Woda Pilica: Właściwości i Znaczenie Dla Człowieka i Przyrody
- Szczegóły
„Mokradła a dobrostan człowieka” to hasło Światowego Dnia Mokradeł 2024. Istotnie, mokradła są bardzo ważne dla ludzi, gdyż od początków cywilizacji korzystamy z ich nieocenionych zasobów i właściwości.
Nasze losy są ściśle ze sobą splecione i wiele im zawdzięczamy, dlatego warto podejmować działania dla zachowania tych cennych ekosystemów - dla nas i przyszłych pokoleń. Działania takie podejmujemy także w Polsce!
Znaczenie Mokradeł
Światowy Dzień Mokradeł obchodzimy od 1997 roku, na pamiątkę podpisanej w 1971 roku Konwencji Ramsarskiej. Ta umowa mówi, że musimy dbać o mokradła i chronić je ponieważ są one bardzo ważne dla przyrody i człowieka. Mokradła to miejsca, gdzie jest dużo wody, mogą to być np. bagna czy moczary.
Z racji wymienionych zalet podejmujemy działania dla utrzymania, odtwarzania i ochrony tych cennych ekosystemów.
Tereny podmokłe - i te w zlewni Pilicy i w innych miejscach - to cenne i pasjonujące ekosystemy. Mokradła są niezbędne do życia człowieka. Nasze istnienie opiera się na wodzie.
Przeczytaj także: Gdzie kupić wodę destylowaną?
Mokradła dostarczają prawie całej naszej słodkiej wody. Tereny podmokłe chronią przed zmianami klimatu, pomagają nam nie tylko łagodzić skutki tych zmian, ale i dostosować się do nich. Mokradła zabezpieczają 60% ludzkości żyjącej na wybrzeżach przed sztormami, huraganami i tsunami. Każdy akr (ok. 0,4 ha) terenów podmokłych może wchłonąć do 1,5 mln galonów wody powodziowej (ok.
Mokradła magazynują więcej węgla, niż jakikolwiek inny ekosystem na Ziemi. Ekosystemy bogate w tzw. niebieski węgiel zapewniają krytyczne magazynowanie CO2 w roślinności, glebach i osadach, będąc jednymi z najcenniejszych ekosystemów regulujących globalny klimat.
Torfowiska zajmują jedynie 3% lądów na świecie, ale magazynują około 30% lądowego węgla - dwukrotnie więcej niż wszystkie światowe lasy.
Na terenach podmokłych żyje albo rozmnaża się 40% wszystkich roślin i zwierząt świata, w tym ponad 100 000 gatunków wody słodkiej, z których co roku odkrywa się 200 nowych. Jest tam też 30% wszystkich znanych gatunków ryb. Wiele unikalnych gatunków znajduje się tylko w określonych terenach podmokłych.
Mokradła zapewniają nam czystą wodę, zdrowe jedzenie, świeże powietrze, a nawet lekarstwa. Pomagają chronić klimat, a dbanie o tereny podmokłe to także troska o czystą wodę do picia, co jest ważne, bo aż 2,2 miliarda ludzi na świecie nie ma dostępu do bezpiecznej wody. Każdego roku przez brak czystej wody umiera 485 000 osób.
Przeczytaj także: Inwestycje w Jakość Wody w Proszówkach
Tereny podmokłe pomagają nam czuć się lepiej psychicznie. Badania pokazują, że kontakt z naturą na takich terenach pomaga nam być bardziej uważnymi i spokojnym, co jest ważne dla naszego zdrowia psychicznego.
Ludzie, którzy żyją blisko terenów podmokłych, mają swoje własne kulturalne zwyczaje związane z tymi miejscami. To ważna część ich kultury, duchowości i codziennego życia. To dziedzictwo kulturowe, które wciąż jest ważne dla wielu z około trzech milionów rdzennych ludzi z różnych kultur na całym świecie.
Około 1/8 wszystkich ludzi na Ziemi, czyli ponad miliard osób, zarabia na życie dzięki terenom podmokłym. Ludzie od tysięcy lat zakładają swoje domy blisko takich miejsc, w których mogą łatwo pozyskać żywność, np. łowić ryby czy mieć wodę do nawadniania pól i pojenia zwierząt hodowlanych. Więcej niż połowa ludzi na świecie je rzeczy wyhodowane na terenach podmokłych. Ponad miliard osób na świecie je ryby stamtąd jako główne źródło białka. Hodowla ryb to teraz najszybciej rozwijająca się część produkcji jedzenia. Ponad 660 milionów osób na całym świecie zarabia na tym, łowiąc ryby i hodując je w akwakulturze. Istotną gałęzią gospodarki jest turystyka.
Niestety w wyniku osuszania, dawne mokradła utraciły swoje właściwości. Dlatego dziś, gdy zmagamy się ze zmianami klimatu, musimy chronić te bagienne enklawy, które nam pozostały. Mokradła są najbardziej zagrożonym ekosystemem na naszej planecie. Tereny podmokłe znikają aż trzy razy szybciej niż lasy.
Wiele gatunków zwierząt i roślin, które żyją na terenach podmokłych, jest teraz jest zagrożonych wyginięciem. Ich sytuacja pogarsza się szybciej, niż w innych ekosystemach. Około jedna trzecia gatunków słodkowodnych i 25% gatunków z terenów podmokłych może wyginąć, jeśli te tereny będą dalej zanikać. W ciągu ostatnich 50 lat liczba niektórych gatunków zwierząt żyjących w wodzie spadła o 81%, a gatunków przybrzeżnych i morskich o 36%.
Przeczytaj także: Woda mineralna Józef: Zalety
Intensywny rozwój rolnictwa jest główną przyczyną utraty i niszczenia terenów podmokłych. Zanieczyszczenie wody i plastikiem, nadmierny połów ryb i gatunki inwazyjne to kolejne problemy. Musimy działać razem i to już teraz, żeby chronić tereny podmokłe. Dzięki temu zadbamy o nasze jutro.
Działania na rzecz ochrony mokradeł
Jednym z nich jest projekt LIFE Pilica, realizowany przez Wody Polskie przy szerokiej współpracy naukowej, z udziałem środków europejskich. 5 województw, 93 gminy i 9 tys. km2 - to obszar realizacji projektu LIFE Pilica. Rzeka Pilica wraz z utworzonym na niej Zbiornikiem Sulejów są ważnym elementem rozwoju społeczno-ekonomicznego centralnej Polski.
Główne założenie, że świadoma regulacja procesów biologicznych pozwala na wykorzystania ekosystemów jako narzędzi do poprawy ilości i jakości wód, wpisuje się w aktualny światowy nurt polityki Komisji Europejskiej promującej rozwiązania oparte na przyrodzie, zwane NBS (ang.
Postawienie na rozwiązania oparte na przyrodzie to aktywna ochrona lub odtwarzanie ekosystemów, takich jak starorzecza i mokradła występujące w dolinie Pilicy, które posiadają ogromny potencjał do gromadzenia wody oraz do jej oczyszczania.
W ramach projektu dla 10 obiektów ze zlewni rzeki Pilicy oraz dla Zbiornika Sulejów opracujemy koncepcje wraz z dokumentacjami projektowymi pod przyszłe inwestycje mające na celu zapewnienie ciągłości morfologicznej. Realizujemy też przegląd starorzeczy i mokradeł leżących w dolinie Pilicy w obrębie województwa łódzkiego, by następnie wybrać obiekty, dla których zostanie wykonana szczegółowa inwentaryzacja oraz opracowane zostaną wytyczne dla ich ochrony czynnej lub odtworzenia.
Projekt LIFE Pilica realizujemy wspólnie ze środowiskiem naukowym, rolniczymi i nowoczesnych technologii w gospodarce wodnej. Całkowity budżet projektu LIFE Pilica to ok. 74 mln złotych.
Rezerwat Niebieskie Źródła
Rezerwat Niebieskie Źródła to unikalne miejsce, które znajduje się w dolinie rzeki Pilicy, w pobliżu Zalewu Sulejowskiego. Woda w źródłach przybiera różne odcienie koloru niebieskiego. Im bardziej słoneczny dzień, tym ciekawszy efekt. Na ich dnie można zauważyć niecodzienne gejzery z piasku.
Rezerwat stanowi dom dla wielu gatunków ptaków i roślin. Zwiedzanie Niebieskich Źródeł jest darmowe.
Rezerwat Niebieskie Źródła zlokalizowany jest w dolinie rzeki Pilicy, na jej prawym brzegu, w otulinie Sulejowskiego Parku Krajobrazowego. Chcąc określić dokładniejsze położenie, szukać go należy w południowo-wschodniej części Tomaszowa Mazowieckiego (woj. łódzkie).
Pierwsze wzmianki o Niebieskich Źródłach pojawiły się już w połowie XVIII w. Są to naturalne źródła krasowe (tzw. wywierzyska), czyli miejsca wypływu wód podziemnych ze szczelin skalnych w wapieniach. Tworzą one niezwykłe rozlewiska, które podczas słonecznych dni mienią się różnymi odcieniami błękitu, turkusu czy zieleni.
Woda w nich jest przezroczysta, ale pochłania promienie czerwone, jednocześnie przepuszczając odbite od białego piasku na dnie promienie niebieskie. Źródła wyglądają przepięknie, a jeszcze bardziej niezwykłego charakteru nadaje im fakt, że na ich dnie pulsują maleńkie gejzery. Tworzy je piasek podrzucany przez wodę.
Choć wydaje się, że te jeziorka są płytkie, ich głębokość sięga nawet 5 metrów. To krystalicznie czysta woda przyczynia się do zupełnie innego wrażenia. Dzięki niesamowitemu wyglądowi dawniej przypisywano źródłom właściwości lecznicze, a nawet przygotowano plany stworzenia kurortu w ich sąsiedztwie.
Niebieskie Źródła to nie tylko pięknie wyglądające zbiorniki, ale także dom dla wielu ptaków. Spotyka się tam m.in.: zimorodki, remizy oraz różne gatunki kaczek. Na pobliskich stanowiskach nie brakuje ściśle chronionych roślin. Wśród nich pojawiają się grzebienie białe, turówki wonne czy różanecznik żółty.
Jest co podziwiać w rezerwacie, którego powierzchnia wynosi prawie 28 ha. Można przespacerować w nim cały dzień, tym bardziej że została wytyczona na jego obszarze ścieżka dydaktyczna. Pięć przystanków z tablicami edukacyjnymi pozwala na poznanie ważnych dla tego miejsca roślin i zwierząt.
Wejście do rezerwatu przyrody znajduje się w Tomaszowie Mazowieckim przy ul. Modrzewskiego, za mostem na rzece Pilicy, naprzeciwko Skansenu Rzeki Pilicy. Na miejsce da się dotrzeć z plaży nad Zalewem Sulejowskim piechotą w nieco ponad godzinę. Miłośnicy jazdy rowerem pokonają tę drogę w mniej więcej 20 min, a autem w zaledwie 5-10 min.
Po obejściu ścieżki poleca się zobaczyć jeszcze pobliskie Małe Groty oraz Groty Nagórzyckie, będące dawniej kopalniami piasku kwarcowego. Warto również zajrzeć do stworzonego po drugiej stronie ulicy Skansenu Rzeki Pilicy.
Niebieskie Źródła to piękne i wyjątkowe miejsce, które warto odwiedzić każdemu, kto pragnie spędzić czas w pięknym otoczeniu przyrody. To doskonałe miejsce na aktywny wypoczynek i relaks, a także na poznanie ciekawych gatunków roślin i zwierząt.
Właściwości wody w Niebieskich Źródłach
Woda źródlana jest prawie klarowna, nieznacznie zabarwiona, wykazuje odczyn słabo alkaliczny (pH 7,1-8,1). Na ogół jest ona miękka; jej twardość ulega pewnym zmianom w ciągu roku i wynosi 6,2-10,6 stopni. Amoniak, azotyny i azotany występują w ilościach charakterystycznych dla wód czystych, na to samo wskazuje mała ilość rozpuszczonego w wodzie tlenu i stosunkowo duża dwutlenku węgla.
Postępująca w miarę oddalania się od źródeł zmiana właściwości chemicznych wody jest wynikiem rozwoju zoo- i fitoplanktonu oraz wyższej roślinności przybrzeżnej, jak również zanieczyszczenia przez spływające z grobli, dróg i wysp wody powierzchniowe.
Zabarwienie Niebieskich Źródeł tłumaczono w rozmaity sposób: bądź właściwościami wody źródlanej, bądź też piasku wypełniającego dno wywierzyska, zawierającego domieszkę zielonego minerału - glaukonitu.
Barwa Źródeł jest zatem tylko refleksem światła słonecznego i zmienia swoje odcienie: inna jest w dniu pochmurnym i inna w blasku słońca, inna rano i wieczorem, inna w południe; raz jest bardziej błękitna, innym razem bardziej zielona. Są to jednak tylko zmiany odcieni tej samej błękitnozielonej, turkusowej barwy.
Podsumowanie
Woda Pilica i jej zlewnia, w tym mokradła i rezerwat Niebieskie Źródła, stanowią cenne elementy krajobrazu i ekosystemu Polski. Ich ochrona i zrównoważone zarządzanie są kluczowe dla zachowania bioróżnorodności, zasobów wodnych i dobrostanu człowieka.
tags: #woda #pilica #właściwości
