Sól fizjologiczna: zastosowania, właściwości i domowe sposoby
- Szczegóły
Sól fizjologiczna to wszechstronny preparat, który znajduje szerokie zastosowanie w medycynie, kosmetyce i codziennej pielęgnacji. Jest to wodny roztwór chlorku sodu (NaCl) o stężeniu 0,9%, co czyni go izotonicznym w stosunku do płynów ustrojowych organizmu człowieka.
Co to jest sól fizjologiczna?
Roztwór soli fizjologicznej to mieszanka soli i wody. Zwykle roztwór ten zawiera 0,9% chlorku sody (czyli soli). To podobne stężenie jak we krwi i łzach. Sól fizjologiczna zawiera sole mineralne, które uzupełniają niedobory powstające w wyniku utraconych płynów w organizmie.
Sól fizjologiczna, która jest dostępna w aptekach to roztwór izotoniczny, czyli taki, który ma identyczne stężenie jak w przypadku płynów ustrojowych - 0,9% (0,9 chlorku sodu na litr wody). W aptekach dostępne są także roztwory ze stężeniem powyżej 0,9%, służące do nebulizacji.
Właściwości soli fizjologicznej
- Nawilża tkanki
- Oczyszcza rany i błony śluzowe
- Rozrzedza gęste wydzieliny dróg oddechowych
- Łagodzi podrażnienia
Zastosowanie soli fizjologicznej
Zastosowanie soli fizjologicznej jest wszechstronne. Jest używana w przemyśle medycznym, farmaceutycznym, kosmetycznym, chemicznym, w weterynarii i do higieny osobistej.
Swoje miejsce znalazł również m.in. Popularny roztwór wody i soli wykazuje silne działanie łagodzące podrażnienia wywołane kaszlem czy katarem.
Przeczytaj także: Gdzie kupić wodę destylowaną?
Popularna sól fizjologiczna to roztwór wody i soli, czyli chlorek sodu (NaCl), który wykazuje mnóstwo różnych właściwości. Preparat ten wykorzystywany jest w szpitalach, ale także podczas pielęgnacji i terapii w domu.
Sól fizjologiczna, mimo że jest bezpieczna i izotoniczna, nie powinna być spożywana w dużych ilościach. Spożycie niewielkiej ilości, np. w przypadkach odwodnienia, jest dopuszczalne i czasami zalecane przez lekarzy, jednak nadmierne spożycie może prowadzić do problemów zdrowotnych.
Objawami nadmiernego spożycia soli fizjologicznej mogą być nudności, wymioty, bóle głowy oraz obrzęki.
Najważniejsze wskazania to:
- uzupełnienie niedoborów jonów sodu i chloru, do których dochodzi na skutek zaburzeń gospodarki elektrolitowej, np. po operacjach chirurgicznych, w stanach odwodnienia
- przemywanie oczu, nosa, gardła (przeznaczenie miejscowe);
- inhalacje;
- nawilżenie powierzchni gałki ocznej przy objawach tzw. zespołu suchego oka.
Sól fizjologiczna często stosowana jest w celu przemycia oczu, ponieważ nie wywołuje podrażnień śluzówki gałki ocznej, dzięki swojemu stężeniu. Za jej pomocą można bezpiecznie usunąć zalegającą w kącikach oczu wydzielinę, która może być przyczyną rozwoju bakterii i pojawienia się infekcji. Do zabiegu należy użyć lekko zmoczonego wacika i przemywać oczy od zewnętrznej do wewnętrznej strony.
Przeczytaj także: Inwestycje w Jakość Wody w Proszówkach
Sól fizjologiczna jest pomocna podczas czyszczenia nosa. Płyn należy zaaplikować do nosa, po czym za pomocą dowolnego aspiratora można oczyścić przewody nosowe. Dzięki temu śluzówka będzie stale odpowiednio nawilżona, a na rzęskach, które się w niej znajdują, nie będą osadzać się zanieczyszczenia pochodzące z powietrza czy bakterie chorobotwórcze. Niewyczyszczony nos będzie idealną przestrzenią dla choroby.
Sól fizjologiczna jest niezbędną pomocą dla świeżo upieczonych rodziców, ponieważ wspomaga wiele zabiegów, które związane są z pielęgnacją niemowląt. Oprócz przemywania oczu, inhalacji, nebulizacji i łagodzenia objawów przeziębienia, płyn sprawdzi się także do przemywania rany pępka oraz innych ran u maluszka.
Sól fizjologiczna jest powszechnie stosowana do płukania ran (jałowa, niedroga). pH soli fizjologicznej może odbiegać od pH gojącej się rany, dlatego jej stosowanie może wydłużać czas leczenia ran. Do przemywania ran lepiej jest stosować płyny o neutralnym odczynie i o właściwościach dezynfekujących.
Sól fizjologiczna może posłużyć do płukania oczu np. jeżeli dostała się do nich niebezpieczna substancja chemiczna lub ciało obce. Jeżeli do oka trafił kwas lub zasad to do płukanki należy wykorzystać bufor fosforanowy.
Sól fizjologiczna jest najczęściej stosowanym rozpuszczalnikiem do leków i kontrastów.
Przeczytaj także: Woda mineralna Józef: Zalety
Sól fizjologiczna jest powszechnie stosowana w medycynie gdyż jest tania i charakteryzuje się małą liczbą ciężkich powikłań.
W medycynie roztwór 0,9% NaCl nazywany jest solą fizjologiczną i pełni funkcję nośnika sodu będącego najpospolitszym elektrolitem osocza. Sód wspólnie z albuminą (białko) zatrzymują wodę i odpowiadają za utrzymanie prawidłowej gospodarki wodno - elektrolitowej (ciśnienie osmotyczne i ciśnienie krwi) i kwasowo - zasadowej. Ponadto sód bierze udział w przewodnictwie nerwowym przez co wpływa na pracę mięśni szkieletowych i serca. Zarówno niedobór jak i nadmiar sodu mogą być niebezpieczne dla zdrowia lub życia.
0,9% NaCl jest masowo używany do płukania, przemywania, balastowania, rozpuszczania itd. Wbrew powszechnemu przekonaniu sól fizjologiczna nie jest całkowicie obojętna dla tkanek. W przeszłości była używana ze względu na brak lepszej alternatywy.
Sól fizjologiczna do ucha
Sól fizjologiczna do ucha może Ci pomóc je odetkać przy nadmiarze woskowiny. Sprawdź, w jaki sposób bezpiecznie ją zastosować, a kiedy warto jej unikać.
Roztworu soli fizjologicznej używa się w celu wykonania irygacji (płukania) uszu. Zasolenie wody zwiększa jej skuteczność w rozmiękczaniu stwardniałej woskowiny i usuwaniu jej z uszu.
Jak stosować sól fizjologiczną do czyszczenia uszu?
- Połóż się na boku.
- Za pomocą strzykawki, zakraplacza lub wacika nasączonego w roztworze umieść kilka kropli w uchu. Jeżeli używasz strzykawki, rób to powoli i pozostaw częściowo otwarty wlot do ucha, aby nie doprowadzić do przedziurawienia bębenka. Pamiętaj, aby sól fizjologiczna miała temperaturę ciała, abyś nie doświadczył dyskomfortu i zawrotów głowy. Uważaj jednak, bo zbyt gorący roztwór może Cię poparzyć.
- Zaczekaj kilka minut, aż roztwór nie zadziała.
- Podstaw pod ucho ściereczkę i przechyl głowę na bok, aby roztwór i zanieczyszczenia mogły wypłynąć z ucha.
- Jeżeli jest to konieczne, powtórz procedurę z drugim uchem.
Kiedy unikać stosowania soli fizjologicznej do ucha?
Następujące problemy zdrowotne mogą sprawiać, że nie będziesz mógł zastosować soli fizjologicznej do ucha:
- perforacja błony bębenkowej,
- osłabiony układ odpornościowy,
- atopowe zapalenie skóry lub rana w okolicach ucha,
- cukrzyca,
- dren w bębenku założony przez laryngologa.
Skutki uboczne stosowania soli fizjologicznej do ucha:
- podrażnienie skóry w uchu i rany - skóra w uchu jest bardzo wrażliwa.
- zawroty głowy - jeżeli roztwór soli fizjologicznej będzie chłodniejszy od temperatury ciała, błędnik w Twoim uchu straci orientację.
Inhalacje i nebulizacje z soli fizjologicznej
Inhalacje z soli fizjologicznej wspomagają leczenie zatok przynosowych, zapalenia oskrzeli czy płuc, nieżytu nosa i gardła.
Roztwory soli oraz wody morskiej znajdują powszechne zastosowanie w czasie przeziębienia, przewlekłego zapalenia zatok oraz infekcyjnego nieżytu nosa. Płukanie nosa znacznie polepsza jego drożność, przyczyniając się do poprawy komfortu życia i zmniejszenia dokuczliwości objawów.
Sól fizjologiczna nie podrażnia tkanek, dzięki czemu jest przydatna do ich płukania. Oczyszcza zadrapane i zabrudzone powierzchnie z zanieczyszczeń oraz nawilża, chroniąc tkanki przed bakteriami i wysychaniem.
Inhalacja polega na wprowadzeniu do dróg oddechowych substancji wraz z powietrzem. Nebulizacja to rodzaj inhalacji, gdzie do dróg oddechowych podaje się lek pod postacią aerozolu. Inhalacje z soli fizjologicznej niekiedy zaleca się podczas infekcji dróg oddechowych, np. w zapaleniu oskrzeli. Są bezpieczne, więc możliwa jest również inhalacja noworodka i niemowlaka. Pod postacią nebulizacji do dróg oddechowych wprowadza się rozpuszczone w soli fizjologicznej leki stosowane m.in. w astmie.
Nebulizacja z soli fizjologicznej staje się podstawowym orężem w łagodzeniu stanów zapalnych dróg oddechowych (nawilżenie). Użycie hipertonicznego roztworu soli może dodatkowo pomóc w rozrzedzeniu wydzieliny (ułatwić jej odksztuszenie). Zmniejszenie ilości wydzieliny łagodzi kaszel i ułatwia oddychanie. Sól fizjologiczna jest mało inwazyjna i bezpieczna do nebulizacji nawet dla dzieci i seniorów.
Sól fizjologiczna do nosa i ucha - roztwór chlorku sodu można bezpośrednio aplikować do nosa, co nawilża śluzówkę, a także oczyszcza nozdrza. Sól fizjologiczna można stosować również do czyszczenia uszu, ale wtedy warto zastosować preparat w aerozolu.
Działanie soli fizjologicznej polega na łagodzeniu podrażnień spowodowanych kaszlem lub katarem. Ponadto, inhalacje pomagają w rozrzedzeniu zalegającej wydzieliny, dzięki czemu spływa ona szybciej. Nawilżanie przewodów nosowych i krtani zmniejsza ryzyko zaostrzenia objawów.
Jak zrobić sól fizjologiczną w domu?
Zrobisz ją łatwo za pomocą tego, co znajdziesz w swojej kuchni. Będziesz potrzebował:
- wody z kranu,
- soli niejodowanej,
- miski z pokrywką, którą można podgrzewać w mikrofalówce,
- czystego słoika,
- szklanki o objętości 250 ml,
- łyżeczki do herbaty.
Sól fizjologiczna do ucha na bazie wody przegotowanej:
- Zagotuj 2 szklanki (0,5 litra) wody.
- Pozostaw do ostygnięcia do temperatury pokojowej.
- Dodaj 1 łyżeczkę (do herbaty) soli.
- Mieszaj, aż sól się nie rozpuści.
- Gotowe. Możesz ją przechowywać w lodówce przez 24 godziny. Potem musisz ją wylać.
Sól fizjologiczna do ucha z kuchenki mikrofalowej:
- Wlej 2 szklanki (0,5 litra) wody do naczynia, które można stosować w mikrofalówce.
- Dodaj 1 łyżeczkę soli.
- Przykryj, wstaw do mikrofalówki i włącz ją na 1-2 minuty.
- Pozostaw do ostygnięcia.
- Przelej do czystego słoika.
- Przechowuj w lodówce do 24 godzin.
Sól fizjologiczna na bazie wody destylowanej:
Jeżeli potrzebujesz bardziej sterylnej soli fizjologicznej, która przetrwa dłużej, zrób ją na bazie wody destylowanej. Kupisz ją w każdej aptece.
- Dodaj 1 łyżeczkę soli na każde 250 ml wody destylowanej. Przy 1 litrze będą to 4 łyżeczki.
Rodzaje soli fizjologicznej
Najpowszechniej stosowane jest sól fizjologiczna bez żadnych dodatków - czysty roztwór 0,9% chlorku sodu. W medycynie zastosowanie ma także sól fizjologiczna z dodatkiem hialuronianu sodu i ektoiny.
Sól fizjologiczna z dodatkiem hialuronianu sodu ma większe właściwości nawilżające. Znajduje zastosowanie jako sztuczne łzy lub nawilżające krople do oczu - łagodzi suchość, dyskomfort i podrażnienie spowodowane niewystarczającą produkcją łez jeszcze skuteczniej niż sama sól fizjologiczna. W ortopedii jest wykorzystywana do iniekcji dostawowych, a w chirurgii do leczenia ran.
Dodanie ektoiny do soli fizjologicznej zwiększa właściwości nawilżające i ochronne roztworu, co jest szczególnie wykorzystywane w dermatologii (np. w pielęgnacji skóry atopowej), okulistyce (np. krople nawilżające) i opatrywaniu ran.
Dawkowanie soli fizjologicznej
Dawkowanie soli fizjologicznej ustalane jest indywidualnie - w zależności od stanu pacjenta, wieku, masy ciała, stężenia elektrolitów.
- Wstrzyknięcie dożylne 1-4l/d z prędkością do 500 ml/h.
- W przypadku kropli do oczu: 3-4 razy dziennie po 1 kropli.
- W przypadku inhalacji: 1 ampułka 2-4 razy dziennie.
Kiedy nie stosować soli fizjologicznej?
Chociaż sól fizjologiczna jest bezpieczna, nie wszyscy mogą stosować tego rodzaju wyrób medyczny. Stosowanie chlorku sodu o stężeniu 0,9% nie jest wskazane w przypadkach:
- głębokich zaburzeniach gospodarki elektrolitowej,
- przy niewydolności nerek i serca,
- przez osoby z obrzękiem płuc lub z przewodnieniem organizmu.
Sól fizjologiczna w kosmetyce
Sól fizjologiczna znalazła również wielu zwolenników w kosmetyce. Jej niewątpliwą zaletą jest to, że nie podrażnia i nie wywołuje reakcji alergicznych.
Ciekawostką jest fakt, że sól fizjologiczną warto używać zamiast zwykłej wody z kranu, która może niekorzystnie wpływać na pH skóry. Niektórzy stosują sól fizjologiczną do demakijażu, zaznaczając, że to idealny zamiennik dla płynów micelarnych.
Sól fizjologiczną stosuje się tak samo jak inne kosmetyki do oczyszczania twarzy. Wystarczy nasączyć nią wacik i wycierać skórę twarzy aż do pełnej czystości.
Sól fizjologiczna to także świetny składnik, który można połączyć z wyciągami z ziół, aby stworzyć kosmetyk do pielęgnacji skóry. Sól fizjologiczna połączona z nagietkiem lub rumiankiem utworzy kosmetyk, który będzie łagodził podrażnienia skórne.
Solą fizjologiczną można łączyć z wyciągami z ziół, np. rumiankiem lub nagietekiem, aby stworzyć własne kosmetyki pielęgnujące skórę.
Sól fizjologiczna - możliwe działania niepożądane
Właściwości soli fizjologicznej mogą powodować u niektórych osób pewne działania niepożądane. Mogą pojawić się m.in. takie skutki uboczne jak:
- jatrogenne przewodnienie hipertoniczne,
- gorączka,
- bóle głowy,
- zawroty głowy,
- nudności,
- wewnętrzny niepokój.
W przypadku stosowania soli fizjologicznej w postaci kropli do oczu możliwe jest łagodne podrażnienie oka - takie skutki zdarzają się jednak bardzo rzadko.
Podsumowanie
Sól fizjologiczna jest bezpieczna i dobrze tolerowana, dlatego warto posiadać ją w domowej apteczce. Pamiętaj, że jeśli po jej zastosowaniu, nie odczujesz poprawy swojego stanu (niezależnie czy mowa o płukaniu uszu, czy o oczyszczaniu ran), poproś o pomoc placówkę medyczną.
tags: #woda #pitna #a #sol #fizjologiczna
