Zarządzanie procesami metodą odwróconej definicji: Diagram Ishikawy
- Szczegóły
W świecie narzędzi jakościowych, Diagram Ishikawy zajmuje szczególne miejsce. Metoda ta, opracowana w XX wieku przez Kaoru Ishikawę, absolwenta Uniwersytetu Tokijskiego, zyskała popularność w firmach i organizacjach na całym świecie. Jej prostota i jasne zasady uczyniły ją uniwersalnym narzędziem do poszukiwania przyczyn problemów.
Diagram Ishikawy, znany również jako diagram przyczynowo-skutkowy, ma formę rybiej ości. Można go opisać jako wizualizację problemu wraz z potencjalnymi przyczynami. Z prawej strony diagramu, w tzw. głowie ryby, umieszczony jest problem. Na lewo od głowy rysowany jest kręgosłup, od którego odchodzą ości symbolizujące potencjalne przyczyny.
Kiedy stosować Diagram Ishikawy?
Diagram Ishikawy znajduje zastosowanie w przypadku problemów, gdzie podejrzewanych jest kilka przyczyn lub gdy nie jesteśmy w stanie określić potencjalnej przyczyny. Jest to idealne narzędzie do analizy powtarzających się problemów z jakością produktu lub usługi. Można go również stosować do rozwiązywania codziennych problemów lub sporów w zespole.
Jednakże, nie warto inwestować w diagram Ishikawy dla problemów małych. Nie używajmy go w sytuacjach, które można wyeliminować szybciej niż przeprowadzić analizę, a przyczyna nie jest do końca znana. Przykładowo, w przypadku przebitej opony w samochodzie, zazwyczaj wymieniamy oponę lub wzywamy serwis, zamiast tworzyć diagram Ishikawy.
Jak efektywnie korzystać z Diagramu Ishikawy?
Z prawą częścią diagramu, czyli zdefiniowaniem problemu, zazwyczaj nie ma trudności. Wyzwaniem jest lewa strona - identyfikacja przyczyn. Aby skutecznie znaleźć przyczynę problemu, nie należy prowadzić analizy w pojedynkę. Z punktu widzenia firmy produkcyjnej, optymalny zespół powinien składać się z operatora procesu, technologa, inżyniera produktu, inżyniera jakości (który zazwyczaj pełni rolę moderatora) oraz kierownika lub lidera obszaru. W wyjątkowych przypadkach należy być elastycznym i dostosować skład zespołu do specyfiki problemu. Na przykład, jeśli problem powstał w logistyce, nie ma sensu angażować technologa.
Przeczytaj także: Definicja Odwróconej Piramidy
Po zebraniu zespołu, należy wykorzystać wiedzę jego członków. Ważne jest, aby na tym etapie nie krytykować żadnych pomysłów. Nie jest to moment na podważanie idei, ponieważ takie podejście może zniechęcić członków zespołu do definiowania kolejnych przyczyn, które mogą okazać się trafne.
Ciekawą metodę zaproponował Krzysztof Dobrowolski, autor bloga Lean jest dla Ludzi. Sugeruje on podzielenie burzy mózgów i wypisywanie przyczyn na dwa etapy. Pierwszy z nich powinien odbyć się zaraz po zdefiniowaniu problemu, a kolejny kilka godzin później lub następnego dnia. Ma to sens, ponieważ ludzki mózg przetwarza nową wiedzę w czasie, co pozwala na spojrzenie na problem z innej perspektywy.
Po wypełnieniu diagramu Ishikawy pomysłami, wspólnie z zespołem należy wybrać jedną lub dwie najbardziej prawdopodobne przyczyny. Następnie, dobrą praktyką jest rozpisanie tych przyczyn metodą 5 Why, aby dotrzeć do sedna problemu.
Schematy Diagramu Ishikawy
W celu ułatwienia analizy przyczynowo-skutkowej powstało kilka schematów diagramu Ishikawy. Najpopularniejszy z nich, stosowany w firmach produkcyjnych, pochodzi z Toyota Production System (TPS). Przyczyny w tym diagramie podzielone są na 5 kategorii M:
- Manpower (ludzie) - kompetencje, szkolenia, doświadczenie pracowników.
- Machines (maszyny) - stan techniczny maszyn, konserwacja, awaryjność.
- Methods (metody) - procedury, instrukcje, standardy pracy.
- Materials (materiały) - jakość surowców, dostawcy, magazynowanie.
- Measurement (pomiar) - dokładność pomiarów, kalibracja urządzeń pomiarowych.
Oprócz 5M, często dodaje się również 3M:
Przeczytaj także: O Filtracji Kłębuszkowej i Sekrecji
- Management (zarządzanie) - styl zarządzania, komunikacja, motywacja.
- Money (pieniądze) - budżet, inwestycje, koszty.
- Mother nature (środowisko) - wpływ warunków środowiskowych, takich jak wilgotność, temperatura, na proces.
Diagram Ishikawy zyskał popularność również poza środowiskiem produkcyjnym. W biznesie usługowym często stosuje się prostszy diagram z czterema ościami.
Poniżej znajduje się przykład użycia Diagramu Ishikawy w celu znalezienia przyczyn problemu. W tym przypadku, po wypisaniu wszystkich potencjalnych przyczyn, grupa stwierdziła, że prawdopodobnie wymieszano bardzo podobne półprodukty. Dodatkowo, instrukcja spawania nie uwzględniała informacji o sprawdzeniu przez spawacza, czy materiał jest zgodny.
Przeczytaj także: Jak działa odwrócona osmoza?
tags: #zarządzanie #procesami #metoda #odwrócona #definicja
