Woda pitna z Goczałkowic: Proces oczyszczania

Szczegóły: Opublikowano: 19. April 2026

Woda to podstawa naszego istnienia, bez niej nie bylibyśmy w stanie przetrwać. Ma ona kluczowe znaczenie dla człowieka i innych żywych organizmów. Jednak bardzo istotnym aspektem jest jakość wody. Wpływa nie tylko na tego, kto ją pije, ale także na stan instalacji, przez które przepływa. Zanieczyszczona ciecz może być szkodliwa dla zdrowia człowieka oraz dla urządzeń, do których trafia (takich jak AGD). Nawet niewielka ilość zanieczyszczeń jest w stanie obniżyć jakość działania sprzętów, a nawet zupełnie unieruchomić instalację w naszym domu.

Dlatego tak ważne jest uzdatnianie wody. Proces uzdatniania wody polega na oczyszczaniu wody, która ma być używana do picia, gotowania lub celów przemysłowych. Technologie i metody uzdatniania wody różnią się oczywiście w zależności od źródła wody, jej jakości i celu użycia. W niektórych procesach uzyskuje się wodę nadającą się do wykorzystania wyłącznie w przemyśle i rolnictwie, podczas gdy w innych produkowana jest woda pitna przeznaczona do spożycia przez ludzi.

Doskonale zdajemy sobie sprawę, jak ważna jest jej jakość, dlatego proponujemy kompleksowe rozwiązania z kategorii technologii uzdatniania wody. Wszystkie wymienione procesy służą poprawie jakości wody. Konkretne systemy uzdatniania wody dobiera się w zależności od potrzeb zleceniodawcy. Firma ABEX oferuje również profesjonalne doradztwo techniczne przy doborze najskuteczniejszych technologii uzdatniania wody. Czysta woda to nasz priorytet, dlatego do tematu uzdatniania podchodzimy bardzo poważnie. Nawet twarde wody gruntowe z własnego ujęcia czy woda wodociągowa mogą być zamienione w miękką wodę pitną.

Zakład Uzdatniania Wody Goczałkowice

Zakład Uzdatniania Wody (ZUW) Goczałkowice jest jednym z większych zakładów należących do Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów w Katowicach (GPW S.A.). Zakład Uzdatniania Wody w Goczałkowicach dostarcza wodę pitną dla ponad miliona osób (1,6 mln) i jest największym tego typu obiektem w kraju.

Woda do uzdatniania pobierana była z dwóch niezależnych źródeł zasilania:

Przeczytaj także: Gdzie kupić wodę destylowaną?

Zbiornik Goczałkowice na Małej Wiśle (ok. 1/3 wody transportowana systemem pompowym)
Zbiornik Czaniec na rzece Sole (2/3 wody dopływającej grawitacyjnie)

ZUW Goczałkowice składa się z dwóch ciągów technologicznych:

GO-CZA I - uruchomiony w 1956 r. (modernizowany w 2004 r.), o wydajności 150 tys. m3/d
GO-CZA II - otwarty w 1979 r. (modernizacja w 2004 r.), o wydajności 350 tys. m3/d

Przy zakładanej zdolności produkcyjnej w wysokości 380 000 m3/d, obecnie średnia zdolność produkcyjna zakładu (ilość uzdatnianej wody) wynosi ok. Lepsza jakość wody pobieranej z Soły oraz system grawitacyjnego transportu spowodował, że większość doprowadzanej wody pochodziła z ujęcia na Sole.

Etapy uzdatniania wody w Goczałkowicach

Koagulacja - wytrącanie zawiesiny z pomocą koagulanta: siarczanu glinu.
Filtracja piaskowa (filtry pospieszne) - powierzchnia złoża to 45m2, a wysokość 55 cm. Przy pełnej wydajności stacji, prędkość czyszczenia wynosi 10m3 z jednego metra kwadratowego na godzinę.
Ozonowanie końcowe - silny środek odkażający. Ozon jest 50 razy lepszy od popularnego chloru. Poza tym chlor pozostawia po sobie w wodzie produkty uboczne, podczas gdy ozon „znika” z wody całkowicie, redukując się do postaci ożywczego tlenu.
Doczyszczanie wody na filtrach węglowych. W Zakładzie Uzdatniania Wody znajduje się jednocześnie ok. 3200 m3 węgla aktywnego. Filtry węglowe mają zalety złoża mechaniczno-biologicznego.
Chlorowanie. Oprócz ozonowania końcowego, stosuje się również chlorowanie z dawką chloru zależną od wymaganego stopnia czystości.

Na stacji zamontowanych jest 16 komór filtrów węglowych o wysokości 2,0 m i powierzchni 104 m2 na jeden filtr. Czas przepływu wody przez filtry to 14 minut. Filtry te wymagają okresowego płukania. Częstotliwość tego procesu i ilość zużywanej wody uzależnione są od jakości pobieranej wody surowej. Im gorsza jest jej jakość, tym więcej wody zużywane jest na płukanie filtrów.

Monitoring jakości wody

Parametry jakościowe wód powierzchniowych wykorzystywanych do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia regulowane są przez Rozporządzenie w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia. Wśród wskaźników jakości wody wymienia się związki azotu i fosforu zaliczane do substancji biogennych.

W ZUW Goczałkowice wykonywane są oznaczenia: temperatura, mętność, barwa, zapach, odczyn, tlen rozpuszczony, procentowe nasycenie tlenem, BZT5, utlenialność, ChZT, siarczany, różne formy azotu, chlorki, żelazo ogólne, mangan, wapń, magnez, twardość, zasadowość, kwasowość, fluor i fosforany.

Przeczytaj także: Inwestycje w Jakość Wody w Proszówkach

Funkcje Zbiornika Goczałkowice

Zbiornik stanowi zapas wody dla Śląska na 500 dni, gdyby nie było opadów deszczu. W zbiorniku zastosowano dwa spusty: podstawowy, spust denny na środku zapory i drugi przelew burzowy (nigdy nieużywany). Systematycznie prowadzone są kontrole działania zarówno spustu podstawowego jak i przelewu burzowego.

Funkcje zbiornika:

Pobór wody pitnej w ilości 4m3/s (do 1992 roku było to 7m3/s)
Ochrona przeciwpowodziowa. (Istniejący średni poziom wody w zbiorniku może się podnieść o ok. 2,5 m)
Wyrównanie poziomów niżówkowych przy niskich stanach wody. Pomaga to utrzymać życie biologiczne w rzekach poniżej zbiornika, przy okresach długoterminowych suszy.
Gospodarka rybacka. Ocenia się, że w „śląskim morzu” może być nawet ok. 300 ton ryb. Dla wędkarzy udostępniona jest 30 kilometrowa linia brzegowa.
Funkcja przyrodnicza. Na zbiornikach założono 23 wyspy dla ptaków. Występują tu bardzo rzadkie okazy, np. ślepowron.
Funkcja rekreacyjna.

GPW: Gwarancja bezpieczeństwa zaopatrzenia w wodę

Produkcja wody dla ponad 3 milionów mieszkańców aglomeracji śląskiej, pierścieniowy system ok. 900 km sieci magistralnej, 9 kompleksów sieciowych zbiorników wyrównawczych, dywersyfikacja dostaw wody, a co za tym idzie - gwarancja bezpieczeństwa zaopatrzenia odbiorców. Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. to największe w kraju i jedno z większych w Europie przedsiębiorstw wodociągowych. Podstawową działalnością GPW jest ujmowanie, uzdatnianie i dostarczanie wody pitnej. Robią to od lat, z gwarancją dostarczania najwyższej jakości wody i jak zapewnia przedsiębiorstwo jest przygotowane na niemal każdą nieprzewidzianą okoliczność.

Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów S.A. Spółka posiada rezerwuar wód powierzchniowych na zbiornikach wodnych Goczałkowice i Kozłowa Góra oraz korzysta z wód zbiorników innych administratorów w przypadku zbiornika Dziećkowice i Zbiornik Czaniec. Zbiorniki Goczałkowice i Kozłowa Góra są również elementami systemu ochrony przeciwpowodziowej i rezerwuarem zapasu wody na wypadek suszy, kiedy wyrównują przepływy niżówkowe.

GPW w sposób systemowy zapewnia bezpieczeństwo zaopatrzenia w wodę regionu. Żadne bowiem rejonowe przedsiębiorstwo wodociągowe nie jest w stanie podać w razie awarii lub klęski żywiołowej wody pitnej na przeciwległy kraniec Górnego Śląska. Taką możliwość elastycznego i szybkiego reagowania stwarza pierścieniowy system ok. 900 km sieci magistralnej o średnicach nawet do 1800 mm w powiązaniu z 9 kompleksami sieciowych zbiorników wyrównawczych o pojemności łącznej 374 tys. m3.

Przeczytaj także: Woda mineralna Józef: Zalety

Proces uzdatniania wody przez GPW

Zanim jednak woda trafi do kranów, przechodzi długą drogę, ponieważ pobrana bezpośrednio z ujęcia, rzadko nadaje się do picia. Aby przygotować produkt tak dobrej jakości, trzeba wiele pracy. Na początku warto zaznaczyć, że woda, którą dostarczają do odbiorców pochodzi w ponad 80% z ujęć powierzchniowych, w większości z ujęcia na kaskadzie rzeki Soły w Czańcu. To czysty i ekologiczny obszar - prawdziwa perła Beskidów. Z ujęcia na Sole, płynie ona do Stacji Uzdatniania Wody w Kobiernicach oraz Zakładu Uzdatniania Wody w Goczałkowicach.

Pierwszym etapem uzdatniania wody jest jej wstępne ozonowanie, czyli utlenienie substancji organicznych. Wcześniej, specjalne sita, które chronią pompy pobierające wodę z zalewu, zatrzymują większe cząstki zanieczyszczeń. Po sklarowaniu, trafia ona na filtry piaskowe. Piasek w nich stosowany musi mieć specjalne cechy, a normy określają nawet graniczne wielkości ziarenek!

Po wstępnym oczyszczeniu wody przez filtry piaskowe, następuje kolejny etap jej uzdatniania, czyli ozonowanie pośrednie. Działanie ozonu nie polega na bezpośrednim zabijaniu mikroustrojów, ale utlenianiu, czyli doprowadzeniu do rozpadu form biologicznych. Po ozonowaniu woda trafia do budynku filtrów węglowych, gdzie zostaje poddana procesowi doczyszczania.

W filtrach pracujących w Zakładzie Uzdatniania Wody Goczałkowice znajduje się ok. 3200 m3 węgla aktywnego. Jego pochodzenie może być różne. Materiałem wyjściowym do produkcji bywa najczęściej węgiel kamienny albo drzewny. Jak wygląda proces oczyszczania wody węglem? Otóż nie tylko wychwytuje on i adsorbuje zanieczyszczenia na powierzchni wewnętrznej poszczególnych granulek węgla, ale poprzez mikroorganizmy zasiedlające złoże jest również aktywny biologicznie.

Ostatni etap uzdatniania to dezynfekcja wody. Ze względu na znaczne odległości jakie musi pokonać nim dotrze do najdalej położonego odbiorcy dezynfekcja musi być prowadzona w sposób skuteczny i trwały, aby bakterie i drobnoustroje chorobotwórcze nie zagrażały naszemu zdrowiu.

Po przejściu wszystkich opisanych wyżej procesów, woda opuszcza zakład uzdatniania i trafia do sieci wodociągowej.

Kontrola jakości wody

Świadcząc usługi dla ok. 3 mln osób, nie możemy sobie pozwolić na ryzyko najmniejszego błędu. Jakość wody kontrolowana jest w laboratorium - złej jakości woda może bowiem zagrażać zdrowiu, a jej skutki mogą ujawniać się w organizmie nawet po wielu latach. Skażona woda to także negatywne oddziaływanie na nasze domowe instalacje i urządzenia.

„Badając wodę, oznaczamy ponad 150 parametrów fizyko-chemicznych i 20 wskaźników biologicznych. Posiadamy trzy akredytowane laboratoria, które na bieżąco kontrolują jakość wody. Znajdują się one w Katowicach, Goczałkowicach-Zdroju oraz Sosnowcu. Próbki do badań pobierane są w około 350 punktach, a rocznie badamy aż 13 000 próbek wody.

Jeśli więc pojawiają się jakiekolwiek wątpliwości dotyczące jakości wody w domach końcowych odbiorców, na przykład jeśli zauważą oni, że woda jest mętna, ma dziwny smak, nieprzyjemny zapach lub pozostawia rdzawe ślady na przyborach sanitarnych lub praniu, mogą ją zbadać - wystarczy, że dostarczą jej próbkę. Uruchomiono nawet specjalny portal do obsługi tego typu zleceń. Jest to w pełni interaktywne narzędzie, z którego mogą skorzystać zarówno instytucje, firmy, jak i osoby fizyczne, które są zainteresowane jakością używanej wody.

„Wszelkie podejmowane przez nas działania są proekologiczne, m.in. poprzez stosowanie energooszczędnych technologii. Inwestujemy w nowoczesne systemy, aby usprawniać działalność wodociągową w zakresie pozyskania, uzdatniania i dystrybucji. Jesteśmy liderem w realizacji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju w obszarze ochrony wód.

Uzdatnianie wody dla domów jednorodzinnych i nie tylko

Filtracja wody ze studni ma duże znaczenie dla zdrowia osób z niej korzystających. Woda czerpana z własnych studni, będących ujęciami wód gruntowych, może zawierać różnorodne zanieczyszczenia. Pomimo że woda z głębinowych studni wodonośnych może wydawać się czystsza niż ta z kopanych, nadal może zawierać niepożądane substancje takie jak drobiny piasku, żwir czy wysokie stężenia minerałów, w tym żelaza czy manganu. Studnie kopane niosą ze sobą dodatkowe ryzyko zanieczyszczeń bakteryjnych.

Bakterie kałowe, przenoszone przez dzikie zwierzęta, mogą przedostawać się do wody i powodować poważne zakażenia, takie jak zatrucia pokarmowe spowodowane przez Enterococcus faecalis czy groźniejsze choroby wywoływane przez bakterie E.coli, włączając zapalenie opon mózgowych czy sepsę.

Chociaż woda dostarczana do naszych domów przez sieć wodociągową jest już przetworzona i zazwyczaj bezpieczna do picia, dzięki użyciu chloru i innym metodom uzdatniania, które eliminują większość patogenów, wciąż istnieje ryzyko kontaminacji wtórnej w domowych instalacjach wodnych. W rurach i na powierzchniach mających styczność z wodą może tworzyć się biofilm, który stanowi potencjalne źródło zanieczyszczeń.

Sam smak i zapach chlorowanej wody mogą być nieprzyjemne dla niektórych osób, co może odstraszać od jej picia. Chociaż chlorowana woda pitna generalnie nie jest szkodliwa dla zdrowia - z wyjątkiem przypadków alergicznych reakcji, jak u osób z astmą - jej organoleptyczne właściwości mogą zniechęcać do konsumpcji. Pijąc mniej wody, niż zalecane półtora litra dziennie, ryzykujemy nieodpowiednie nawodnienie organizmu.

Miejsca takie jak pływalnie, baseny czy sauny są projektowane z myślą o promowaniu zdrowia i dobrego samopoczucia. Aby jednak korzystanie z nich było faktycznie korzystne dla zdrowia, ważna jest skuteczna filtracja wody. Dzięki nowoczesnym systemom filtracyjnym stosowanym w basenach, użytkownicy mogą cieszyć się kąpielą bez obawy o bakterie i inne mikroorganizmy, które mogą być obecne w wodzie wskutek kontaktu z ciałem innych osób. W saunach, gdzie temperatura i wilgotność sprzyjają rozwojowi bakterii, takich jak legionella, odpowiednie systemy filtrujące wodę są niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa użytkowników. Legionella, która może rozwijać się w systemach ciepłej wody użytkowej o temperaturze 25 - 55°C, stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia.

Przed podjęciem decyzji o zakupie systemu filtracji wody, istotne jest przeprowadzenie szczegółowych badań wody, aby ustalić, które filtry będą najbardziej efektywne. Dokładna analiza wody pozwala na dobranie filtrów odpowiadających na konkretne potrzeby. Na przykład, woda ze studni może wymagać usuwania zanieczyszczeń mechanicznych i biologicznych oraz zastosowania systemów odżelaziających. W przypadku wody wodociągowej częstym celem jest eliminacja chloru. W sektorze przemysłowym znaczenie ma zmiękczanie wody, aby zapobiec powstawaniu kamienia kotłowego, który może uszkadzać maszyny i urządzenia.

Procesy uzdatniania wody

Filtracja mechaniczna to pierwszy etap uzdatniania wody. Jest to swoisty wstęp do właściwego procesu uzdatniania. Celem tego działania jest usunięcie z wody niepożądanych zawiesin. Dokonuje się tego za pomocą specjalnych materiałów filtracyjnych. Do usuwania dużych cząstek z wody surowej stosuje się mechaniczne sita filtracyjne.
Filtrację z węglem aktywnym stosuje się do poprawy jakości wody pitnej pod względem właściwości organoleptycznych. Filtry z węglem aktywnym usuwają z wody chlor i jego związki, zanieczyszczenia takie jak pestycydy i metale ciężkie, różne rodzaje substancji organicznych, a także nieprzyjemne zapachy. Filtry z węglem aktywnym są powszechnie używane w zastosowaniach komercyjnych i przemysłowych do oczyszczania wody przed jej wprowadzeniem do systemu dystrybucji lub po jej opuszczeniu przez stację uzdatniania. Stosuje się je również w systemach domowych do uzdatniania wody pitnej, gdzie usuwają wiele zanieczyszczeń organicznych i zmniejszają ryzyko skażenia bakteriami.
Odżelazianie i odmanganianie to proces usuwania jonów żelaza i manganu z wody. Odbywa się to poprzez utlenianie, które przekształca związki rozpuszczalne w formy nierozpuszczalne, zatrzymywane w filtrach.
Zmiękczanie jonowymienne. Celem procesu zmiękczania jonowymiennego jest usunięcie z wody jonów wapnia i magnezu. Polega to na przepuszczeniu wody przez złoża żywic jonowymiennych. Podczas przepływu wody zachodzi reakcja wymiany jonów wapnia i magnezu na jony sodu. W wyniku eksploatacji złoże traci swoje właściwości ze względu na wyczerpywanie się pojemności jonowymiennej, dlatego też w regularnych odstępach czasu wymagany jest proces regeneracji złoża.
Dozowanie preparatów chemicznych. Celem dozowania różnego rodzaju preparatów chemicznych jest poprawa parametrów wody, tak aby spełniała ona określone wymagania w zależności od jej przeznaczenia. Dzięki stacji dozującej możliwe jest precyzyjne dozowanie określonej ilości środka chemicznego do wody. W zależności od wymagań system dozowania pojedynczego może być zaprojektowany jako proces wsadowy lub ciągły. System pojedynczego dozowania ma wiele zalet w porównaniu z indywidualnym dozowaniem ręcznym. Gwarantuje m.in.
Dezynfekcja wody UV to proces usuwania lub zabijania szkodliwych mikroorganizmów i patogenów (zarazków) znajdujących się w wodzie za pomocą światła ultrafioletowego. Dezynfekcja wody ma miejsce przed jej spożyciem, natomiast chlorowanie i ozonowanie przeprowadza się zwykle po rozprowadzeniu wody do domów. Celem dezynfekcji UV jest zniszczenie żywych i przetrwalnikowych form organizmów chorobotwórczych oraz zapobieganie ich wtórnemu rozwojowi w systemie wodociągowym. Dezynfekcja wody promieniami UV pozwala uniknąć wprowadzania do wody substancji chemicznych, nie zmienia jej składu fizykochemicznego, smaku ani zapachu. Jest to więc metoda bezpieczna, a zarazem skuteczna.
Systemy odwróconej osmozy są wykorzystywane w wielu różnych branżach, w tym w zakładach produkcyjnych, gdzie służą do produkcji czystej wody na potrzeby procesów produkcyjnych lub czystej wody pitnej dla pracowników w godzinach pracy. W firmie ABEX oferujemy kompletnie wyposażone, przemysłowe stacje odwróconej osmozy. Charakteryzuje je wysoka wydajność, dzięki nim możliwa jest demineralizacja wody do tego stopnia, by mogła być użyta do procesu technologicznego wymagającego nawet ultraczystej wody. Nasze stacje posiadają systemy wstępnej filtracji mechanicznej na węglu aktywnym, zmiękczania, układu pompowego, a także samej membrany osmotycznej.

tags: #woda #pitna #z #Goczałkowic #proces #oczyszczania