Skąd się bierze woda kranowa?
- Szczegóły
Każdy z nas używa wody z kranu - do przygotowywania posiłków, herbat i kaw lub jako napój w gorące dni, ale także do mycia naczyń czy robienia prania. Nikt jednak nie zastanawia się, skąd bierze się woda w kranie i jakie procesy musi przejść, by wypłynąć z naszych kranów.
Woda w kranie to coś, co najczęściej przyjmujemy za rzecz oczywistą. Polska jest krajem, który pod tym względem nie może sobie nic zarzucić, ale nie każdy mieszkaniec naszej planety ma dostęp do bieżącej i czystej wody. Według raportu OZN z 2023 roku, jedna osoba spośród czterech nie ma dostępu do czystej wody. W przełożeniu na procenty stanowi to aż 26% ogólnej populacji ludzkości. Korzystając z kranu, warto docenić to, że taki dostęp posiadamy. Natomiast w naszym artykule skupimy się na kwestii samego pojawienia się wody w domach i tego, jaką drogę musi przebyć.
Skąd się bierze woda w kranie - to proste z pozoru pytanie, z gatunku tych, nad którymi wcale się nie zastanawiamy. Wystarczy odkręcić kran, et voilà: woda leci. Obecność wody w naszych domach nie zachodzi jednak za sprawą magii - jak zatem jest dostarczana?
Źródła wody kranowej w Polsce
Analizując dane dotyczące zaopatrzenia w wodę w Polsce, można rzeczywiście zauważyć, że wskazują one na dwa główne źródła: ok. 70 procent wody przeznaczonej dla ludności to woda podziemna. W Polsce, woda kranowa przeznaczona dla ludności w około 70 procentach pochodzi z wód podziemnych, pozostała część wody kranowej pochodzi z wód powierzchniowych.
Jeżeli mowa jest o wodzie pitnej, w naszym kraju podstawowym źródłem jej pochodzenia są wody podziemne. W 2021 roku stanowił one aż 73% wody, która była dystrybuowana do gospodarstw domowych w Polsce. Pozostałe źródła, z których pochodziła woda pitna to wody powierzchniowe, jak jeziora, rzeki, sztuczne zbiorniki wodne. Warto pamiętać, że wody podziemne dominują tylko w klasyfikacji wody pitnej. W ogólnym bilansie poboru wody w Polsce głównym źródłem są wody powierzchniowe (wykorzystywane głównie do celów przemysłowych i rolniczych).
Przeczytaj także: Kulisy popularności "Mydełka Fa"
Istnieją dwa źródła, z których czerpie się wodę: studnie głębinowe i powierzchniowe. Ta ze studni powierzchniowej jest bardziej narażona na wszelkie zanieczyszczenia, dlatego proces jej uzdatniania jest o wiele bardziej skomplikowany, niż w przypadku wody ze studni głębinowej.
Często słyszę pytania o to, które źródło jest "lepsze". Prawda jest taka, że każde ma swoje unikalne cechy. Woda z ujęć podziemnych ma zazwyczaj przewagę. Jest naturalnie filtrowana przez warstwy gleby i skał, co sprawia, że jest czystsza biologicznie i często bogatsza w cenne minerały. Z kolei woda z rzek czy jezior, czyli ujęć powierzchniowych, jest bardziej narażona na zanieczyszczenia pochodzenia rolniczego, przemysłowego czy komunalnego. Dlatego też, zwłaszcza w dużych aglomeracjach miejskich, takich jak Warszawa, gdzie woda czerpana jest głównie z rzek, proces jej uzdatniania musi być znacznie bardziej złożony i rygorystyczny.
Proces uzdatniania wody
Zanim woda dostanie się do naszych domów, musi przebyć długą drogę jej uzdatniania. Woda podziemna, choć z reguły jest czystsza, niż woda powierzchniowa, nie może od razu trafić do odbiorcy końcowego. To, co pijemy lub używamy z naszych kranów, musi zostać poddane odpowiedniemu procesowi filtracji, który da pewność, że dostarczona woda spełni wymogi czystości.
Sieć wodociągowa to skomplikowany i niezwykle rozbudowany układ, którego głównym zadaniem jest dostarczenie wody do domu. Sama woda musi jednak spełniać odpowiednie wymogi, tak aby była zdatna do picia. Prześledźmy cały proces ujęcia wody i następne kroki z nim związane, aż do momentu dostarczenia życiodajnego płynu do kranu.
Etapy uzdatniania wody:
- Ujęcie wody - w tym kroku zostaje pobrana woda, która pochodzi z ujęć podziemnych lub powierzchniowych. W zdecydowanej większości przypadków będzie ona zanieczyszczona.
- Wstępne uzdatnianie - tutaj zaczyna się proces wstępnego oczyszczania wody. W zależności od źródła jej pochodzenia, będzie się on od siebie różnił. Przykładowo, woda podziemna najczęściej wymagać będzie usunięcia siarkowodorów i redukcji żelaza.
- Filtracja - przejście wody przez filtry w celu usunięcia stałych zanieczyszczeń.
- Dezynfekcja - niezbędny krok, którego zadaniem jest pozbycie się wszelkich mikroorganizmów, które mogą być niebezpieczne. Proces ten odbywa się na wiele różnych sposobów, np. poprzez naświetlanie promieniami UV, ozonowanie lub chlorowanie.
- Zmiękczanie - najczęściej dotyczy wód głębinowych, bogatych w wapń i magnez. Odbywa się najczęściej przez napowietrzanie.
- Kontrola wody gotowej do dystrybucji - przed wypuszczeniem świeżej partii wody do sieci, jest ona badana pod kątem parametrów fizykochemicznych i mikrobiologicznych, aby upewnić się, że spełnia normy wody pitnej.
- Magazynowanie - woda gotowa do wysłania do odbiorcy jest przechowywana w zbiornikach
- Dystrybucja - za pomocą systemu rur i pomp pod ciśnieniem, woda jest rozprowadzana do wszystkich dołączonych do sieci klientów.
Należy pamiętać, że wyżej opisany proces nie jest we wszystkich przypadkach taki sam. Na różnice mają wpływ takie aspekty jak źródło samej wody lub też lokalne warunki. Niektóre etapy mogą być pomijane lub modyfikowane, szczególnie w przypadku wód podziemnych, które często wymagają mniej intensywnego uzdatniania niż wody powierzchniowe.
Przeczytaj także: Rozważania o wilgotności 50%
W procesie oczyszczania wody, niezwykle ważnym elementem jest stałe monitorowanie jakości, zanim zostanie ona wpuszczona do sieci wodociągowej.
Czy warto pić wodę z kranu?
Wiemy już skąd się bierze woda w kranie, ale wiele osób zadaje sobie pytanie, czy można pić wodę z kranu? Polskie przedsiębiorstwa wodociągowe muszą spełniać szereg surowych wymogów, aby mieć pewność, że woda, która krąży w sieci, nie będzie zagrożeniem dla odbiorcy. Regularnie przeprowadzane testy jakości wody (i to nie tylko przez samego dostawcę) dają pewność, że ostatecznie dostarczany płyn pozostaje wolny od zanieczyszczeń.
W naszym społeczeństwie wciąż jednak panuje przekonanie, że woda pitna powinna być butelkowana. Rzecz jasna nie ma w tym nic złego, ale twarde dane wskazują na to, że woda pochodząca z kranu jest w pełni bezpieczna dla zdrowia i może stać się podstawą codziennych posiłków. Picie wody z wodociągów może mieć wiele korzyści, jak np. odciążenie budżetu, gdyż jest ona zwyczajnie tańsza niż ta, która pochodzi z butelek.
Rzecz jasna należy pamiętać, że sieć wodociągowa może zostać uszkodzona. Efektem tego będzie m.in. zmiana barwy lub zapachu takiej wody. W takich sytuacjach powinniśmy się wystrzegać konsumpcji wody z kranu. Co więcej, ważne jest też monitorowanie wszelkich komunikatów państwowych na temat stanu jakości wody krążącej w obiegu.
A jeżeli masz pewne obawy co do jakości wody, doskonałym zakupem będzie dzbanek filtrujący. Możesz również zaopatrzyć się w klasyczny filtr do wody lub filtr do wody pod zlew. Urządzenia tego rodzaju to gwarancja tego, że woda będzie w pełni przefiltrowana.
Przeczytaj także: Jak wybrać oczyszczacz powietrza?
Mimo iż woda, która trafia do naszych kranów, powinna spełniać wszystkie normy, nie zawsze tak się dzieje. Głównie dlatego, że stan rur wodociągowych w większości nie jest idealny. Mimo iż woda opuszcza wodociągi, spełniając wszystkie normy, to po podróży takimi rurami, zmienia się jej skład. Często wzrasta ilość żelaza w wodzie, co wpływa na powstanie twardej wody, czyli takiej o nieciekawym zabarwieniu i zapachu. Twarda woda wpływa także na smak potraw oraz zostawia nacieki na kubkach po wypiciu kawy lub herbaty, a także szkodzi urządzeniom w domu, np. czajnikom i pralkom. Filtrując wodę mamy pewność, że spełnia ona wszystkie wymogi, jest smaczna i nie spowoduje żadnych dolegliwości po jej spożyciu, a domowy sprzęt będzie nam służył przez znacznie dłuższy czas.
Zasoby wody na świecie
Zanim odpowiemy sobie na pytanie, skąd pochodzi woda w rzece czy studni, należy sobie uświadomić, że na Ziemi jest ok. 1,3 mld km3 wody i tak już pozostanie na zawsze. Nie będzie jej ani mniej, ani więcej. Praktycznie nie przybywa jej ani nie ubywa. Jest to system zamknięty. Woda, którą pijemy, była na Ziemi prawdopodobnie już 3,8 mld lat temu. W skład ziemskiej hydrosfery wchodzi jednak głównie woda słona. Na Błękitnej Planecie w morzach i oceanach znajduje się 97 proc. wody słonej, a tylko 3 proc. na Ziemi stanowi woda słodka, z tego większość występuje w postaci lodowców, głównie na biegunach. 1/3 całej objętości wody słodkiej zgromadzonej na kuli ziemskiej to woda podziemna. W rzekach, jeziorach i innych zbiornikach jest tylko 1,2 proc. wody słodkiej (0,036 proc. zasobów wody na kuli ziemskiej, a tylko 0,001 proc. wody jest w postaci chmur i pary wodnej).
Ziemska hydrosfera to potężna część naszej planety - tworzy ją ogół wody, który jest dostępny na naszej planecie. Oznacza to, że są to nie tylko oceany, morza, rzeki czy jeziora, ale także wody podziemne, woda w atmosferze, bagna, czy też woda w lodowcach. To ogromna ilość, co może dawać mylne przeświadczenie, że tego zasobu nigdy nam nie zabraknie.
Jak możesz pamiętać ze szkoły, 97,5% stanu wszystkich wód ziemskich to wody słone. Są one niezdatne do spożycia przez człowieka, co sprawia, że możemy przyjmować jedynie pozostałe 2,5% wody słodkiej. To kluczowa kwestia, ponieważ tylko ten rodzaj wody warunkuje przetrwanie życia na naszej planecie. Oznacza to, że samej życiodajnej wody jest na naszej planecie mało - czy jej zasoby mogą ulec wyczerpaniu?
Nie jest to prawdą, ale nie powinno być to zachętą do niegospodarowania wodą. Woda na Ziemi krąży w zamkniętym obiegu, co oznacza, że parując, wraca ona na powierzchnię planety. Woda w postaci pary wodnej nie jest w stanie uciec do przestrzeni kosmicznej, gdyż sama ziemska atmosfera zatrzymuje ją. Już 15 km nad ziemią, temperatura, jaka tam panuje wynosi -60 stopni Celsjusza. Sprawia to, że woda zamarza i wraca na powierzchnię w postaci deszczu, śniegu lub gradu.
Oznacza to, że zasoby wody naszej planety nigdy nie ulegną wyczerpaniu. Więcej nawet: wody zawsze pozostanie tyle samo. Nawet odparowując ją, ulegnie ona przemianie w atmosferze i wróci w stanie ciekłym. Ważne jest jednak to, aby pamiętać o rozsądnym zarządzaniu wodą i unikać niepotrzebnego zużycia.
Teraz już wiesz, skąd się bierze woda w kranie, gdy go odkręcasz. Jak sam widzisz, cały proces jest naprawdę skomplikowany i wymaga wielu sił i środków, aby wszystko działało jak należy. Pomyśl o tym następnym razem, gdy odkręcisz np. Kranówka jest zdrowa i zdecydowanie tańsza niż woda butelkowana. Zawiera cenne minerały jak wapń, magnez czy potas.
tags: #skąd #pochodzi #woda #kranowa
