Ciężkie Gleby, Duża Wilgotność i Choroby Roślin
- Szczegóły
Wilgotność w glebie jest najczęstszą przyczyną uszkodzenia roślin. Nienormalna zawartość dostępnej wody dla roślin powoduje spadek wzrostu i ukazywanie się chorych lub zamarłych roślin.
Wpływ Niedoboru Wody
Rośliny cierpiące na niedobór wody są zwykle pozbawione turgoru, są jasno zabarwione do żółtych, mają niewiele małych liści, słabo plonują, więdną i zamierają. Bardziej na niedobory wody są wrażliwe rośliny jednoroczne niż wieloletnie.
Oddziaływanie niskiej wilgotności względnej jest najczęściej spotykane w uprawach domowych, zwłaszcza w okresie zimowym. W mieszkaniach w okresie zimowym wilgotność często spada do 15-25%, odpowiadając wilgotności pustyni. Powodem jest szczególnie suche powietrze ponad lub w pobliżu źródła ciepła.
Rośliny doniczkowe utrzymywane w takich warunkach nie tylko zużywają wodę szybciej, wolniej rosną i szybciej zaczynają więdnąć, ale ich liście stają się plamiste lub pomarszczone i wcześniej opadają. Kwiaty gwałtownie usychają i opadają.
Wpływ Nadmiaru Wody
Nadmiar wody występuje znacznie rzadziej niż susza. Przejawia się on najczęściej na glebach słabo przepuszczalnych lub występuje w uprawach doniczkowych nadmiernie nawanianych. Skutkiem nadmiaru wody na glebach zalanych lub powstałego w związku z słabą przepuszczalnością gleby jest zamieranie korzeni, prawdopodobnie z powodu braku wystarczającej ilości tlenu.
Przeczytaj także: Rośliny na gleby o dużej wilgotności
Mokre, beztlenowe warunki sprzyjają rozwojowi organizmów beztlenowych, które w cyklu życiowym tworzą azotyny, które są toksyczne dla roślin. Ponadto, komórki korzenia uszkodzone wskutek braku tlenu tracą swoją wybiórczą przepuszczalność i pozwalają roślinie absorbować metale toksyczne i inne substancje trujące.
Wpływ nadmiaru wody jest najczęściej widoczny w uprawach doniczkowych. Nadmiernie nawadniane rośliny zwykle zrzucają liście lub liście żółkną.
Choroby Odglebowe
Mianem chorób odglebowych określane są choroby spowodowane przez patogeny bytujące w glebie. Mogą to być wirusy, grzyby, ale również nicienie. Atakują one rośliny poprzez system korzeniowy i powodują mnóstwo szkód w uprawach.
Zakażenia grzybicze upraw to najczęstszy rodzaj chorób odglebowych, które może zaobserwować rolnik. Duże problemy mogą również stwarzać: Gaeumannomyces graminis, Plasmodiaphora brassicae, Sclerotinia spp. oraz organizmy glonopodobne rodzaju Pythium. Rodzaj Pythium spp. stanowi ważną ekonomicznie grupę patogenów.
Nicienie są szkodnikami i choć same nie są chorobotwórcze, to szkody przez nie wyrządzane określa się jako „choroby wywoływane przez nicienie”, ponieważ ułatwiają one proces zakażenia roślin przez patogeny. Wśród nicieni największe problemy stwarzają gatunki z rodzajów Meloidogyne i Globodera.
Przeczytaj także: Klucz do zdrowego wzrostu roślin
Nicienie jako pasożyty roślin, to w zdecydowanej większości zamieszkujące glebę cienkie, wydłużone, robakowatego kształtu organizmy o długości od 0,2 do 10 mm. Ich niewielkie wymiary ciała oraz ukryte pod powierzchnią gleby środowisko powodują, że wywoływane przez nie uszkodzenia nie są łatwe do interpretacji.
Nicienie odżywiają się materią organiczną i mogą żerować na korzeniach roślin, powodując ich uszkodzenia. Przez te uszkodzenia wnikają patogeny, które szybciej i łatwiej porażają rośliny, powodując szkody większe niż same nicienie.
Za główną przyczynę problemów wywoływanych przez choroby i nicienie uznaje się zazwyczaj zbyt dużą częstotliwość upraw i uproszczenia w zmianowaniu, co ma szczególne znaczenie w przypadku tych chorobotwórczych organizmów, które charakteryzują się dużą specjalizacją, czyli zdolnością do porażania konkretnego gatunku uprawnego.
Wiele patogenów przenoszonych przez glebę rozprzestrzenia się wraz z nasionami i materiałem nasadzeniowym, dlatego kontrola materiału rozmnożeniowego jest szczególnie istotna. Bardzo ważnym środkiem zapobiegawczym jest również zwalczanie chwastów, które mogą być żywicielami wielu chorobotwórczych organizmów.
Monitoring i Zapobieganie
Monitoring jest jedną z kluczowych zasad integrowanej ochrony przed szkodnikami (IPM). W przypadku chorób przenoszonych przez glebę nie jest to zagadnieniem łatwym i prace nad jego usprawnieniem cały czas trwają. Skuteczne wdrożenie monitoringu wymaga określenia szacunkowych docelowych progów liczebności grzybów i nicieni, powyżej których mogą wystąpić szkody gospodarcze. Obecnie znacznie łatwiej prowadzić taki monitoring w przypadku nicieni niż grzybów.
Przeczytaj także: Normy wilgotności gleby w Polsce
Znane są już metody oceny progów szkodliwości dla grzybów glebowych, jak chociażby metoda mokrego platerowania dla oznaczenia gęstości mikrosklerocjów grzybów rodzaju Verticilium w jednostce gleby.
Naprzemienna uprawa różnych rodzajów roślin w określonej kolejności - płodozmian, poprawia plony, przerywa cykle rozwojowe wielu chwastów, szkodników i chorób, jednocześnie poprawiając właściwości żywieniowe i inne właściwości gleby. Zbyt częsty powrót tej samej rośliny w to samo miejsce stwarza, przynajmniej w przypadku niektórych chorób glebowych, większe prawdopodobieństwo infekcji.
Do chorób płodozmianowych zbóż zalicza się także choroby podsuszkowe, takie jak: łamliwość podstawy źdźbła zbóż, fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła i korzeni oraz zgorzel korzeni i podstawy źdźbła.
Mikroorganizmy Glebowe
Obecność baterii wpływa także na polepszenie warunków powietrzno-wodnych, poprawę struktury gruzełkowatej gleby, a nawet zwiększenie retencji wodnej. Oddziaływanie wielu mikroorganizmów glebowych nie ogranicza się wyłącznie do konkurencji o pokarm z organizmami chorobotwórczymi.
Wiele z mikroorganizmów glebowych wykazuje działanie antybiotyczne, a niektóre posiadają wręcz aktywne możliwości enzymatycznego rozkładu wielu patogenów. W warunkach stresów, takich jak niska temperatura czy susza, zdolność wielu patogenów do wywoływania infekcji jest jeszcze wyższa niż w warunkach bezstresowych.
Jeżeli uprawa narażona jest na stresy, w nadmiernych ilościach pojawia się hormon roślinny - etylen, nazywany wtedy etylenem stresowym. Bakterie PGPR (Plant Growth Promotion Rhizobacteria) mają zdolność do hamowania nadmiernej aktywności etylenu stresowego. Kodują one geny odpowiedzialne za syntezę deaminazy ACC, enzymu hamującego produkcję kwasu 1-aminocyklopropano-1-karboksylowego. Jest to kluczowy związek w metabolicznej ścieżce syntezy etylenu.
Wielokierunkowe działanie bakterii PGPR
Tabela przedstawia wielokierunkowe działanie bakterii PGPR.
| Działanie |
|---|
| Hamowanie nadmiernej aktywności etylenu stresowego |
| Synteza deaminazy ACC |
Wysoka Wilgotność Powietrza a Choroby Grzybowe
Lipcowe codzienne deszcze powodują, że powietrze jest bardzo wilgotne. W Łodzi wilgotność sięga średnio 70 procent, ale zaraz po deszczach, gdy woda szybko paruje, przekracza nawet 90 proc. Dla roślin to ilość wywołująca choroby grzybowe.
Mało które rośliny uprawowe znoszą tak dużą wilgotność. Liście atakują wtedy mączniaki i szara pleśń, antraknoza; rośliny zamierają lub gorzej plonują - wyjaśnia Anna Ungert, współwłaścicielka sklepu ogrodniczego przy ul. Legionów.
Choroby grzybowe rozwijają się na liściach pomidorów, ale także wszystkich warzyw dyniowatych, do których należą także ogórki. Niestety nieuniknione są chemiczne opryski, bo nic innego nie będzie skuteczne przy tak dużej wilgoci. Ale by te środki zadziałały, potrzeba przynajmniej 6 - 8 godzin bez opadów, a o to teraz trudno - opowiada Anna Ungert.
Wilgotne powietrze bardzo też szkodzi wielu roślinom ozdobnym. Mączniak zniszczył w tym roku floksy, chorują róże, powojniki. Liście roślin wyglądają jak posypane mąką, brązowieją i zamierają.
Antraknoza, kolejna groźna choroba grzybowa, najczęściej poraża derenie, magnolie, śnieguliczki, trzmieliny, a także orzechy włoskie. Ograniczyć skutki choroby mogą takie preparaty, jak np. Score 250 EC, Topsin M 250 czy Gwarant 500 SC.
Nieinfekcyjne Choroby Roślin
Nieinfekcyjne choroby roślin, czasem zwane także chorobami fizjologicznymi roślin - choroby roślin spowodowane niekorzystnymi dla nich warunkami atmosferycznymi, glebowymi, niedoborem niezbędnych składników lub trującymi pierwiastkami i związkami chemicznymi występującymi w powietrzu, glebie i wodzie. Wspólną ich cechą jest to, że nie są zakaźne, tzn. nie przenoszą się z rośliny na roślinę.
Patogeny Glebowe i Ich Objawy
Patogeny glebowe to spora grupa patogenów żyjących w glebie. Choroby, które mogą powodować, doprowadzają do spowolnienia wzrostu roślin, ograniczenia kwitnienia i osłabienia plonów. Patogeny glebowe należą do jednej z trzech grup.
- Nicienie to niewielkie robaki, najczęściej mikroskopijnych wielkości, które są bardzo wrażliwe na temperaturę gleby i jej wilgotność. W związku z tym występowanie konkretnych gatunków zależne jest od szerokości geograficznej i panującego klimatu.
- Zamieszkujące glebę grzyby to najczęstsza przyczyna chorób odglebowych. Ponieważ patogeny odglebowe atakują w miejscach niewidocznych na pierwszy rzut oka, infekcja zauważalna jest dopiero w momencie, gdy jej rozmiary zaczynają znacząco osłabiać roślinę.
Objawy tych chorób są zazwyczaj dość podobne bez względu na rodzaj wywołującego je patogenu i wynikają w głównej mierze z faktu, że zaatakowane korzenie przestają efektywnie pobierać wodę i składniki odżywcze z gleby. Początkowe objawy można łatwo pomylić ze skutkami niedoboru wody, co prowadzi do częstszego i obfitszego nawadniania uprawy i zamiast pomóc, jedynie zwiększa rozprzestrzenianie się infekcji. Pomimo tożsamych objawów, rozpoznanie konkretnego patogenu jest kluczowe dla prawidłowego leczenia.
Objawy Żerowania Nicieni
Objawami ich żerowania będą przede wszystkim uszkodzenia korzeni, które mogą być pokryte nekrotycznymi plamami lub pokryte naroślami (np. w przypadku guzaka północnego, którego samica wraz z jajami tworzy takie narośla). Niektóre nicienie zasiedlają również tkanki zielone (niszczyk zjadliwy), przez co części nadziemne również mogą ulegać uszkodzeniom.
W walce z nicieniami pozytywną rolę odgrywa współrzędna uprawa aksamitek, która odstrasza szkodniki. W uprawie roślin jednorocznych istotnym czynnikiem prewencyjnym jest prawidłowy płodozmian i odpowiednia uprawa gleby, która niszczy większość pasożytów glebowych.
Choroby Grzybowe
W przypadku przydomowych upraw najczęstszymi sprawcami infekcji są grzyby.
- Antraknoza korzeni - powodowana przez Colletotrichum spp. Objawia się licznymi, brązowo-czarnymi, nekrotycznymi plamkami obecnymi na korzeniach rośliny. W miarę postępu choroby warstwa korowa korzeni złuszcza się i brunatnieje, a cały korzeń ulega gniciu.
- Fuzarioza - powodowana przez Fusarium spp., charakteryzuje się długim okresem inkubacji. Gdy do infekcji dojdzie na etapie produkcji rozsady, choroba ujawni się w pierwszej fazie kwitnienia lub tuż przed nią. Dlatego posadzenie na stałe miejsce zarażonej rozsady kończy się zazwyczaj zamieraniem roślin. Jeśli do zakażenia dojdzie dopiero po posadzeniu na stałe miejsce, objawy uwidocznią się tu przed rozpoczęciem zbiorów lub na ich początku. Porażenie roślin fuzariozą powoduje brązowienie i gnicie korzeni, brunatnienie łodygi u jej podstawy, a także wiązek w dolnej części pędu, zazwyczaj do wysokości nie większej niż 30 cm. Na częściach nadziemnych fuzarioza uwidacznia się pod postacią żółknących liści i jednostronnego więdnięcia rośliny.
- Fytoftoroza - powodowana przez grzyb Phytophtora spp. Objawy chorobowe są różne w zależności od etapu wzrostu rośliny. U młodych roślin porażeniu ulegają szyjki korzeniowe, a rośliny więdną bez widocznych na łodydze objawów - jedynie w dolnej części pędu głównego wiązki przewodzące mogą ulec zbrązowieniu. U bardziej wyrośniętych roślin zaatakowana zostaje łodyga tuż przy ziemi - tkanki w miejscu infekcji przebarwiają się najpierw na szarozielono, a następnie na brązowo. Wkrótce łodyga ulega przewężeniu, a tkanki obumierają. U roślin już owocujących gnicie systemu korzeniowego postępuje ku górze, a najstarsze liście żółkną i więdną.
- Zgnilizna twardzikowa - wywoływana przez Sclerotinia spp. Patogen ten jest polifagiem, co oznacza, że może porażać wiele gatunków roślin. W przydomowych ogrodach atakuje najczęściej pomidory, ogórki, fasolę, warzywa korzeniowe, ale także rośliny ozdobne. Trudność w zwalczaniu choroby powoduje fakt, że formy przetrwalnikowe, tak zwane sklerocja mogą zalegać w glebie przez okres od 8 do nawet 15 lat. Objawem bardzo charakterystycznym dla zgnilizny twardzikowej jest pojawienie się puszystej, białej, obfitej grzybni na porażonych tkankach, na której w miarę rozwoju choroby pojawiają się czarne formy przetrwalnikowe - sklerocja.
Prewencja Grzybowych Chorób Odglebowych
Prewencja grzybowych chorób odglebowych opiera się na mądrze przeprowadzanym płodozmianie oraz odkażaniu gleby w przypadku wykrycia chorób grzybowych. W tym celu dobrze sprawdza się środek Nemasol 510 SL, który niszczy zarówno przetrwalniki większości grzybów, jak i nicienie.
Jak Rozpoznać Chorobę Odglebową?
Choroby odglebowe to zbiorcze określenie chorób, których źródłem infekcji są patogeny bytujące w glebie, które atakują rośliny poprzez system korzeniowy. Głównymi źródłami infekcji są nasiona, rozsada i podłoże. Z kolei patogeny wywołujące choroby oglebowe mogą być przenoszone przez wiatr, wodę, a także podczas zabiegów pielęgnacyjnych. Wiele chorób odglebowych daje podobne objawy, co utrudnia ich prawidłowe rozpoznanie. Przy czym najczęściej występują patogeny tych dwóch ostatnich rodzajów i to one są powodują większość chorób odglebowych.
- Bytujące w glebie grzyby stanowią najczęstszą przyczynę odpowiedzialną za wywoływanie chorób odglebowych. Są to zazwyczaj grzyby jednokomórkowe, zaliczane do pleśni. Wnikają do roślin przez uszkodzenia w powłokach spowodowane np. urazami lub żerowaniem szkodników. Po wniknięciu do rośliny, ich strzępki przerastają tkanki rośliny oraz tworzą zarodnie z zarodnikami. Ich patogenność zależna jest od czynników zewnętrznych, wśród których należy wymienić temperaturę i wilgotność. Rozwojowi grzybów sprzyja wysoka temperatura i wilgotność powietrza, z kolei suche środowisko ogranicza ich zdolność do proliferacji.
- Z kolei nicienie to niewielkich rozmiarów (zwykle nie przekraczają 0,3 mm długości) organizmy o podłużnym, wydłużonym kształcie ciała, które jest przezroczyste lub półprzezroczyste. Większość nicieni glebowych jest bardzo mała - ich dostrzeżenie gołym okiem jest niemożliwe. Nicienie odżywiają się materią organiczną, mogą żerować na korzeniach roślin, powodując ich uszkodzenia. Ponadto, mikroorganizmy te mogą przenosić inne chorobotwórcze drobnoustroje, które wnikają przez powstałe wskutek żerowania nicieni urazy. Skład gatunkowy nicieni glebowych zależny jest od klimatu, szerokości geograficznej i rodzaju gleby. Mikroorganizmy te preferują gleby lżejsze, chociaż istnieją gatunki żyjące w glebach gliniastych.
Rozprzestrzenianie Się Chorób Odglebowych
Powietrze może być wykorzystywane do przenoszenia chorobotwórczych drobnoustrojów. W ten sposób przenoszone są zazwyczaj zarodniki lub przetrwalniki grzybów, a zjawisko to nazywa się anemochoria. Do rozprzestrzeniania się zarazków dochodzi wraz z ruchem powietrza. Wykorzystanie tego sposobu siewstwa umożliwia rozprzestrzenianie się grzybów na duże odległości, które mogą dochodzić nawet do kilkudziesięciu kilometrów. Jest to zatem bardzo wydajny sposób poszerzania zasięgu występowania.
Aby transport zarazka droga powietrzną był możliwy, objawy chorobowe muszą być widoczna na nadziemnej części rośliny. Na powierzchni rośliny tworzą się zarodnie z zarodnikami lub formy przetrwalnikowe, które są rozsiewane z powietrzem. Warunki, które sprzyjają takiemu transportowi to: wysoka wilgotność powietrza, duże zagęszczenie roślin, a także brak wiatru.
Przenoszenie patogenów grzybowych przez powietrze jest bardzo powszechne. Okazuje się bowiem, że w powietrzu w sposób ciągły unoszą się liczne zarodniki grzybów. Jednak powietrze nie jest wykorzystywane do transportu innych patogenów glebowych, takich jak nicienie. Organizmy te rozmnażają się poprzez jaja i wymagają do rozwoju środowiska wilgotnego, takiego jak gleba.
Choroby odglebowe mogą rozprzestrzeniać się także w sposób mechaniczny. Transport ten polega na przeniesieniu patogenu z jednego miejsca w drugie poprzez sprzęt lub narzędzia, a także materiały które mają kontakt z glebą lub chorą rośliną. W ten sposób przenoszone są chorobotwórcze grzyby, nicienie, wirusy i bakterie.
W sposób mechaniczny przenoszone są formy wegetatywne drobnoustrojów, ale także ich przetrwalniki i zarodniki. Gleba jest środowiskiem, w którym licznie gromadzą się formy przetrwalnikowe oraz wegetatywne patogenów, także tych występujących na częściach nadziemnych.
Postępowanie po Zbiorach
Dlatego ważne jest prawidłowe postępowanie z resztkami pozostałymi po zbiorach. Jeżeli w uprawie występują choroby odglebowe, konieczne jest dokładne zebranie resztek po zbiorach, a następnie ich utylizacja. Działanie to pozwala na uniknięcie rozwoju form przetrwalnikowych, które mogą pozostać w stanie życia utajonego do następnego sezonu, zachowując zdolność do infekowania roślin.
Patogeny powodujące choroby odglebowe mogą również przenosić się przez sprzęt używany do upraw. Koła, maszyny, sprzęt ręczny, a nawet buty - wszystkie elementy mające kontakt z glebą stanowią potencjalne źródło patogenów.
Kolejnym sposobem mechanicznego rozprzestrzeniania się chorobotwórczych patogenów są rośliny. Na korzeniach, łodygach i liściach sadzonek mogą znajdować się mikroorganizmy powodujące choroby. Często dawka zakaźna jest bardzo mała, w niektórych wypadkach już kilkanaście zarodników grzybów może prowadzić do rozwoju choroby.
Oprócz sadzonek, źródłem patogenów, a zwłaszcza grzybów, mogą być również nasiona. Aby ograniczyć ryzyko zawleczenia chorób w uprawy podczas siewu, stosuje się zaprawianie nasion. Kluczem do zapobiegania tego typu zjawiskom jest zakup certyfikowanego materiału siewnego od sprawdzonych dostawców oraz prawidłowe jego przechowywanie.
Objawy Chorób Odglebowych
Patogeny odglebowe atakują rośliny w miejscach niewidocznych na pierwszy rzut oka przez co zauważenie objawów rozwoju choroby w jej początkowym stadium jest utrudnione. Infekcje najczęściej zauważalne są dopiero, gdy ich rozwój skutkuje znaczącym osłabieniem wigoru roślin. Większość chorób odglebowych rozpoczyna się od uszkodzenia korzeni, co sprawia, że przestają efektywnie pobierać wodę i składniki odżywcze z gleby.
- zamieranie roślin.
Początkowo objawy często przypominają niedobór wody, co może sprawić, że nawadnianie stanie się bardziej intensywne. Niestety, działanie to tylko przyspieszy rozwój choroby. Patogeny odglebowe stanowią duże zagrożenie w uprawach. Ich negatywny wpływ na wzrost i rozwój znajduje odbicie w wielkości i jakości uzyskanych plonów.
Jak Rozpoznać Chorobę Odglebową?
Aby rozpoznać chorobę odglebową, konieczne jest wykonanie dokładnych oględzin roślin, zarówno w części naziemnej, jak i podziemnej. Przeprowadzając oględziny korzeni, należy zwrócić szczególną uwagę na występowanie ubytków i uszkodzeń. Świadczą one o żerowaniu szkodników glebowych, a także stanowić mogą bramę wejścia dla chorobotwórczych patogenów. Ponadto, należy przyjrzeć się wyglądowi korzeni - ich kształtowi, grubości, ilości korzeni bocznych.
Choroby odglebowe upośledzają wchłanianie przez korzeń, co może prowadzić do nadmiernego rozwoju korzeni bocznych, co sprawia, że wyglądem przypominają miotłę.
Oglądając nadziemne części roślin, należy zwrócić szczególną uwagę na łodygi i liście. Jeżeli zauważalne są punktowe odbarwienia, zmiany koloru, a także suche plamy, oznacza to, że przyczyną choroby są patogenne grzyby. Ponadto, na zmienionych chorobowo miejsca widoczne mogą być również skupiska zarodni z zarodnikami.
Najczęstsze Choroby Odglebowe
Najczęstszymi sprawcami chorób odglebowych są grzyby. Wiele z nich jest zdolnych do wywoływania choroby w różnych rodzajach upraw.
- Choroba ta obejmuje korzenie roślin, a jej sprawcą są grzyby z rodzaju Colletotrichum. Na zainfekowanych korzeniach rozwijają się brązowo-czarne, nekrotyczne plamy pokryte licznymi, czarnymi plamkami. Dochodzi do złuszczania się warstwy korowej, a następnie brunatnienia i gnicia korzeni.
- Schorzenie to, powodowane przez grzyby z rodzaju Fusarium, charakteryzuje się długim okresem inkubacji. Jeżeli do zakażenie dojdzie na etapie produkcji rozsady, objawy będą zauważalne w okolicy kwitnienia. Porażenie tym patogenem prowadzi do brązowienia i gnicia korzeni chorych roślin, a także brunatnienie podstawy łodygi oraz wiązek przewodzących. Zmiany w tkankach przewodzących najczęściej obejmują dolną część rośliny, ich występowanie ogranicza się do wysokości około 30 cm nad ziemi. W miejscach tych powstają przewężenia, które następnie pokrywają się biało-różowym nalotem grzybni z zarodnikami.
- Fytoftoroza powodowana jest przez grzyby Phytophthora spp. Obserwowane objawy zależne są od fazy wzrostu. Jeżeli choroba atakuje rośliny młodsze, porażeniu ulega szyjka korzeniowa, co prowadzi do więdnięcia bez widocznych objawów zewnętrznych. Jedynym objawem jest brunatnienie wiązek przewodzących w dolnej części pędu głównego. Tkanki w tym miejscu zmieniają barwę na szarozieloną, a następnie brunatnieją. Następnie dochodzi do przewężenia łodygi i obumarcia tkanek, a także stopniowego zamierania roślin. Jeżeli choroba rozwija się na roślinach dojrzałych, dochodzi do gnicia korzeni, które postępuje ku górze, a najstarsze liście żółkną i więdną. W przebiegu choroby na łodygach pojawiają się objawy zgnilizny w formie wodnistych, szarozielonych plam. Tkanki i wiązki przewodzące w miejscu porażenia brunatnieją, łodyga ulega przewężeniu, a rośliny stopniowo zamierają.
- Rhizoctonia solani to grzyb wywołujący powschodową zgorzel siewek, gnicie korzeni, a także zgorzel szyjki korzeniowej i podstawy łodygi. Wraz z rozwojem choroby dochodzi do powstawania przewężeń łodygi tuż przy powierzchni gleby, co prowadzi do zamierania roślin.
- Objawy tej choroby, wywoływanej przez Verticillium spp., ujawniają się w późniejszych fazach wzrostu roślin, zwykle krótko przed zbiorami. Początkowo obserwuje się więdnięcie najmłodszych liści, następnie całych roślin. Na brzegach, między nerwami najstarszych liści, pojawiają się żółte, pomarańczowe lub brązowe przebarwienia. Żółknące liście opadają, a roślina powoli zamiera.
- Zgorzel siewek nazywana jest również miękką zgnilizną korzeni i podstawy pędu, oraz zgorzelą zgnilakową. Powodują ją grzyby z rodzaju Pytium, które porażają korzenie w różnych fazach uprawy. Wraz z rozwojem choroby, dochodzi do zamierania siewek przed lub krótko po wyjściu na powierzchnię gleby. Obserwuje się puste place, pozbawione młodych roślin. Na starszych siewkach powstają przewężenia i rozwija się zgnilizna podstawy łodygi. Jeżeli grzyb zaatakuje starsze rośliny, u nasady pędy pojawiają się brązowe, lekko wgłębione plamy, na których rozwija się zgnilizna. Zmiany te posuwają się w górę rośliny.
- Patogeny powodujące tę chorobę, grzyby z rodzaju Sclerotinia, mogą porażać wiele gatunków roślin, a ich formy przetrwalnikowe mogą przetrwać w glebie nawet kilka lat, zachowując zdolność do zakażania. Najbardziej charakterystycznym objawem tej choroby jest pojawienie się puszystej, białej i obfitej grzybni na porażonych tkankach. Wraz z rozwojem choroby, na plamach tych pojawiają się czarne skupiska form przetrwalnikowych.
tags: #ciężkie #gleby #duża #wilgotność #choroby #roślin
