Woda Mineralna i Jej Zastosowanie w Uzdrowiskach

Szczegóły: Opublikowano: 05. March 2026

Lecznicze wody mineralne są najważniejszym naturalnym surowcem używanym w terapii uzdrowiskowej. Celem tego artykułu jest uporządkowanie wiedzy na temat wód leczniczych, ich właściwości, zastosowania oraz potencjalnych zagrożeń. Pokazujemy, kiedy mogą wspierać terapię żywieniową, a kiedy ich stosowanie wymaga szczególnej ostrożności.

Rodzaje Wód i Ich Charakterystyka

W sprzedaży znajdziemy różne rodzaje wód, które różnią się nie tylko składem, ale przede wszystkim wpływem na organizm. Wyróżniamy: wody źródlane, mineralne, stołowe oraz lecznicze. Każda z nich odgrywa inną funkcję.

Wody źródlane: Pochodzą z podziemnych ujęć i są pierwotnie czyste pod względem chemicznym oraz mikrobiologicznym. Jej skład nie różni się istotnie od zwykłej wody pitnej, dlatego nie wpływa w zauważalny sposób na funkcjonowanie organizmu. Jej głównym zadaniem jest gaszenie pragnienia i utrzymywanie prawidłowego poziomu nawodnienia. Dzięki temu stanowi bezpieczny wybór do codziennego stosowania.
Wody mineralne: Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 31 marca 2011 r. jest to woda podziemna. Pierwotnie czysta pod względem chemicznym i mikrobiologicznym. Wyróżnia się obecnością istotnych ilości rozpuszczonych składników mineralnych. To właśnie ich zawartość sprawia, że woda mineralna może korzystnie wpływać na zdrowie i stanowi wartościowy element codziennej diety. Aby woda mogła być uznana za mineralną, musi zawierać co najmniej 500 mg rozpuszczonych minerałów na litr. Wody o mineralizacji od 500 do 1500 mg/l określa się jako średniozmineralizowane, natomiast te powyżej 1500 mg/l jako wysokozmineralizowane.
Wody stołowe: Nie są darem natury, lecz efektem procesu technologicznego. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia powstaje przez dodanie określonych składników mineralnych do wody źródlanej lub oczyszczonej wody przeznaczonej do spożycia. Może wyglądać podobnie do naturalnej wody mineralnej, jednak jej skład nie wynika z warunków geologicznych, ale z decyzji producenta. Oznacza to, że nie posiada udokumentowanych właściwości prozdrowotnych.
Wody lecznicze: W Polsce nie zalicza się jej do wód butelkowanych. Traktowana jest jako surowiec leczniczy. Wykorzystywana jest głównie w uzdrowiskach. Charakteryzuje się wysokim stężeniem składników mineralnych. Zawiera między innymi siarczany, chlorki, jodki, żelazo oraz wodorowęglany. Tak bogaty skład sprawia, że wykazuje działanie farmakologiczne i fizjologiczne. Wpływa korzystnie na funkcjonowanie wielu układów organizmu. Oddziałuje na układ pokarmowy, wspomaga pracę nerek i pęcherza moczowego, reguluje działanie układu nerwowego, a także poprawia krążenie. W praktyce klinicznej stosuje się ją w formie kuracji pitnych, kąpieli leczniczych oraz inhalacji. Każda z metod musi być dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Właściwości i Zastosowanie Wód Leczniczych

Wody lecznicze znajdują zastosowanie w terapii wielu schorzeń. Pacjentom z zaburzeniami trawienia zaleca się stosowanie wód wodorowęglanowo-siarczanowych. Wspierają one wydzielanie żółci i soku trzustkowego, co ułatwia trawienie tłuszczów i odciąża układ pokarmowy. Regularne picie takich wód pomaga łagodzić objawy, takie jak uczucie pełności, wzdęcia czy niestrawność.

Kamica nerkowa to częsta choroba układu moczowego, która ma tendencję do nawrotów. W profilaktyce bardzo pomocne mogą być wody mineralne o działaniu diuretycznym, zwłaszcza wody szczawowe oraz wapniowo-magnezowe. Picie takich wód zwiększa ilość wydalanego moczu. Co z kolei sprzyja wypłukiwaniu drobnych złogów i zmniejsza ryzyko tworzenia nowych kamieni. Dodatkowo zawartość wapnia i magnezu wspiera gospodarkę mineralną oraz oczyszczanie układu moczowego.

W profilaktyce osteopenii i osteoporozy liczy się nie tylko dobrze zbilansowana dieta. Wybór odpowiedniej wody też ma znaczenie. Wody wysokowapniowe zawierające ponad 150 mg Ca/l są więc dobrym źródłem wapnia w codziennym jadłospisie. Są polecane osobom starszym, kobietom po menopauzie oraz pacjentom, którzy mają mało wapnia w diecie.

Przeczytaj także: Gdzie kupić wodę destylowaną?

U pacjentów z zespołem metabolicznym i nadciśnieniem szczególnie poleca się wody niskosodowe poniżej 20 mg Na⁺/l. Picie takich wód zmniejsza podaż sodu w diecie. Wspiera kontrolę ciśnienia tętniczego. Ponadto korzystnie wpływa na pracę układu sercowo-naczyniowego.

Wody siarczanowo-magnezowe od lat stosuje się jako naturalne wsparcie w trawieniu. Najczęściej poleca się je przy przewlekłych zaparciach. Dzięki wysokiej zawartości magnezu i siarczanów pobudzają perystaltykę jelit. Wspierają trawienie i ułatwiają wypróżnianie.

Przykłady Uzdrowisk i Ich Wód Leczniczych

Uzdrowisko Nałęczów

Uzdrowisko Nałęczów to najpopularniejszy w Polsce kurort z wodą leczniczą. To właśnie wody lecznicze żelaziste, na eksploatację których posiadamy koncesję, sprawiają, że Nałęczów utrzymuje status miejscowości uzdrowiskowej. Z uwagi na zawartość jonów Fe+2 w ilości powyżej 10,0 [mg/dm3] (waha się w granicach 10,5-13,1 [mg/dm3]), woda z ujęcia “Barbara” może być stosowana w leczeniu niedokrwistości, spowodowanej niedoborem żelaza (niedokrwistość w przebiegu schorzeń przewodu pokarmowego, w następstwach przewlekłych krwawień, niedokrwistość istotna niedobarwliwa, blednica, niedokrwistość ciężarnych i dzieci) oraz w leczeniu niedoboru żelaza bez niedokrwistości u rekonwalescentów (szczególne w sytuacji trwania pierwotnej przyczyny niedoboru żelaza, np.

Kuracja wodami ze źródła “Barbara” jest ponadto zalecana przy znużeniu, apatii, trudnościach z koncentracją, oddychaniem, przy skurczach i osłabieniu mięśni, mrowieniu i drętwieniu kończyn, bólach stawów, zaburzeniach pracy jelit, depresjach i nerwicach. Wspomaga i reguluję pracę serca, łagodzi dolegliwości mięśni (skurcze, mrowienie, drętwienie) i stawów, zmniejsza bóle głowy, nerwowość, znosi znużenie, ułatwia zasypianie, łagodzi stany depresyjne, leczy dolegliwości gastrologiczne, m.in.

Atutem Uzdrowiska Nałęczów jest specyficzny, niskobodźcowy mikroklimat, wytworzony przez gleby lessowe, przepływające rzeki Bystra i Bochotniczanka, sieć wąwozów i bogatą szatę roślinną.

Przeczytaj także: Inwestycje w Jakość Wody w Proszówkach

Krynica-Zdrój

Naturalna Woda Lecznicza Słotwinka pochodzi ze źródła bijącego z głębi ziemi w Parku Słotwińskim w Krynicy-Zdroju. Jest mineralną wodą leczniczą - szczawą silnie hipoosmotyczną, skuteczną w leczeniu przewlekłych nieżytów przewodu pokarmowego. Działa przeciwalergicznie, pomaga usuwać metale ciężkie gromadzące się w organizmie. Słotwinka zawiera niezbędną dla organizmu ilość magnezu, przez co łagodzi stany stresowe i nadmierną pobudliwość. Działa przeciwzapalnie i przeciwuczuleniowo. Dzięki dużej zawartości wapnia wzmacnia układ kostny (zapobiega osteoporozie, wpływa na prawidłową krzepliwość krwi i uszczelnienie naczyń krwionośnych, w stanach uczuleniowych) wskazana rekonwalescentom po urazach i złamaniach, osobom starszym, a także czynnie uprawiającym sport. Znajdujący się w jej składzie potas stanowi główny składnik wewnątrzkomórkowy. Jego niedobór w organizmie powoduje szereg niekorzystnych objawów /bolesne kurcze mięśni, wiotczenie skóry, arytmię serca/. Magnez i potas gwarantują zachowanie równowagi komórkowej organizmu. Zawiera także Lit, który jest ważnym mikroelementem spełniającym w organizmie rolę ochronną. Poprawia kondycję psychiczną człowieka, powodując że stajemy się bardziej pogodni i odporniejsi na codzienne problemy. Niedobór litu prowadzi do apatii i depresji.

Profilaktycznie: 3 do 4 szklanek dziennie lekko podgrzaną, na czczo i przed posiłkiem, w leczeniu przewlekłych oraz podostrych nieżytów dróg oddechowych (upłynniania śluzu) oraz w leczeniu zakażenia dróg moczowych, metodą naprzemiennego zakwaszania i odkwaszania organizmu. Zwalcza stres. Zapobiega osteoporozie.

Żegiestów-Zdrój

Żegiestów-Zdrój to jedno z najcenniejszych polskich uzdrowisk, znane ze swoich wyjątkowych wód leczniczych, które od wieków wspomagają zdrowie kuracjuszy. Na terenie uzdrowiska znajdują się naturalne źródła mineralne, takie jak Źródło Anna, Odwiert Zofia 2, Wiktor oraz Źródło Andrzej, których wody posiadają unikalny skład chemiczny i szerokie zastosowanie w profilaktyce oraz leczeniu wielu schorzeń.

Żegiestów-Zdrój słynie z bogactwa naturalnych wód leczniczych, a jednym z jego najcenniejszych zasobów jest Źródło Anna. To wyjątkowa woda mineralna typu szczawa, charakteryzująca się wysoką zawartością składników mineralnych oraz potwierdzonymi właściwościami leczniczymi.Jest to szczawa wodorowęglanowo-wapniowo-magnezowa, wzbogacona o żelazo, co czyni ją szczególnie korzystną dla zdrowia.

Źródło Anna znajduje się w Pijalni Zdrojowej „Anna”, usytuowanej w malowniczym wąwozie u stóp góry Czerszli, tuż za Sanatorium Dom Zdrojowy.Obecne ujęcie wody łączy trzy pierwotne źródła - Anna, Maria i Antonina. Regularne spożywanie wody ze Źródła „Anna” niesie ze sobą liczne korzyści zdrowotne. Źródło „Anna” to nie tylko woda - to historia, tradycja i naturalna siła, która od ponad 175 lat wspiera zdrowie i dobre samopoczucie kuracjuszy.

Przeczytaj także: Woda mineralna Józef: Zalety

Świeradów-Zdrój

Uzdrowisko Świeradów Zdrój- Czerniawa Sp. z o.o. jest jednym z dwudziestu uzdrowisk radonowych w Europie oraz jednym z dwóch w Polsce. To właśnie dzięki radonowi świeradowskie wody są unikatowe, a kąpiele i inhalacje nadzwyczaj skuteczne. Uzdrowisko Świeradów-Czerniawa jest jednym z dwóch uzdrowisk w Polsce oferującym zabiegi lecznicze na bazie radonu na tak dużą skalę.

Wiele osób ma negatywne skojarzenia dotyczące wpływu promieniowania na zdrowie, tymczasem jego niewielkie dawki nie tylko nie są szkodliwe, ale wręcz leczą wiele schorzeń! Wystarczy zaledwie kilkanaście minut kąpieli radonowych, by zredukować przewlekły ból, obniżyć ciśnienie czy polepszyć ukrwienie narządów wewnętrznych i skóry. Leczniczy wpływ kąpieli wodnych na ustrój człowieka znany był w starożytnej Grecji jeszcze przed Hipokratesem, gdzie specjalny zakon eskulapów zakładał Świątynie zdrowia w pobliżu źródeł wód uznawanych za dające zdrowie.

Cieplice Zdrój

Cieplickie złoża są najgorętszymi źródłami w Polsce. Źródłem ciepła dla tych wód są zasoby cieplne wnętrza ziemi. Są to wody szczelinowe głębokiego krążenia, które samoczynnie wypływają na powierzchnię pod wpływem podwyższonego ciśnienia hydrostatycznego. Na terenie Cieplic występują wody termalne, słabo zmineralizowane, fluorkowo-krzemowe. Do wszystkich zabiegów związanych z wodą (ćwiczenia w basenie, kąpiele mineralne, kąpiele perełkowe, hydromasaże, tusze, kąpiele wirowe, masaże podwodne, inhalacje i inne) wykorzystuje się wyłącznie wody leczniczo-termalne, co podwyższa skuteczność kuracji. Tak szerokie zastosowanie wód leczniczo-termalnych wyróżnia Cieplickie Uzdrowisko spośród innych polskich zdrojów.

Małopolska Region - Bogactwo Wód Mineralnych

Almost every third bottle of mineral water sold in Poland comes from the Małopolska region and it is here that about 30% of all Polish deposits of healing waters are located. It is about mineral and healing waters. Water from natural springs differs from that from waterworks in the content of various minerals. The most important of them, having a beneficial effect on our health, include, among others: magnesium, calcium, bicarbonate and sodium. Mineral waters from the Małopolska region also have a variety of aromas, flavours and degree of mineralization, which was assessed by specialists in various fields, including: hydrosommeliers.

Kinga Pienińska water is drawn from sources in the buffer zone of the Pieniny National Park. Due to its low sodium content, it is healthy and good for the heart. Mateczny-Zdrój and Anton are mineral waters flowing from springs almost in the centre of Kraków, you can taste them in Krakówska Pijalnia Zdrojowa on Wadowicka Street! Both waters are easily absorbed by the body, and its cells naturally absorb their components. Mateczny-Zdrój water is unique on a global scale, as it contains even selenium, known as the element of life. Both Kraków waters affect the proper condition of the gastric mucosa, prevent the formation of kidney stones, counteract gout and help in the fight against the effects of heavy metal poisoning and excessive alcohol consumption.

Regular drinking of medicinal waters by people with an increased risk of a specific disease significantly reduces the possibility of falling ill. Medicinal properties of sorrel from Szczawnica have been known for over 200 years. The Józefina Water, the name of which is associated with the name of the owner of the spa in the 19th century - Józefina Szalay, coming from the oldest spa in Szczawnica, known already before 1810, is indicated in the treatment of pharyngitis and rhinitis, asthma, gout and the treatment of obesity. On the other hand, the Stefan Spa (named after the husband of the aforementioned Józefina Szalay) is recommended for diseases of the urinary tract, bronchi and emphysema.

Waters Zuber and Jan from Krynica-Zdrój prove that the unpleasant taste and smell do not prevent water from having a beneficial effect on our health. The first one is irreplaceable in the treatment of peptic ulcer and duodenal disease, fighting obesity and overweight, and it alleviates the unpleasant symptoms of alcohol abuse. The healing waters from the springs in Szczawa are very versatile. Hanna, or alkaline-salty sorrel, is recommended for diseases of the respiratory tract, digestive system disorders, diabetes and hypothyroidism. The Dziedzilla Spa is more condensed than Hanna and is used in treating similar diseases. In turn, the water from the Szczawa I spring is a brine used, among others, in the treatment of depression (it contains rare lithium), nervous hyperactivity and diseases of the urinary system.

Zasady Stosowania Wód Leczniczych

Wody lecznicze zyskują w ostatnich latach coraz większą popularność. Kuszą bogactwem minerałów i obietnicą wsparcia zdrowia. Ze względu na bardzo wysoką mineralizację bliżej im do środka terapeutycznego niż do codziennego napoju. Ich stosowanie wymaga ostrożności i fachowej wiedzy.

U osób z niewydolnością serca lub przewlekłą chorobą nerek regularne picie takich wód grozi przewodnieniem i zaburzeniami elektrolitowymi. Podobne ryzyko dotyczy pacjentów z nadciśnieniem czy marskością wątroby. Wody bogate w sód nasilają wówczas zatrzymywanie płynów i utrudniają kontrolę choroby.

Organizm nie zawsze dobrze reaguje na nadmiar minerałów. Wody o bardzo wysokiej mineralizacji powinny być spożywane wyłącznie okresowo i najlepiej pod kontrolą dietetyka. Warto też pamiętać o interakcjach - przykładowo wody magnezowe mogą wzmacniać działanie środków przeczyszczających.

Wody lecznicze to nie zwykłe napoje, ale wody o bardzo wysokiej mineralizacji, które rzeczywiście oddziałują na organizm. Ich stosowanie wymaga wiedzy, indywidualnego podejścia i ostrożności. Dietetyk kliniczny może włączyć je do terapii żywieniowej, ale tylko wtedy, gdy uwzględni skład mineralny, mechanizm działania i możliwe przeciwwskazania. Tylko w takich warunkach woda lecznicza staje się sprzymierzeńcem zdrowia pacjenta.

Tabela Składników Mineralnych w Wodach Leczniczych i ich Działanie

Składnik Mineralny	Działanie	Wskazania
Wapń	Wzmacnia kości, wpływa na krzepliwość krwi	Osteoporoza, rekonwalescencja po złamaniach
Magnez	Łagodzi stres, reguluje pracę układu nerwowego	Stany stresowe, nadpobudliwość
Potas	Reguluje równowagę komórkową	Kurcze mięśni, arytmia serca
Żelazo	Wspomaga leczenie niedokrwistości	Niedokrwistość, niedobór żelaza
Jod	Wspiera pracę tarczycy	Niedoczynność tarczycy
Siarczany	Wspomagają trawienie, działają detoksykacyjnie	Zaparcia, schorzenia dermatologiczne
Wodorowęglany	Neutralizują kwasy żołądkowe	Zgaga, nadkwasota
Radon	Działa przeciwbólowo, obniża ciśnienie	Choroby reumatyczne, nadciśnienie

Picie wody mineralnej należy traktować tak jak przyjmowanie każdego leku. Do okładów termalnych stosuje się w lecznictwie uzdrowiskowym borowiny. Leczenie borowiną zwane jest balneologii peloidoterapią. Borowina jest produktem naturalnym powstałym wyniku humifikacji roślin przy udziale bakterii z dużą zawartością wody.

W uzdrowiskach stosuje się trzy formy leczenia. Można w nich leczyć choroby układu krążenia, układu oddechowego, układu trawienia, narządu ruchu, choroby kobiece, choroby metaboliczne i endokrynologiczne, choroby skóry i układu moczowego. Najpopularniejszą metodą leczenia w uzdrowiskach jest balneoterapia wykorzystująca naturalne wody lecznicze, peloidy i gazy.

tags: #woda #mineralna #zastosowanie #w #uzdrowiskach