Żarki Letnisko: Aktualne Dane o Jakości Powietrza i Walka ze Smogiem
- Szczegóły
Poprawa jakości powietrza w Polsce jest kluczowa dla zdrowia mieszkańców i stanu środowiska. W tym celu podejmowane są liczne inicjatywy, w tym programy dotacyjne, kampanie edukacyjne i kontrole palenisk. Jednym z elementów tych działań jest monitorowanie jakości powietrza w różnych miejscowościach, takich jak Żarki Letnisko.
Kampania "Zobacz czym oddychasz. Zmień to"
Polski Alarm Smogowy (PAS) we współpracy ze Screen Network i Stowarzyszeniem Program Czysta Polska wystartował z ogólnopolską akcją pokazującą jakość powietrza na tysiącach ekranów. Na ponad dwudziestu tysiącach ekranów, w tym na największych wyświetlaczach LED w głównych miastach Polski, wyświetlane będą oddychające płuca, których kolor zależny będzie od zanieczyszczenia powietrza w okolicy.
Dodatkowo na ekranach pojawi się informacja o aktualnym stężeniu pyłu PM10 i opis jakości powietrza: średnia, zła albo bardzo zła. Mieszkańcy pięćdziesięciu ośmiu miast w Polsce w dniach z podwyższonym stężeniem pyłów PM10 zobaczą na ekranach LED informację ostrzegająca przed smogiem. Na ekranach pokazywane są płuca, których kolor będzie stopniowo się zaciemniać - zależnie od poziomu zanieczyszczenia powietrza.
Ta edukacyjna kampania ma nie tylko ostrzegać przed smogiem, ale również zachęcać do zmiany - wymiany starego kotła na nowoczesne źródło ciepła. Mobilna instalacja w „realu” znajdzie się w 63 miejscowościach Polski, ale dzięki współpracy ze Screen Network mamy okazję pokazać ją dodatkowo na ponad 20 tysiącach ekranów - powiedział Piotr Siergiej, rzecznik Polskiego Alarmu Smogowego.
Kampania „Zobacz czym oddychasz. Zmień to” jest realizowana w ramach projektu LIFE-IP MALOPOLSKA/LIFE14 IPE PL021 współfinansowanego ze środków programu LIFE Unii Europejskiej oraz we współpracy ze Stowarzyszeniem Program Czysta Polska. Wsparcia finansowego kampanii udzielili: Allegro.pl oraz Fundacja Better Future. Kampania została objęta patronatem honorowym Marszałka Województwa Śląskiego, Pana Jakuba Chełstowskiego.
Przeczytaj także: Żarki: Poznaj tajniki lokalnej oczyszczalni ścieków
Program Czyste Powietrze - zmiany i wyzwania
Ogłoszone zmiany w programie Czyste Powietrze znacząco zwiększają dotacje do inwestycji w ocieplenie domu i wymianę źródła ciepła. Na przykład, w dotychczasowej wersji programu podstawowa dotacja do instalacji pompy ciepła i ocieplenia domu nie mogła przekroczyć 25 tysięcy złotych, teraz limit wzrasta do 60 tysięcy złotych. Dla osób o najniższych dochodach kwota ta wzrośnie z 60 aż do 120 tysięcy złotych.
Warunkiem skorzystania z wyższej dotacji będzie przeprowadzenie audytu energetycznego budynku, który będzie refundowany w 100% w kwocie 1200 zł. - Zima to dobry okres na przygotowanie inwestycji termomodernizacyjnej, przeprowadzenie audytu energetycznego czy badania strat energii kamerą termowizyjną - mówi Piotr Siergiej, rzecznik PAS i zachęca do skorzystania z tego programu.
Jednocześnie PAS wskazuje, iż poważnym wyzwaniem pozostanie wciąż faktyczne wykluczenie osób o najniższych dochodach. Program Czyste Powietrze opiera się na zasadzie refundacji poniesionych wydatków. - Ludzi najuboższych nie stać na to, żeby wydać kilkadziesiąt tysięcy złotych (a nawet ponad sto tysięcy), a następnie czekać na zwrot dotacji. Ci ludzie nie pójdą do banku po pożyczkę, bo nie mają zdolności kredytowej - mówi Guła. Dlatego PAS apeluje do rządu o jak najszybsze usprawnienie programu dla najuboższych gospodarstw domowych.
Jak dodaje PAS, obecnie właściciele domów, którzy mają zmodernizowane budynki, zainstalowane pompy ciepła i panele fotowoltaiczne płacą rocznie za energię kilkaset. Z kolei setki tysięcy uboższych gospodarstw domowych, mieszkających w źle ocieplonych domach, zastanawia się skąd wziąć kilkanaście tysięcy złotych na zakup czterech czy pięciu ton węgla. - Dotychczasowe programy dotacyjne bardzo mocno wsparły bardziej majętnych. To się musi zmienić, a pomoc powinna być skierowana do uboższych i mniej przedsiębiorczych osób - dodaje Guła.
Efekty tej zmiany są jednak mizerne. Do tej pory skorzystało z tego sposobu rozliczeń mniej niż cztery tysiące beneficjentów w całym kraju. Wprawdzie w lipcu NFOŚiGW wprowadził mechanizm, który miał umożliwić prefinansowanie najuboższym gospodarstwom domowym, oferując 50-procentową przedpłatę na konto firmy wykonawczej.
Przeczytaj także: Żarki: Oczyszczalnie Aqua-Live - rozwiązania
Kontrola palenisk
Przepisy prawa i dotacje to dwa bardzo ważne elementy w procesie poprawy jakości powietrza w Polsce. Trzecim, równie istotnym, jest zagwarantowanie skutecznego systemu kontroli palenisk, a więc weryfikacji jakie paliwa są wykorzystywane do ogrzewania i w jakich urządzeniach. Podczas kontroli sprawdzane jest czy nie dochodzi do spalania odpadów, węgla złej jakości, mokrego drewna oraz czy urządzenia spełniają wymogi uchwały antysmogowej.
Jak wskazują wyniki analizy PAS przedstawione w raporcie („Palący Problem - Jak działa kontrola palenisk w województwach: małopolskim, mazowieckim i śląskim” z 2022 roku), do którego szczegółowe dane zostały pozyskane ze 167 gmin i dotyczą 2021 roku - czynnikiem, który najmocniej wpływa na skuteczność kontroli jest obecność straży miejskiej lub gminnej. Dane raportu wskazują, że w ogólnym ujęciu w gminach bez straży system kontroli palenisk jest dysfunkcyjny - to prawie 79% gmin w Polsce.
Ponadto kontrole przeprowadzane są przez urzędników, dla których jest to jeden z wielu obowiązków. Kontrole takie wykonywane są przeważnie w godzinach pracy urzędu, a więc w innych godzinach niż rozpalane są piece. Dodatkowo urzędnicy nie są uprawnieni do wystawiania mandatu, co sprawia, że kontrole są mniej skuteczne i mają głównie charakter edukacyjno-informacyjny.
Jakość powietrza w Żarkach Letnisku a decyzje władz
To miasto powiatowe, które zamieszkuje ponad 30 tys. ludzi. Z raportu opracowanego przez organizacje HEAL oraz Polski Alarm Smogowy wynika, że Myszków był jedną z 10 miejscowości z najwyższym średniodobowym stężeniem PM10 w trakcie sezonu grzewczego 2022/23. Co więcej - najwyższe stężenie średniodobowe pyłu PM10 odnotowane w Myszkowie to aż 142μg/m3. Rekomendowane maksymalne stężenie średniodobowe to według WHO 45μg/m3.
Ostatecznie instalacja stanęła na terenie szkoły podstawowej w pobliskiej gminie Poraj, w miejscowości o tej samej nazwie. Miejscowości dzieli 18 kilometrów. Mimo wyjątkowo ciepłego schyłku zimy przybrały kolor ciemnoszary.
Przeczytaj także: Rola Inspekcji w ochronie powietrza
Karina Krupska-Brysiak zapytana przez SmogLab opowiedziała o szczegółach:- Poprosiłam panią dyrektor szkoły w Poraju o umieszczenie płuc na tym terenie. Dyrekcja bardzo chętnie się na to zgodziła. Pomógł mi też jeden z nauczycieli. Tak więc zachowali się bardzo dobrze. To już jest druga odsłona akcji „Zobacz, czym Oddychasz” na terenie gminy. Za każdym razem instalacja cieszyła się bardzo dużym zainteresowaniem lokalnej społeczności. Jedynie Urząd Gminy Poraj postanowił zbojkotować akcję nie umieszczając mimo próśb żadnej wzmianki o obecności płuc smogowych w Poraju.
Nasza rozmówczyni przyznaje, że jest zbulwersowana postawą gminy, która ma poważne problemy ze smogiem. Podaje aktualne dane z Centralnej Ewidencji Emisyjności budynków:- Jak wynika z danych CEEB jest tutaj eksploatowanych około 780 pozaklasowych kotłów na paliwa stałe. Część z nich należy wymienić do końca przyszłego roku, a część już teraz jest użytkowana nielegalnie, co podlega karze grzywny.
Pomiary jakości powietrza
Krakowski Alarm Smogowy prowadzi własne badania jakości powietrza. Szczególnie skupiamy się na mniejszych miejscowościach, w których brak jest stacji Państwowego Monitoringu Środowiska.
Zebrane dane na temat stężeń poszczególnych zanieczyszczeń porównywane są z tzw. odniesienia, które tworzą standardy. Jakość powietrza jest bardzo zła i ma negatywny wpływ na zdrowie. Kobiety w ciąży oraz małe dzieci powinny bezwzględnie unikać przebywania na wolnym powietrzu. Cała populacja powinna ograniczyć przebywanie na wolnym powietrzu do niezbędnego minimum. Aktywności fizyczne na zewnątrz są odradzane.
Przykładowe Pomiary Jakości Powietrza
| Miejscowość | Data Pomiaru |
|---|---|
| Myślenice | 22.02.2025 |
| Starachowice | 04.01.2025 |
| Żarki-Letnisko | 05.02.2021 - 18.02.2021 |
tags: #Żarki #Letnisko #jakość #powietrza #aktualne #dane
