęciowy. Aby mierzyć temperaturę musiał przyjąć jakąś skalę pomiarową.
Skala, którą zaproponował Celsius była odwrotna do współczesnej. Naukowiec ten przyjął jako zero temperaturę wrzenia wody (obecnie zerem jest temperatura jej krzepnięcia), a jako sto stopni wybrał punkt, w którym woda zamarza (współcześnie za 100 przyjęto punkt wrzenia). Oznacza to, że w pierwotnej skali Celsiusa temperatura pokojowa odpowiadała 80 stopniom (dziś 20). Temperatura ciała człowieka w tej pierwotnej skali wynosiła 63,4 stopnia (współcześnie 36,6).
Termometry używane były już od XVI wieku, jednak nie było jednego standardu odczytu temperatury. Jako punktu wyjściowego używano temperatury ludzkiego ciała, zwierząt, najwyższej/najniższej temperatury w danym kraju itp. Każdy po swojemu. Termometry także nie miały standaryzacji. Używano innych płynów i innych naczyń do pomiaru. Z naukowego punktu widzenia takie odczyty były bezużyteczne, gdyż nie można było ich odtworzyć gdzie indziej.
Dlaczego Skala Celsjusza Była Odwrotna?
Termometr Celsjusza miał odwrotną skalę. Przy temperaturze zero woda wrzała a jako sto stopni, Celsjusz wybrał temperaturę zamarzania wody. A dlaczego skala wyglądała akurat tak, skoro zdrowy rozsądek podpowiada, że kiedy robi się cieplej, temperatura rośnie? Otóż Celsjusz zrobił to z wygody. W ten sposób nie musiał używać liczb ujemnych, które komplikowałyby mu wyliczenia. Mieszkając w Szwecji, gdzie średnia temperatury jest niższa od większości Europy, chciał uniknąć używania niewygodnego znaku „-”, który zwiększał prawdopodobieństwo pomyłki w obliczeniach.
Przeczytaj także: Korzyści z Używania Nawilżacza Powietrza
Podczas mroźnego poranka pierwszy termometr Celsiusa mógł wskazywać 110 stopni (obecnie -10).
Zmiana Skali Celsjusza
Wielu badaczy, między innymi Elvius ze Szwecji (1710), Christian of Lyons (1743) i Carolus Linnaeus (1740), zwracało uwagę na odwrotność wielu zjawisk do zaproponowanego układu temperatur. Dopiero później naukowcy doszli do wniosku, że lepiej połączyć wzrost liczby stopni z procesem ocieplania.
W 1744 roku Anders Celsjusz zmarł. Rok później szwedzki przyrodnik Karol Linneusz (1707-1778) na potrzeby badań nad roślinami, wymyślił własny termometr . Termometr został wykonany przez twórcę instrumentów naukowych Daniela Ekströma, który pracował w obserwatorium Celsjusza. Skala w nim została odwrócona. Tak naprawdę nie wiadomo czy na pomysł odwrócenia skali Celsjusza wpadł Linneusz, Ekstörm….czy może ktoś jeszcze inny. Rok przed śmiercią Celsjusza, francuski naukowiec Jean-Pierre Christin zaproponował odwrócenie skali. Tak naprawdę wielu naukowców z tamtego okresu zwracało uwagę na konieczność odwrócenia układu, w efekcie czego temperatura wrzenia i zamarzania zostały zamienione miejscami.
Skala Celsjusza Dzisiaj
Od 1774 do 1954 stopień skali Celsjusza zdefiniowany był jako jedna setna różnicy temperatur topnienia lodu i wrzenia wody przy ciśnieniu normalnym jednej atmosfery fizycznej. Zero na skali Celsjusza przyporządkowano temperaturze topnienia lodu. 100 stopniom Celsjusza odpowiadała temperatura wrzenia wody w warunkach normalnych. Definicja ta cały czas jest w powszechnym użyciu i naucza się jej w szkołach.
No dobrze, ale dlaczego skala Celsjusza nazwana jest skalą Celsjusza, a nie skalą Linneusza, Ekstörma, Christina albo jeszcze kogoś innego? Powód jest prosty - skala Celsjusza oryginalnie nazywała się skalą stustopniową (ang. centigrade). Nazwa była używana przez długi czas, jednak nastręczała pewnych problemów, gdyż w niektórych językach oznaczała miarę mierzenia kąta. Aby pozbyć się tego problemu Międzynarodowe Biuro Miar i Wag, w 1948 roku zmieniło nazwę na skalę Celsjusza. Ujednolicono w ten sposób nazwy najpopularniejszych skal, które były nazywane po swoich odkrywcach (skala Kelvina, skala Fahrenheita).
Przeczytaj także: Jakość powietrza w Polsce: Analiza
Czy Celsjusz zasłużył na nazwanie skali jego nazwiskiem? Odpowiedź jest prosta - tak.
Skale Temperatury - Porównanie
Poniższa tabela przedstawia porównanie różnych skal temperatury.
| Skala | Jednostka pomiaru | Temperatura topnienia lodu | Temperatura wrzenia wody |
|---|---|---|---|
| Celsjusza | °C (stopień Celsjusza) | 0° | 100° |
| Fahrenheita | °F (stopień Fahrenheita) | 32° | 212° |
| Kelvina | K (kelwin) | 273 | 373 |
Przeczytaj także: Napoje gazowane: Pepsi i gaz
tags: #dlaczego #skala #celsjusza #jest #odwrotna
