Wzór Użytkowy: Definicja, Wymogi i Ochrona Prawna w Polsce
- Szczegóły
Wzór użytkowy to jedno z narzędzi ochrony szeroko pojętych pomysłów. Wzór użytkowy dotyczy nowych i nadających się do przemysłowego zastosowania rozwiązań o charakterze technicznym, odnoszących się do kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotów o trwałej postaci. Chroni więc funkcjonalne aspekty danego rozwiązania.
Co to jest Wzór Użytkowy?
Definicja wzoru użytkowego wskazuje, że musi to być przedmiot o trwałej postaci, czyli coś, co będzie wyodrębnione z otoczenia. W tej formie nie da się chronić takich rozwiązań jak np. kanał wodny, tunel, szyb bądź chodnik górniczy.
Wzór użytkowy to jeden z kilku sposobów ochrony szeroko pojętych pomysłów. Od wynalazku wzór użytkowy różni się tym, że rozwiązanie takie może wynikać wprost ze stanu techniki. Patent chroni pewną konstrukcję myślową, która może być urzeczywistniona na różne sposoby.
Istotą wynalazku jest czysta konstrukcja myślowa, a nie jego konkretna wizualna postać. Zakres patentu określony jest w zastrzeżeniach patentowych. Istotą wzoru użytkowego jest za to konkretne ukształtowanie przedmiotu, a nie jego funkcja.
Historia Ochrony Wzorów Użytkowych
Ochronę wzorów użytkowych jako pierwsze w 1891 r. wprowadziły Niemcy. Przez prawie 100 lat niekwestionowaną zasadą było to, że takim wzorem może być tylko przedmiot trójwymiarowy. Wymóg formy przestrzennej zniesiono dopiero w 1990 roku.
Przeczytaj także: Wszystko, co Musisz Wiedzieć o Wodzie Destylowanej
Wymogi, jakie musi spełniać Wzór Użytkowy
Wzór użytkowy powinien być nowy oraz nadawać się do przemysłowego zastosowania.
- Nowość: Wzór uważa się za nowy, jeśli nie jest on częścią stanu techniki. Innymi słowy, jeżeli ujawnisz swoje rozwiązanie światu, to automatycznie blokujesz sobie możliwość zastrzeżenia wzoru użytkowego. Co ciekawe, nowości nie niweczy ujawnienie wzoru osobie, która oficjalnie (umowa NDA) lub w sposób dorozumiany, zobowiązana była do zachowania poufności.
- Użyteczność: Użyteczność wzoru należy interpretować w ten sposób, że produkt musi realizować jakikolwiek cel praktyczny. Nie musi to być nawet rozwiązanie o lepszej funkcjonalności od tego, co jest już znane na rynku.
- Techniczny charakter: Rozwiązanie ma charakter techniczny, jeżeli dotyczy jakiejś dziedziny techniki. To może być np. elektronika, fizyka czy inżynieria materiałowa. Kształt, który ma wyłącznie „cieszyć oko kupującego” nie podlega ochronie w tej formie.
Czego nie da się chronić wzorem użytkowym?
Naturalnie na ochronę nie mają co liczyć rozwiązania, które nie spełniają powyższych wymogów.
Jak zastrzec Wzór Użytkowy?
Prawo ochronne na wzór użytkowy przyznawane jest na wniosek. Oznacza to, że powinieneś złożyć do Urzędu Patentowego RP podanie wraz z opisem wzoru oraz uiścić opłatę zgłoszeniową. Opis wzoru użytkowego wraz z rysunkami zostanie opublikowany przez urząd po około 18 miesiącach od zgłoszenia. W ostatnim etapie ekspert robi badanie merytoryczne, które kończy się wydaniem decyzji o udzieleniu prawa wyłącznego lub odmową.
Dokumentacja zgłoszeniowa
Co powinna zawierać dokumentacja zgłoszeniowa wzoru użytkowego?
Terytorium Ochrony
Prawo ochronne na wzór użytkowy zawsze ograniczone jest do terytorium jednego bądź kilku państw. Tutaj wszystko zależy od Ciebie. Jeżeli wzór zgłosisz w urzędzie patentowym w Polsce, Niemczech lub Japonii to ten monopol prawny obejmie tylko te kraje. Prawo wzorów użytkowych na tę chwile nie zostało ujednolicone w ramach UE.
Przeczytaj także: Budowa oczyszczalni rozsączającej w Polsce - formalności
Kto może zastrzec Wzór Użytkowy?
Nie musisz od razu prowadzić firmy, aby wystąpić z wnioskiem o ochronę. Jeżeli jesteś kreatywnym wynalazcą, to możesz wzór zgłosić na siebie, a później udzielić licencji na jego używanie jakiemuś przedsiębiorcy.
Ochrona krajowa wzoru użytkowego
Ochrona krajowa wzoru użytkowego nie jest jednolita. Zasady ochrony różnią się w poszczególnych państwach. Na przykład w Niemczech nie przeprowadza się badania merytorycznego, w którym oceniano by nowość i możliwość przemysłowego zastosowania rozwiązania - prawo jest tam rejestrowane od razu.
Na wzór użytkowy udzielane jest prawo ochronne, które zapewnia jego właścicielowi wyłączność w zakresie zarobkowego i zawodowego korzystania z danego rozwiązania technicznego.
Wzór Użytkowy a Wzór Przemysłowy
Wzór przemysłowy obejmuje zewnętrzną postać produktu lub jego części, nadaną mu przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, fakturę, materiał lub ornamentację. Ochrona wzoru przemysłowego dotyczy zatem wyglądu - jego walorów estetycznych, a nie funkcji produktu.
Niezależnie od rodzaju wytworu zgłaszanego jako wzór przemysłowy, kluczowe jest, aby zgłaszany wzór był nowy i posiadał indywidualny charakter.
Przeczytaj także: Bezpieczeństwo chlorowania alkanów
Na wzór przemysłowy udzielane jest prawo z rejestracji, które daje jego właścicielowi wyłączne prawo do korzystania z wzoru w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Prawo to ma charakter terytorialny, co oznacza, że jest skuteczne wyłącznie na obszarze kraju, w którym zostało przyznane, np. na obszarze Polski.
Ochronę wzoru przemysłowego na terytorium RP można uzyskać również poprzez zgłoszenie w Urzędzie Unii Europejskiej ds.
Podsumowanie Różnic
Wzór użytkowy chroni techniczne rozwiązanie o praktycznym zastosowaniu - jego istotą jest funkcjonalność i użyteczność przedmiotu. Ochrona dotyczy więc sposobu budowy, konstrukcji lub zestawienia elementów, które wpływają na działanie i zastosowanie produktu.
Natomiast wzór przemysłowy obejmuje zewnętrzną postać wytworu, a więc jego wygląd - kształt, linie, kontury, kolorystykę, fakturę czy ornamentację.
Wzór użytkowy powinien być nowy oraz nadawać się do przemysłowego zastosowania. O nowości wzoru użytkowego można mówić, gdy dane rozwiązanie nie stanowi części stanu techniki, czyli nie zostało wcześniej ujawnione publicznie - poprzez zastosowanie, wystawienie lub w jakikolwiek inny sposób.
Wzór przemysłowy to nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części. Wzór uznaje się za nowy, jeśli identyczny wzór nie został wcześniej udostępniony publicznie. Za identyczne uznaje się również te wzory, które różnią się jedynie nieistotnymi szczegółami.
Ocena indywidualnego charakteru polega na sprawdzeniu, czy wzór wywołuje inne ogólne wrażenie na zorientowanym użytkowniku niż wzory wcześniej ujawnione.
Prawa z rejestracji wzoru przemysłowego udziela się na 25 lat od daty dokonania zgłoszenia w Urzędzie Patentowym, podzielone na pięcioletnie okresy. W przypadku wzoru użytkowego ochrona może trwać maksymalnie 10 lat.
W odniesieniu do wzorów użytkowych Urząd Patentowy przeprowadza pełne badanie merytoryczne, podobnie jak w przypadku wynalazków. Sprawdza więc, czy zgłoszone rozwiązanie jest nowe i nadaje się do przemysłowego zastosowania.
W przypadku wzorów przemysłowych Urząd Patentowy sprawdza jedynie, czy zgłoszenie spełnia wymogi formalne oraz czy nie zachodzą tzw. bezwzględne przeszkody rejestracji. Urząd nie ocenia samodzielnie, czy wzór przemysłowy jest rzeczywiście nowy i ma indywidualny charakter. Tę ocenę przeprowadza się dopiero w razie sporu, np. gdy ktoś złoży wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji.
Użyteczność Krańcowa
Przy określonej wielkości konsumpcji dobra lub usługi konsument czerpie określoną korzyść, zadowolenie. Gdy zwiększy konsumpcję o jednostkę, ogólna użyteczność zmieni się. Użyteczność marginalna jest malejącą funkcją ilości danego dobra. Gdy zwiększamy liczbę konsumowanego dobra, korzyść całkowita ulega zwiększeniu.
Użyteczność danego dobra lub usługi zależy od jego ilości na rynku, a także od ilości dóbr komplementarnych i substytucyjnych.
Użyteczność jest kategorią subiektywną, gdyż dla jednego konsumenta korzyść z konsumpcji danego dobra będzie wysoka, a dla drugiego niska. Podobnie z użytecznością krańcową. Korzyści z każdej kolejnej jednostki nie są takie same.
Co do reguły każda kolejna jednostka skonsumowanego dobra lub usługi będzie dostarczać mniejszą korzyść niż poprzednia. Prawidłowość ta nazywana jest jako zjawisko malejącej użyteczności krańcowej bądź I Prawo Gossena. Nie oznacza ona jednak, że zadowolenie będzie spadać od drugiej jednostki.
Czasem pierwsze kilka jednostek będzie na tym samym poziomie, ale wcześniej czy później użyteczność krańcowa będzie maleć. Użyteczność krańcowa może przyjmować nawet wartości ujemne. Występuje wtedy zjawisko niezadowolenia.
Użyteczność krańcowa to korzyść, jaką konsument uzyskuje z zwiększenia konsumpcji danego dobra o jednostkę. Użyteczność krańcowa maleje w miarę zwiększania konsumpcji. Korzyści z kolejnych jednostek dobra są coraz mniejsze. Przykładem jest spożywanie hamburgerów - po kilku jedzeniu pojawia się dyskomfort.
Można to zobrazować na przykładzie konsumenta spożywającego hamburgery. Gdy jest on głodny z chęcią zjada on jednego, dwa lub trzy hamburgery. Zanika uczucie głodu, czuje się najedzony. Podczas konsumpcji kolejnych hamburgerów, konsument zaczyna odczuwać delikatny dyskomfort.
Podobnie jest z innymi dobrami, jak np. komputerem. Gdy jest jeden komputer w gospodarstwie domowym, wybuchają wojny o to, kto będzie z niego korzystał. Gdy zakupiony zostanie drugi komputer, konflikty te zostaną zażegnane, czyli jego użyteczność będzie wysoka. Gdy gospodarstwo składa się z większej liczby osób, przy zakupie trzeciego komputera, jego użyteczność też będzie wysoka.
Konsument działając racjonalnie stara się wybrać w taki sposób, aby osiągnąć maksymalną użyteczność z konsumpcji takich dóbr, które pasują jego upodobaniom. Maksymalne zadowolenie (maksymalną użytczność) z konsumpcji dobra A i B konsument osiąga wówczas, kiedy stosunek użyteczności krańcowych tych dóbr zrówna się z relacją ich cen.
A więc użyteczności krańcowe (Uk) tych dóbr są proporcjonalne do ich cen (P) (Dach, 2007, s. 98). Jeżeli użyteczności marginalne dóbr są proporcjonalne do ich cen, wtedy możemy powiedzieć, że konsument osiąga maksymalną sumę korzyści, czyli znajduje się w stanie równowagi. W takiej sytuacji, dopóki nie zmienią się dochody, preferencje, gusta itd.
tags: #wzor #na #uzytecznosc #kranowa #definicja
