Analiza prawna wyroku NSA dotyczącego oczyszczalni w Kowali

Szczegóły: Opublikowano: 22. March 2026

Niniejszy artykuł stanowi analizę prawną wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) w sprawie dotyczącej budowy oczyszczalni ścieków w gminie Kowala. Sprawa ta dotyczy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie oczyszczalni ścieków.

Skład sądu i sentencja wyroku

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz, Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kamiński (spr.), Sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Ślizak, po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 526/11 w sprawie ze skargi M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia 25 marca 2011 r. nr SKO/ŚU/5/609/11 w przedmiocie określenia uwarunkowań środowiskowych oddalił skargę kasacyjną.

Uzasadnienie wyroku WSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 526/11, oddalił skargę M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia 25 marca 2011 r., nr SKO/ŚU/5/609/11, w przedmiocie określenia uwarunkowań środowiskowych.

Decyzja Wójta Gminy Kowala

Decyzją z dnia 15 lutego 2011 r., nr BGKR-7625/1/7/09/10/11, Wójt Gminy Kowala, działając na podstawie odpowiednich artykułów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na: "budowie oczyszczalni ścieków na działce nr ew. ... w miejscowości P., gm. K., powiat radomski, województwo mazowieckie".

Zgodnie z treścią tej decyzji przedsięwzięcie polega na budowie gminnej oczyszczalni ścieków komunalnych o przepustowości Qa=500 m³/dobę, z możliwością rozbudowy do przepustowości Qd =1200 m³/dobę dla gminy K. w miejscowości P., w optymalnej lokalizacji na działce nr ew. ..., gmina K., powiat radomski, woj. mazowieckie. Oczyszczalnia składać się będzie z kilku obiektów powiązanych ze sobą technologicznie tj.

Przeczytaj także: Gmina Kowala a sprawa oczyszczalni w Parznicach

W osnowie decyzji ustalono warunki obowiązujące podczas projektowania, a następnie eksploatacji oczyszczalni, z których m.in. wynikało, że należy zastosować układ hermetycznego odbierania ścieków z wozów asenizacyjnych oraz hermetyzację pozostałych obiektów oczyszczalni, w których powstają substancje odorowe oraz zaprojektować odpowiednią wentylację zbiorników i pomieszczeń technologicznych. Przy punkcie zlewnym należy zaprojektować zawór ze złączką do przewodu giętkiego, zastosować technologię biologicznego usuwania zapachów czyli dezodoryzację, zastosować rozwiązania projektowe ograniczające emisję hałasu (np. osłony dźwiękochłonne, wibroizolatory, automatykę), przy ogrodzeniu oczyszczalni oraz wokół obiektów technologicznych zaprojektować pasy zieleni izolacyjnej średnio i wysokopiennej z drzew i krzewów o własnościach bakteriostatycznych i bakteriobójczych.

Ponadto ustalono, że ścieki ze stacji odwadniania osadu należy kierować z powrotem na stanowisko przyjmowania ścieków, osad po odwodnieniu kierować do zakładu utylizacji, na składowisko odpadów lub - po sprawdzaniu i potwierdzeniu parametrów jakościowych - do wykorzystania rolniczego, nadto należy monitorować ilość ścieków odprowadzanych do odbiornika, oraz prowadzić rejestr ścieków przyjętych do stacji zlewnej, a także utrzymywać w czystości tacę najazdową w punkcie zlewnym. Ustalono też, że projektowanej oczyszczalni nie zalicza się do inwestycji o podwyższonym lub dużym ryzyku wystąpienia awarii przemysłowych, a także z uwagi na to, że zastosowane rozwiązania techniczne, technologiczne i organizacyjne gwarantują dotrzymanie standardów jakości środowiska poza terenem oczyszczalni nie ma potrzeby utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania na podstawie art.

W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że po szczegółowym przeanalizowaniu wniosku, raportu o oddziaływaniu na środowisko wraz z uzupełnieniami, opinii i warunków wydanych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, Starostę Radomskiego, a następnie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, który, w związku z podnoszonymi zastrzeżeniami, dwukrotnie żądał uzupełnienia raportu, a także po przeprowadzeniu dwóch rozpraw administracyjnych z udziałem społeczeństwa i ponowieniu czynności (w związku z uwzględnieniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Radomiu zażalenia Stowarzyszenia na postanowienie o odmowie dopuszczenia tej organizacji do postępowania) i uwzględnieniu wielu zgłoszonych postulatów uznał, że oddziaływanie oczyszczalni na środowisko będzie zdecydowanie korzystne, co wynika z bilansu środowiskowego, który został szczegółowo sporządzony w raporcie oddziaływania na środowisko.

Odwołania i skargi

Odwołanie od tej decyzji wniósł M. B. zarzucając naruszenie art. 28 i art. 10 k.p.a. poprzez pozbawienie go możliwości czynnego uczestnictwa w charakterze strony, a także naruszenie art. 79 ust. 1, art. 33 ust. 1 pkt 7 i 99 i art. 42 u.i.o.ś. Odwołanie wniosło także Stowarzyszenie ... Decyzją z dnia 25 marca 2011 r. nr SKO/ŚU/5/609/11 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Radomiu utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Kowala, która zdaniem organu odwoławczego posiada wszystkie elementy merytorycznego rozstrzygnięcia wymagane art. 82 i art. 85 u.i.o.ś. i została wydana po prawidłowym przeprowadzeniu oceny oddziaływania na środowisko. Odniesiono się w niej szczegółowo do kryterium wyboru lokalizacji oczyszczalni, a także do wszystkich wniesionych w trakcie postępowania uwag i wniosków. W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w szczególności raport oddziaływania na środowisko, nie dawały podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że wprawdzie M. B.

Skargę do sądu administracyjnego wniósł M. B. i Stowarzyszenie ...(skarga Stowarzyszenia odrzucona postanowieniem z dnia 1 lipca 2011 r.). Zaskarżonej decyzji M. B. zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 82 u.i.o.ś., art. 66 u.i.o.ś. poprzez oparcie decyzji na ustaleniach zawartych w nieprawidłowo sporządzonym raporcie o oddziaływaniu na środowisko, naruszenie przepisów postępowania, a także art. 28 i art. 10 k.p.a. oraz art. 7, art. 77 § 1 i § 3 w zw. z art. 84 § 1 i art. 107 § 1 k.p.a.

Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków Zawiercie

Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga jest niezasadna. Sąd Wojewódzki wskazał, że przedmiotem skargi jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie oczyszczalni ścieków na działce nr ... w miejscowości P. gm. K.. Zgodnie z art. 71 u.i.o.ś. będącym materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze lub mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (w tym drugim przypadku, jeśli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania został stwierdzony) jest dopuszczalna wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na tę realizację.

W ramach postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla realizacji planowanego przedsięwzięcia ustala się i ocenia bezpośredni i pośredni wpływ przedsięwzięcia na środowisko, zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, wzajemne oddziaływania między elementami, o których mowa wyżej, dostępność do złóż kopalni oraz możliwości i sposoby zapobiegania i ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko, a także wymagany zakres monitoringu (art.

Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa wyłącznie wpływ planowanego przedsięwzięcia na środowisko i wymagania, jakie powinny być spełnione, by zminimalizować skutki negatywnego wpływu na środowisko czynników dla niego szkodliwych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Radomiu, rozpatrując odwołanie skarżącego od decyzji Wójta Gminy Kowala, w ocenie Sądu Wojewódzkiego zasadnie uznało, że istniały ustawowe przesłanki do jej wydania. W wykonaniu postanowienia Wójta Gminy Kowala z dnia 23 lipca 2009 r. został przedłożony stosowny raport o oddziaływaniu na środowisko wraz z uzupełnieniami. Sąd Wojewódzki podkreślił, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest jednym z najważniejszych elementów postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, mającym ułatwić ustalenie wszystkich potencjalnych zagrożeń związanych z przyszłą realizacją przedsięwzięcia. Dlatego ważnym zagadnieniem jest ustalenie jego zakresu przez stosowne organy. Raport sporządzany jest na zlecenie podmiotu zainteresowanego realizacją przedsięwzięcia, ale oceniany jest przez organ administracji przeprowadzający ocenę oddziaływania na środowisko.

W niniejszej sprawie przedłożony raport wraz z uzupełnieniami, wbrew zarzutom skargi, zawiera elementy określone w art. 66 u.o.i.ś i spełnia wymogi zakreślone postanowieniem Wójta Gminy Kowala oraz w pismach Starostwa Powiatowego w Radomiu z dnia 3 listopada 2009 r. i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Radomiu z dnia 26 października 2009 r. wzywających do uzupełnienia raportu. Analiza jego treści, a zwłaszcza uzupełnienie raportu wskazują, że głównym celem przedsięwzięcia jest stworzenie trwałego, efektywnego i zgodnego z wymaganiami ochrony środowiska sposobu oczyszczania ścieków komunalnych w gminie Kowala. Przedstawiony w raporcie sposób realizacji oczyszczalni ścieków jest dostosowany do warunków przestrzenno - społecznych i można założyć, że jest optymalny dla projektowanej ilości ścieków, sposobu ich oczyszczania oraz ochrony środowiska.

Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania

Na stronie 28 raportu (pkt 7) znajduje się opis wszystkich analizowanych wariantów (uzupełniony 4 stycznia 2010 r.), w tym wariantu alternatywnego. W pierwszej kolejności autor raportu stwierdził, że w przypadku zaniechania inwestycji warunki środowiska uległyby dalszemu pogorszeniu w wyniku niekontrolowanego opróżniania szamb oraz ich przeciekania, co stanowi źródło zanieczyszczeń gruntu i wód gruntowych. Analizując z kolei wariant proponowany przez wnioskodawcę autor raportu stwierdził, że proponowaną lokalizację należy uznać za korzystną z punktu widzenia położenia względem zabudowy mieszkaniowej, która koncentruje się wzdłuż drogi gminnej nr 670 na północ od terenu oczyszczalni, przy czym najbliższe zabudowania mieszczą się ok. 200 m na wschód i ok. 250 m na północny - zachód. Natomiast od strony wschodniej i zachodniej działka graniczy z gruntami rolnymi V klasy bonitacyjnej. Z kolei w celu minimalizacji niekorzystnego wpływu na ludzi i środowisko zaproponowano nowoczesne rozwiązania technologiczne - hermetyczny układ odbierania ścieków oraz dezodyrację. Wykorzystanie osadów, powstających w trakcie procesu oczyszczania ścieków, na cele rolnicze przyniesie w ocenie autora raportu dodatkowe korzyści ekonomiczne. Umieszczenie obiektów oczyszczalni w odległości 280 m od drogi asfaltowej pozwala na wprowadzenie bogatej zabudowy roślinnej od strony terenów zabudowanych.

Na str. 33 raportu (pkt 10.4 i 10.5) opisany został wpływ gospodarowania odpadami na środowisko, zdrowie ludzi, przyrodę, krajobraz i dobra kultury. Sąd Wojewódzki, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 383/08, Lex nr 526577, zauważył, że raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko ma charakter dokumentu prywatnego inwestora będącego dowodem w postępowaniu administracyjnym. Raport oceniany jest przez organ wydający decyzję określającą uwarunkowania środowiskowe, a uczestnicy postępowania mają możliwość zgłoszenia zastrzeżeń dotyczących tego dowodu. Zastrzeżenia te jednak nie mogą być gołosłowne, lecz powinny być poparte np. ekspertyzą, która w sposób udokumentowany mogłaby wskazywać na wady raportu.

Podzielając to stanowisko Sąd Wojewódzki zauważył, że w toku postępowania administracyjnego skarżący nie przedstawił żadnego dowodu przeciwko raportowi. Z pewnością przeszkodą w możliwości zgłoszenia wniosków dowodowych w postaci np. opinii sporządzonej przez inną osobę posiadająca odpowiednią wiedzę w tym zakresie nie była okoliczność, że skarżącego nie zawiadomiono oddzielnie o toczącym się postępowaniu i nie doręczono decyzji organu I instancji. Jakkolwiek stanowiło to naruszenie art. 28 k.p.a., to nie w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bowiem skarżący brał czynny udział w postępowaniu, mógł zgłaszać uwagi i wnioski, co też, jak wynika z akt sprawy, czynił. Brał również udział w rozprawie administracyjnej w dniu 11 września 2009 r. (większość wniosków i uwag pochodziła od skarżącego), zaś organ I instancji odniósł się do wnoszonych przez niego zastrzeżeń (tabela nr 2 w uzasadnieniu decyzji organu I instancji). Nie został tym samym naruszony art.

W ocenie Sądu organy orzekające w sprawie słusznie uznały, że zaistniała podstawa do wydania pozytywnej decyzji dla inwestora. W osnowie decyzji organu I instancji zamieszczone zostały szczegółowe warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich. Decyzja zawiera również charakterystykę przedsięwzięcia, zaś obszar inwestycji nie jest objęty ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, gdyż plan taki nie został przyjęty. Z powyższego wynika, że wydana decyzja spełnia wymogi art. 82 u.i.o.ś., a zatem organ orzekający w sprawie wszechstronnie i prawidłowo, zdaniem Sądu, ocenił cały materiał dowodowy, a wydane rozstrzygnięcie nie nosi cech dowolności.

Również procedura związana z przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego i uzyskaniem stosownych uzgodnień została dochowana. Organ odwoławczy wprawdzie nie wypowiedział się w kwestii podnoszonej w odwołaniu przez skarżącego co do bezstronności i niezależności autora raportu, ale uchybienie to również nie miało wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia.

Sąd Wojewódzki podkreślił, że zastosowane w sprawie przepisy nie określają żadnych wymagań dla osób sporządzających raport o oddziaływaniu na środowisko - może to być zarówno wnioskodawca (inwestor), jak i dowolna osoba fizyczna albo prawna działająca w tym zakresie na zlecenie wnioskodawcy. Brak przeszkód prawnych, aby osobą sporządzającą był pracownik podmiotu, w którym jest ró...

tags: #wyrok #nsa #kowala #oczyszczalnia #analiza #prawna