Wpływ Wilgotności na Uprawę Rzepaku
- Szczegóły
Z uprawą roślin wysiewanych w wąskich rzędach związane jest nieodłącznie ryzyko wylegania. Na utrzymanie łanu bezpośredni wpływ ma właściwa agrotechnika.
Agrotechnika a Stabilność Łanu Rzepaku
Stabilność łanu uzależniona jest nie tylko od warunków atmosferycznych, ale także m.in. od właściwego doboru odmiany, choć i to nie gwarantuje pełnej ochrony przed wyleganiem. Przyjmuje się, że odmiany krótkosłome są bardziej stabilne niż te o źdźble długim. Podobną właściwość mają odmiany w typie pojedynczego kłosa, czyli takie, które krzewią się mniej intensywnie.
Na polach, gdzie stosowany jest obornik, dostępność azotu jest trudna do wyliczenia. Zależne jest to od „skokowo” przebiegającej mineralizacji. Przy optymalnej wilgotności mineralizacja jest wyższa, co wiąże się z lepszym zaopatrzeniem roślin w azot.
Wpływ Nawożenia Azotowego i Gęstości Siewu
Jednym z czynników, który rolnicy uważają za przyczynę wylegania, jest nadmierne nawożenie azotowe. Przy obecnie stosowanych dawkach, azot stosowany w pszenicy nawet w ilości 200 kg nie powinien być przyczyną wylegania. Do błędów w nawożeniu azotem należy raczej zakwalifikować wadliwą aplikację nawozu, a więc wszelkiego rodzaju nałożenia - nie tylko na poprzeczniakach, ale również w łanie.
Bezpośredni wpływ na wyleganie ma także gęstość siewu. Zbyt wysoka sprzyja zjawisku konkurencji między roślinami prowadzącej do nadmiernego wydłużania źdźbła, a następnie wzrostu ryzyka wylegania. Parametr gęstości wysiewu powinien być rozpatrywany z uwzględnieniem korekty na dokrzewianie.
Przeczytaj także: Poradnik: walka z wilgocią w mieszkaniu
Regulatory Wzrostu i Ich Zastosowanie
Regulatory wzrostu powinny być stosowane w pierwszych fazach rozwojowych. To na podstawę źdźbła działają największe siły sprzyjające wyleganiu. Wczesne stosowanie regulatora wzrostu wpływa bardziej na wzmocnienie źdźbła, niż na jego skrócenie. We wczesnych fazach rozwojowych przyrosty dobowe są niewielkie, więc również efekt skrócenia jest mniej widoczny.
Z późnym zastosowaniem regulatorów wzrostu należy się mierzyć w przypadku upraw, w których konieczne jest zabezpieczenie dokłosia przed wyłamywaniem. Ma to szczególne znaczenie w uprawie jęczmienia. Strategia zabezpieczenia przed wyleganiem w tym gatunku zakłada stosowanie regulatora wzrostu dwukrotnie.
Charakterystyka Rzepaku
Rzepak (botanicznie kapusta rzepak), jest blisko spokrewniony z rzepikiem, gorczycą, kapustą oraz innymi roślinami krzyżowymi. Nasion wielu tych gatunków nie da się od siebie odróżnić.
Obecnie mimo jego większej zimotrwałości praktycznie nie uprawia się już rzepiku, gdyż plonuje on słabiej niż rzepak, a jego nasiona są mniej zaolejone. Mimo jego nie najlepszej zimotrwałości, uprawa formy ozimej dominuje nad jarą, co jest spowodowane jej znacznie lepszą plennością. Formy jare rzepaku uprawia się zazwyczaj wtedy, gdy na danym polu nie przetrwały odmiany siane jesienią.
Nasiona rzepaku zawierają około 40-50% tłuszczu, 20-25% białka, 6-7% włókna, 4-6% popiołu i 18-22% związków bezazotowych wyciągowych. Obecnie uprawiane w Polsce odmiany mają bardzo nisko poziom szkodliwego kwasu erukowego, oraz ciągle malejącą ilość glukozynolanów- związków szkodliwych dla zwierząt dodatkowo pogarszających strawność paszy.
Przeczytaj także: Wakacje w Bodrum
Wymagania Glebowe Rzepaku
Rzepak wymaga gleb sprawnych, żyznych, o uregulowanych stosunkach wodnych. Są to gleby ciężkie i średnie, najlepiej 2 i 4 kompleksu. W latach mokrych na glebach bardzo ciężkich rzepak może mieć trudności z ukorzenieniem, natomiast na lżejszych jest narażony na przemarzanie, wiosenne niedobory wody i nierówne dojrzewanie plantacji. Do najkorzystniejszych gleb należą więc gleby brunatne właściwe i płowe, mady, rędziny, czarne ziemie i czarnoziemy.
Najgorszym przedplonem dla rzepaku jest rzepak. Powoduje zachwaszczenie plantacji mniej wartościowymi samosiewami rzepaku, wzrasta stopień porażania roślin chorobami grzybowymi, również najgroźniejszą z nich- kiłą kapustnych.
Wybór Odmiany i Materiału Siewnego
Duża ilość odmian rzepaku umożliwia dość precyzyjne ich dobranie pod oczekiwania plantatora. Uwagę należy zwrócić nie tylko na możliwy do uzyskania plon, ale także na zimotrwałość danej odmiany. Zawartość szkodliwych substancji w nasionach (glukozynolanów) oraz ich zaolejenie również może mieć znaczący wpływ na ich cenę. Do wyboru są też odmiany populacyjne (liniowe) oraz hybrydowe (mieszańcowe).
Absolutnie nie należy wysiewać nasion rzepaku z własnego zbioru.
Uprawa Przedsiewna i Nawożenie Rzepaku Ozimego
Rzepak ozimy jest rośliną bardzo wymagającą w kwestii upraw przedsiewnych. Przede wszystkim lubi przedplony, które schodzą z pola na tyle szybko, że można wykonać pełne zespoły uprawek pożniwnych i przedsiewnych. Większość uproszczeń w uprawie zazwyczaj niekorzystnie odbija się na jego plonowaniu. Przynajmniej na kilkanaście dni przed siewem rzepaku należy wykonać orkę przedsiewną na głębokość 18-20cm.
Przeczytaj także: Poradnik pomiaru wilgotności
Rzepak wykazuje duże zapotrzebowanie na wapń. Dobre efekty daje stosowanie pod rzepak obornika. Powinien on być rozrzucony bezpośrednio po zbiorze przedplonu- na ściernisko. Gnojowica nadaje się do nawożenia przedsiewnego i pogłównego. Jednakże jesienią należy uważać aby nie przesadzić z ilością azotu dostarczonego rzepakowi, a wiosną po ruszeniu wegetacji zabieg ten może nawet powodować uszkodzenia roślin.
Zasadnicze nawożenie rzepaku ozimego fosforem i potasem powinno być wykonane przed orką siewną, gdyż umożliwia to głębsze przykrycie nawozu, a co za tym idzie zwiększa jego koncentrację w strefie korzeniowej roślin rzepaku, która znajduje się głębiej niż u zbóż. Głębsze przykrycie nawozu „zachęca” także rośliny do wydłużania korzenia, co poprawia ich zimowanie, ale także usprawnia pobieranie wody podczas wiosennych suszy.
Jesienne nawożenie rzepaku ozimego azotem należy przeprowadzać bardzo rozważnie. Zbyt mała jego dawka spowolni rośliny i utrudni im przygotowanie się do zimowania, natomiast zbyt duża spowoduje przyspieszenie wydłużania łodygi i liści oraz wysokie umieszczenie stożka wzrostu, co zdecydowanie pogarsza zimotrwałość. Jesienna dawka azotu powinna wynosić około 20-40 kg N/ha, a jeśli na polu pozostała pocięta słoma po roślinie przedplonowej i nie aplikowano azotu na ściernisko, dodatkowe 7 kg N na każdą tonę słomy.
Wiosenne Nawożenie Azotem
Pierwszą dawkę nawozów azotowych na rzepak ozimy należy, podobnie jak w przypadku zbóż, wysiać w terminie jak najbardziej zbliżonym do momentu wznowienia przez rośliny wegetacji. Jeśli nawozy azotowe zostaną wysiane zbyt wcześnie przed wznowieniem przez rośliny wegetacji, nastąpią duże ich straty. Najkorzystniejszym terminem jest moment w którym śnieg już stopniał, ale ziemia wciąż jest jeszcze dość głęboko przemarznięta aby ciągnik w niej nie grzązł.
Dawka ta powinna stanowić co najmniej 60% całkowitej planowanej wiosennej dawki azotu, czyli dla planowanego plonu 4 t/ha około 90-100 kg N/ha. Użytym nawozem powinien być siarczan amonu (lub podobny- Saletrosan, Yara Sulfan) lub saletra amonowa, albo obydwa te nawozy. Drugą dawkę azotu należy rozsiać około 15-20 dni po pierwszej i zazwyczaj jest to ostatnia dawka. Trzecia i zarazem najmniejsza dawka azotu, powinna być zastosowana najpóźniej do fazy BBCH 59, czyli tuż przed stadium żółtego pąka.
Nawożenie Dolistne
Rzepak ozimy bardzo pozytywnie reaguje na nawożenie dolistne. Jesienią korzystnie jest opryskać rośliny siarczanem magnezu oraz nawozami zawierającymi przede wszystkim bor, mangan, fosfor a także potas. W przypadku niedoborów azotu możliwy jest też oprysk 10% roztworem mocznika (najpóźniej w I dekadzie października). Wczesną wiosną można zastosować podobny zestaw nawozów.
Ochrona Przed Chwastami
Rzepak ozimy jest rośliną niezwykle wrażliwą na większość stosowanych w herbicydach substancji chemicznych. Sprawia to, iż do jego ochrony przed chwastami dostępnych jest stosunkowo mało preparatów. A z racji dość rzadkiego siewu chwasty mają możliwość silnego konkurowania z rzepakiem. Niektóre chwasty, jak np.: przytulia czepna, wytwarzają nasiona, które nawet w niewielkiej ilości zmieszane z ziarnem rzepaku powodują dyskwalifikację całej partii towaru w skupie.
Najwyższą skutecznością chwastobójczą w rzepaku ozimym odznaczają się jesienne zabiegi przedwschodowe z ewentualną jesienną powschodową korektą graminicydami. Jesienne nalistne zabiegi powschodowe przeciw chwastom dwuliściennym cechują się znacznie mniejszą skutecznością i węższym spektrum działania. Wiosenny oprysk herbicydowy jest jedynie zabiegiem korygującym i ze względu na jego bardzo ograniczoną skuteczność przeciw chwastom które wzeszły już jesienią nie można go traktować jako głównego zabiegu herbicydowego.
Regulacja Wzrostu i Ochrona Fungicydowa
Niekiedy jesienią należy przyhamować wzrost roślin rzepaku, aby poprawić jego zdolność do przezimowania. Należy to robić już fazie 4-6 liści rzepaku!, gdy temperatury są odpowiednio wysokie dla prawidłowego działania preparatów. Najpopularniejsze regulatory wzrostu rzepaku są także środkami grzybobójczymi i są zazwyczaj oparte na substancjach aktywnych z grupy triazoli (tebukonazol, protiokonazol, epoksykonazol, metakonazol, difenokonazol, paklabutrazol,...).
Rzepak ozimy jest rośliną, w której choroby grzybowe powoduję bardzo duże straty. Zaprawy nasienne są w stanie uchronić go przed zgorzelą siewek, ale jesienny atak suchej zgnilizny kapustnych, czerni krzyżowych, mączniaka rzekomego i szarej pleśni trzeba odpierać lub zapobiegać mu poprzez nalistny oprysk fungicydowy. Wiosną oprócz tych samych chorób co jesienią, zagraża rzepakowi ozimemu także mączniak prawdziwy, cylindrosporioza i werticillioza. W okresie opadania płatków kwiatowych istnieje ogromne ryzyko rozwinięcia się zgnilizny twardzikowej, dlatego także w tym okresie należy wykonać dokładny zabieg fungicydowy. W sumie w rzepaku ozimym, podczas jego wegetacji zazwyczaj wykonuje się trzy nalistne zabiegi fungicydowe.
Ochrona Przed Szkodnikami
Plantacje rzepaku ozimego nie chronione przed owadami są zazwyczaj przez nie w bardzo dotkliwym stopniu niszczone. Pierwszym zagrożeniem są owady glebowe (nicienie, drutowce, pędraki). Zwalcza się je prawidłową uprawą gleby oraz opryskiem doglebowym wymieszanym z glebą jeszcze przed wysiewem nasion. Można stosować tańsze pyretroidy, ale o wiele lepiej spisują się preparaty systemiczne, które zwalczają także owady żerujące wewnątrz roślin oraz na trudniej dostępnych w gęstym rzepaku dolnych stronach liści. Kolejny zabieg należy wykonać w momencie nalotu owadów żerujących na kwiatach rzepaku (słodyszek rzepakowy, chowacze).
Rzepak Jary
Forma jara rzepaku jest w Polsce znacznie mniej popularna niż forma ozima. Jest to związane głównie z jej plonowaniem, które jest o 20-40% niższe i mniejszym zaolejeniem nasion. Z obydwu form rzepaku powstają te same produkty. Ze względu na dużą wrażliwość na suszę, rzepak jary powinien być siany na glebach zwięźlejszych, lepiej gromadzących wodę. W odróżnieniu od form ozimych, można go uprawiać nawet na torfach i murszach o uregulowanych stosunkach wodnych. Najkorzystniejszym przedplonem jest ziemniak na oborniku.
Wybierając odmianę należy kierować się jej wymaganiami glebowymi, możliwym do uzyskania plonem oraz jego jakością (zawartość tłuszczu i glukozynolanów), a także odpornościami na suszę i inne nie korzystne warunki. Należy też wybrać pomiędzy odmianami liniowymi i hybrydowymi. Warte uwagi są też nieliczne odmiany kwitnące na biało.
Nawożenie Rzepaku Jarego
Jeśli rzepak jary ma być nawożony obornikiem, to należy to zrobić zaraz po zbiorze przedplonu, a najpóźniej przed orką przedzimową. Najlepiej niemal całą planowaną ilość fosforu i potasu wysiać jesienią pod orkę przedzimową i tylko na glebach lekkich i średnich pozostałą część na kilka dni przed wysiewem nasion. Jeśli planowana dawka azotu nie przekracza 100 kg N/ha, to całość należy wysiać jeszcze przed siewem nasion, najlepiej w postaci szybko działających form azotu- amonowej i azotanowej (saletra amonowa, siarczan amonu, saletrosan,...). Dobre efekty daje nawożenie dolistne.
Ochrona Rzepaku Jarego
Zazwyczaj przeprowadza się jeden zabieg przedwschodowy lub nalistny. Większą skutecznością wykazują się zazwyczaj zabiegi przedwschodowe. Niekiedy pierwszy zabieg fungicydowy ma także za zadanie ograniczenie wydłużania pędów nadziemnych rzepaku.
Biscaya 240 OD - Insektycyd w Uprawie Rzepaku
Biscaya 240 OD jest środkiem owadobójczym w formie zawiesiny olejowej do rozcieńczania wodą. Jest to nowej generacji insektycyd do zwalczania szkodników w rzepaku ozimym i jarym. Biscaya 240 OD jest środkiem o działaniu kontaktowym i żołądkowym. W roślinie działa systemicznie. Preparat zarejestrowany jest do stosowania w rzepaku ozimym do zwalczania słodyszka rzepakowego i chowacza czterozębnego - zabieg należy wykonać po wystąpieniu szkodnika na roślinach, w fazie zwartego kwiatostanu, najpóźniej w fazie luźnego kwiatostanu (BBCH 50- 59). Produkt Biscaya można stosować do zwalczania szkodników łuszczynowych i wtedy należy wykonać zabieg od początku opadania płatków kwiatowych (BBCH 65-69). Zgodnie z sygnalizacją. Produkt zalecany jest w dawce 0,3 l/ha.
Ochrona Pszenicy Ozimej Przed Chorobami
W okresie wiosennym pszenica ozima powinna być chroniona przed chorobami obowiązkowo w dwóch zabiegach. W niektórych warunkach wykonywany jest jeszcze jeden lub dwa zabiegi. Pierwsze dwa są konieczne, ponieważ zwalczają najgroźniejsze choroby i najsilniej wpływają na plon. T1 zwalcza choroby atakujące zboża późną jesienią oraz wczesną wiosną. Najczęściej dotyczą one podstawy źdźbła (fuzaryjna zgorzel i łamliwość podstawy źdźbła) oraz liści (mączniaka prawdziwego, rdzy brunatnej). T2 to zabieg zwalczający choroby najważniejszych liści: flagowego i podflagowego. Najczęściej są to: septorioza liści, brunatna plamistość liści, rdza brunatna i żółta, mączniak prawdziwy. Zabieg wykonywany jest w fazie liścia flagowego.
Przechowywanie Pasz
Śruty zbożowe oraz pasze pełnoporcjowe należy przechowywać w suchych i przewiewnych pomieszczeniach lub silosach paszowych. Przed rozpoczęciem składowania należy oczyścić magazyny z resztek materiału paszowego oraz nagromadzonego kurzu. W przypadku pasz objętościowych konieczne jest zapewnienie względnie beztlenowych warunków przechowywania. Płyta powinna mieć spadek, który umożliwi spłynięcie wycieków, co zapobiegnie gniciu paszy od spodu.
Zbiór Soi i Wilgotność Nasion
Soja w tym roku dojrzewa wyjątkowo szybko, a zbiory w głównych rejonach uprawy rozpoczną się na przełomie sierpnia i września. Wilgotność nasion to parametr jakościowy, na który producent soi ma duży wpływ. W tym sezonie pogoda sprzyja dosychaniu nasion i u niektórych odbiorców może on się stać kluczowym czynnikiem decydującym o cenie skupu. Aby uzyskać najwyższą cenę, wilgotność nasion soi powinna wynosić 12-13% (maksymalnie 14%). Natomiast soję o wilgotności 14-16% może być trudno sprzedać.
Zaprawianie Nasion
Siew to jeden z zabiegów agrotechnicznych warunkujących powodzenie uprawy. Znaczenie mają tu zwłaszcza termin, gęstość wysiewu i jakość materiału siewnego, którą zapewnia m.in. Zaprawianie nasion jest pierwszym, a zarazem najtańszym zabiegiem ochrony roślin przed chorobami (rzadziej szkodnikami). Zadaniem zaprawy jest ochrona roślin w początkowym okresie wzrostu. Zwalcza choroby, którymi zostały zainfekowane nasiona oraz te atakujące siewki po wschodach, t.j. zgorzel siewek, pleśń śniegową, śnieć cuchnącą i gładką, głownię pylącą.
Coraz powszechniejszą praktyką jest zastąpienie przy rozrabianiu zaprawy wody nawozem donasiennym, jak np. Elvita Donasienna, zawierającym podstawowe makro- i mikroelementy. To dodatkowa forma wsparcia roślin na stracie. Rośliny tak potraktowane lepiej się ukorzeniają i mają silniejszy wigor, co skutkuje szybszymi oraz bardziej równomiernymi wschodami, szczególnie w warunkach stresu (niedobory lub nadmiar wody, niskie temperatury).
Powierzchnia Zasiewów Rzepaku
Zarówno agencje badające rynek, jak i firmy nasienne zgodnie oceniają, że powierzchnia zasiewów rzepaku w porównaniu z sezonem poprzednim jest niższa o ponad 130 tys. ha.
Do zasiewów rzepaku dodatkowo nie zachęcały w tym roku sucha wiosna i lato, jednak rolnicy, którzy zaryzykowali i posiali rzepak na razie nie mają powodów do narzekania. Orka i siew w świeżo uprawioną, wilgotną glebę zapewniły w tym roku bardzo dobre wschody.
Ocena Plantacji Przed Zimą
Oceniając plantacje przed zimą, należy zwrócić uwagę na kilka elementów. Przede wszystkim ważna jest właściwa i równomierna obsada. Na większości plantacji obsada tej jesieni jest odpowiednia, to znaczy zapewniająca równomierne pokrycie każdego metra kwadratowego. Zakładana obsada to około 50 roślin/m², z czego powschodziło 35-45 roślin. Na glebach przeciętnych jest to obsada wystarczająca.
Sucha i zaciśnięta gleba w okresie wzrostu jesiennego spowodowała, że rzepak nie miał możliwości wciągnięcia szyjki korzeniowej, zwłaszcza na glebach zwięzłych. W zależności od terminu siewu i zastosowanego nawożenia niektóre rzepaki są zbyt mocno wyrośnięte, choć zabiegi regulacji wzrostu zostały wykonane dwukrotnie.
W tym roku do zagrożeń związanych z produkcją zbóż ozimych, które trzeba brać pod uwagę, należy zaliczyć niekiedy zbyt mocno dokrzewione rośliny oraz silną presję szkodników jesienią. Mszyce żerowały na rzepaku, a w późniejszym okresie naloty nastąpiły także na zboża ozime, szczególnie te wysiane wcześnie.
| Rok | Powierzchnia (tys. ha) |
|---|---|
| 2017 | 882 |
| 2018 | 786 |
| 2019 (szacunkowo) | 750 |
tags: #agrolok #wpływ #wilgotności #na #rzepak
