Wpływ wody mineralnej na jelita: Kompleksowy przewodnik
- Szczegóły
Woda jest niezbędna do życia, ale nie każda woda jest taka sama. Wody lecznicze, ze względu na swój specyficzny skład mineralny, stanowią tego najlepszy przykład. Dla wielu osób woda to tylko napój gaszący pragnienie, ale wody różnią się między sobą znacznie bardziej, niż mogłoby się wydawać. W sprzedaży znajdziemy różne rodzaje wód, które różnią się nie tylko składem, ale przede wszystkim wpływem na organizm.
Wyróżniamy wody źródlane, mineralne, stołowe oraz lecznicze. Każda z nich odgrywa inną funkcję. Celem tego artykułu jest uporządkowanie wiedzy na temat wód leczniczych, ich właściwości, zastosowań oraz potencjalnych zagrożeń. Pokazujemy, kiedy mogą wspierać terapię żywieniową, a kiedy ich stosowanie wymaga szczególnej ostrożności.
Rodzaje wód i ich właściwości
Sklepowe półki uginają się od butelek z wodą, które różnią się nie tylko ceną, etykietą, ale przede wszystkim składem. Woda przestała być tylko wodą.
Woda źródlana
Pochodzi z podziemnych ujęć i jest pierwotnie czysta pod względem chemicznym oraz mikrobiologicznym. Jej skład nie różni się istotnie od zwykłej wody pitnej, dlatego nie wpływa w zauważalny sposób na funkcjonowanie organizmu. Jej głównym zadaniem jest gaszenie pragnienia i utrzymywanie prawidłowego poziomu nawodnienia. Dzięki temu stanowi bezpieczny wybór do codziennego stosowania.
Woda mineralna
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 31 marca 2011 r. jest to woda podziemna, pierwotnie czysta pod względem chemicznym i mikrobiologicznym. Wyróżnia się obecnością istotnych ilości rozpuszczonych składników mineralnych. To właśnie ich zawartość sprawia, że woda mineralna może korzystnie wpływać na zdrowie i stanowi wartościowy element codziennej diety. Aby woda mogła być uznana za mineralną, musi zawierać co najmniej 500 mg rozpuszczonych minerałów na litr. Wody o mineralizacji od 500 do 1500 mg/l określa się jako średniozmineralizowane, natomiast te powyżej 1500 mg/l jako wysokozmineralizowane.
Przeczytaj także: Gdzie kupić wodę destylowaną?
Woda stołowa
Nie jest darem natury, lecz efektem procesu technologicznego. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia powstaje przez dodanie określonych składników mineralnych do wody źródlanej lub oczyszczonej wody przeznaczonej do spożycia. Może wyglądać podobnie do naturalnej wody mineralnej, jednak jej skład nie wynika z warunków geologicznych, ale z decyzji producenta. Oznacza to, że nie posiada udokumentowanych właściwości prozdrowotnych.
Woda lecznicza
Woda lecznicza nie jest przeznaczona do codziennego spożycia. W Polsce nie zalicza się jej do wód butelkowanych, lecz traktowana jest jako surowiec leczniczy i wykorzystywana jest głównie w uzdrowiskach. Charakteryzuje się wysokim stężeniem składników mineralnych. Zawiera między innymi siarczany, chlorki, jodki, żelazo oraz wodorowęglany. Tak bogaty skład sprawia, że wykazuje działanie farmakologiczne i fizjologiczne, wpływając korzystnie na funkcjonowanie wielu układów organizmu. Oddziałuje na układ pokarmowy, wspomaga pracę nerek i pęcherza moczowego, reguluje działanie układu nerwowego, a także poprawia krążenie. W praktyce klinicznej stosuje się ją w formie kuracji pitnych, kąpieli leczniczych oraz inhalacji. Każda z metod musi być dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta.
Wpływ wód leczniczych na zdrowie i układ pokarmowy
Ze względu na silne działanie, stosowanie wody leczniczej wymaga szczególnej ostrożności. Niektóre jej typy są przeciwwskazane u osób z nadciśnieniem, niewydolnością nerek czy zaburzeniami elektrolitowymi. Wody lecznicze znajdują zastosowanie w terapii wielu schorzeń.
Pacjentom z zaburzeniami trawienia zaleca się stosowanie wód wodorowęglanowo-siarczanowych. Wspierają one wydzielanie żółci i soku trzustkowego, co ułatwia trawienie tłuszczów i odciąża układ pokarmowy. Regularne picie takich wód pomaga łagodzić objawy, takie jak uczucie pełności, wzdęcia czy niestrawność.
Kamica nerkowa to częsta choroba układu moczowego, która ma tendencję do nawrotów. W profilaktyce bardzo pomocne mogą być wody mineralne o działaniu diuretycznym, zwłaszcza wody szczawowe oraz wapniowo-magnezowe. Picie takich wód zwiększa ilość wydalanego moczu, co z kolei sprzyja wypłukiwaniu drobnych złogów i zmniejsza ryzyko tworzenia nowych kamieni. Dodatkowo zawartość wapnia i magnezu wspiera gospodarkę mineralną oraz oczyszczanie układu moczowego.
Przeczytaj także: Inwestycje w Jakość Wody w Proszówkach
W profilaktyce osteopenii i osteoporozy liczy się nie tylko dobrze zbilansowana dieta. Wybór odpowiedniej wody też ma znaczenie. Wody wysokowapniowe zawierające ponad 150 mg Ca/l są więc dobrym źródłem wapnia w codziennym jadłospisie. Są polecane osobom starszym, kobietom po menopauzie oraz pacjentom, którzy mają mało wapnia w diecie.
U pacjentów z zespołem metabolicznym i nadciśnieniem szczególnie poleca się wody niskosodowe poniżej 20 mg Na⁺/l. Picie takich wód zmniejsza podaż sodu w diecie i wspiera kontrolę ciśnienia tętniczego. Ponadto korzystnie wpływa na pracę układu sercowo-naczyniowego.
Wody siarczanowo-magnezowe od lat stosuje się jako naturalne wsparcie w trawieniu. Najczęściej poleca się je przy przewlekłych zaparciach. Dzięki wysokiej zawartości magnezu i siarczanów pobudzają perystaltykę jelit, wspierają trawienie i ułatwiają wypróżnianie.
Ostrożność w stosowaniu wód leczniczych
Wody lecznicze zyskują w ostatnich latach coraz większą popularność. Kuszą bogactwem minerałów i obietnicą wsparcia zdrowia, jednak ze względu na bardzo wysoką mineralizację bliżej im do środka terapeutycznego niż do codziennego napoju. Ich stosowanie wymaga ostrożności i fachowej wiedzy.
U osób z niewydolnością serca lub przewlekłą chorobą nerek regularne picie takich wód grozi przewodnieniem i zaburzeniami elektrolitowymi. Podobne ryzyko dotyczy pacjentów z nadciśnieniem czy marskością wątroby. Wody bogate w sód nasilają wówczas zatrzymywanie płynów i utrudniają kontrolę choroby.
Przeczytaj także: Woda mineralna Józef: Zalety
Ostrożność powinni jednak zachować także ludzie zdrowi. Organizm nie zawsze dobrze reaguje na nadmiar minerałów. Wody o bardzo wysokiej mineralizacji powinny być spożywane wyłącznie okresowo i najlepiej pod kontrolą dietetyka.
Warto też pamiętać o interakcjach - przykładowo wody magnezowe mogą wzmacniać działanie środków przeczyszczających. Najczęściej po wody lecznicze sięgają jednak seniorzy, którzy poznali je podczas pobytów w uzdrowiskach. To właśnie w tej grupie ryzyko powikłań jest największe - ze względu na wiek, choroby współistniejące i wielolekowość. Seniorki z osteoporozą często wybierają wody wysokowapniowe, które wspierają mineralizację kości. Z kolei osoby aktywne fizycznie chętnie sięgają po wody magnezowe, które mogą wspomagać regenerację mięśni i równowagę elektrolitową.
Dlatego woda lecznicza nie powinna być traktowana jak zwykły napój. To produkt wymagający indywidualnego podejścia i świadomego wyboru. To dietetyk kliniczny wskazuje drogę: tłumaczy, co kryje się za etykietą, obala mity i sprawdza, jak organizm reaguje na wodę. Dzięki temu pacjent może sięgać po wody lecznicze świadomie.
Wody lecznicze to nie zwykłe napoje, ale wody o bardzo wysokiej mineralizacji, które rzeczywiście oddziałują na organizm. Ich stosowanie wymaga wiedzy, indywidualnego podejścia i ostrożności. Dietetyk kliniczny może włączyć je do terapii żywieniowej, ale tylko wtedy, gdy uwzględni skład mineralny, mechanizm działania i możliwe przeciwwskazania. Tylko w takich warunkach woda lecznicza staje się sprzymierzeńcem zdrowia pacjenta.
Wody lecznicze a specyficzne schorzenia jelit
W przypadku wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (WZJG) odpowiednie nawodnienie organizmu ma duże znaczenie, szczególnie w fazie zaostrzenia choroby. Przewlekła biegunka sprzyja szybkiemu odwodnieniu, dlatego wypijanie wystarczającej ilości płynów jest niezbędne. Zalecane płyny to przede wszystkim niegazowana woda mineralna, słabe herbaty (np. zielona, biała) oraz napary z ziół łagodzących pracę jelit (rumianek, mięta). Dobrym dodatkiem są rozcieńczone świeże soki warzywne i owocowe bez dodatku cukru.
W przypadku pacjentów chorujących na nieswoiste choroby zapalane jelit kwestia nawodnienia organizmu jest zależna od stanu chorobowego. W przypadku, gdy pacjent jest w stanie remisji nie ma potrzeby modyfikacji zaleceń płynowych, o ile pacjent wypija mniej więcej 30 ml wody na każdy kilogram masy swojego ciała. Sytuacja zmienia się wraz ze zmianą sytuacji klinicznej pacjenta.
W przypadku, gdy pacjentowi wzrasta temperatura ciała powyżej 37◦C, wówczas do całkowitego zapotrzebowania na płyny należy dołożyć jeszcze 250 ml płynów, na każdy stopień temperatury wyższej niż 37. W przypadku zaostrzenia choroby i często związanej z tym biegunki, na każde luźne wypróżnienie powinno się dodatkowo spożywać do 100-200 ml płynów.
Również w przypadku zaparć niezbędne będzie zwiększenie ilości wypijanej wody. Ważną kwestią jest też to, jaką wodę wypijamy, gdyż woda wodzie nie równa. Woda gazowana może być przyczyną podrażnień błony śluzowej przewodu pokarmowego, w tym żołądka i jelit, nasilać wzdęcia oraz zgagę.
Pacjentom narażonym na braki mineralne w kościach powinno się zalecać wodę mineralną, bogatą w wapń, magnez i potas. Natomiast woda źródlana jest wodą uniwersalną. Jest wodą bezpieczną i można ją spożywać niemal bez ograniczeń.
Wpływ poszczególnych składników mineralnych na organizm
Niewielką uwagę przywiązuje się do wodorowęglanów znajdujących się w wodzie mineralnej. Wodorowęglany alkalizują kwasy żołądkowe i są korzystne dla osób cierpiących na nadkwasotę przynosząc ulgę w tych dolegliwościach. Wody o wysokim poziomie wodorowęglanów wpływają także korzystnie w początkowych stadiach cukrzycy. Przyczyniają się do obniżenia ilości glukozy we krwi i moczu, zmniejszają wydzielanie acetonu i korzystnie wpływają na działanie insuliny. Regulują one także pH krwi.
Wód o zawartości wodorowęglanów powyżej 600 mg/l powinny wystrzegać się osoby mające niedokwasotę. Spożywanie wody mineralnej zawierającej powyżej 1000 mg/l wodorowęglanów, nawet u osób zdrowych, może zaburzać procesy trawienne.
Duże znaczenie dla organizmu może mieć zawarty w wodzie mineralnej dwuwartościowy jon żelaza, który jest najbardziej przyswajalną postacią żelaza. Wody takie wpływają korzystnie przy niedokrwistości i przyspieszają przemianę materii.
Woda gazowana - pić czy unikać?
Mitem jest twierdzenie, że należy pić przede wszystkim wodę niegazowaną. Po pierwsze, woda gazowana nie szkodzi, a tylko w niektórych przypadkach należy jej unikać z określonych powodów zdrowotnych, przede wszystkim przy nadkwasocie, zaburzeniach trawienia oraz przy chorobie gardła i strun głosowych. Natomiast woda gazowana, w przeciwieństwie do wody niegazowanej, drażniąc kubki smakowe w jamie ustnej powoduje orzeźwienie, wpływając na lepsze samopoczucie i gasząc pragnienie.
Zapotrzebowanie na wodę
Zapotrzebowanie na wodę uzależnione jest od wielu czynników zależnych i niezależnych od człowieka. Powinny tu być brane pod uwagę te same czynniki, które uwzględnia się przy określaniu norm żywieniowych, czyli wiek, płeć, stan fizjologiczny, wydatek energetyczny i związana z tym aktywność fizyczna. Niezależne od nas są warunki klimatyczne, w tym także temperatura otoczenia.
W życiu człowieka istotne są trzy okresy, gdy najbliższe otoczenie powinno zwracać szczególną uwagę na ilość wypijanych płynów. Dotyczy to niemowląt i małych dzieci oraz osób starszych, jak również kobiet w ciąży i karmiących. Te pierwsze, bo nie są zdolne do samodzielnego przygotowania i wypicia, a te drugie dlatego, że często nie odczuwają pragnienia i nie pamiętają o wypiciu wystarczającej ilości płynów. W przypadku kobiet karmiących należy pamiętać, że do codziennego wytworzenia około 750 ml mleka (tak dzieje się w pierwszych 6 miesiącach życia dziecka) niezbędne jest dostarczanie odpowiedniej ilości płynów.
W przypadku osób starszych ogólna objętość wypijanych płynów w ciągu dnia powinna wynosić od 2 do 2,5 l (dodatkowego omówienia wymaga podaż płynów u osób starszych z niewydolnością nerek). Ściślejszego przeliczania wymaga zapotrzebowanie na wodę dla tych osób, które są chore lub nie są w stanie żyć samodzielnie. Stosuje się wtedy następującą formułę: 100 ml płynu/kg dla pierwszych 10 kg aktualnej masy ciała i 50 ml płynu/na pozostałe kg aktualnej masy ciała. Wody mineralne są w tym przypadku niezwykle cenne bo łatwo dostępne i szybkie do podania.
Jak wybierać wodę mineralną?
W Polsce wytwarza się kilkaset wód butelkowanych, z tego tylko około 30 prawdziwych wód mineralnych oraz kilka wzbogaconych w składniki mineralne wód mineralizowanych, które przy systematycznym piciu mogą spełniać funkcje profilaktyczno-zdrowotne. Dla potrzeb własnego organizmu trzeba je dobierać według funkcji, jakie spełniają poszczególne składniki mineralne. Znając potrzeby własnego organizmu można dobrać sobie taką wodę, która pomoże uzupełnić braki tych składników mineralnych, których najbardziej potrzebuje nasz organizm, wpływając korzystnie na nasze zdrowie i samopoczucie.
Jeżeli nie jesteśmy od razu pewni, który rodzaj wody jest nam najbardziej sprzyjający, to najlepiej pić różnego rodzaju wody obserwując ich działanie na nasz organizm. Dlatego kupując dla siebie i swojej rodziny wodę mineralną trzeba kierować się przede wszystkim ilością poszczególnych składników mineralnych zawartych w wodzie i dobierać ją do swoich indywidualnych potrzeb, pijąc ją małymi porcjami tj. po 100-150ml. Kierując się tym, na pewno już po niedługim czasie zauważycie Państwo zmiany w swoim zdrowiu i samopoczuciu.
Mniej podatni będziecie na stresy pijąc wodę o dużej ilości magnezu i wapnia. Ustąpią dolegliwości żołądka, gdy będziecie pić wodę o dobranej ilości wodorowęglanów. Wykonując ciężką pracę i w dni upalne poczujecie się lepiej pijąc wodę o zwiększonej zawartości soli, natomiast cierpiący na nadciśnienie złagodzą swoje dolegliwości ograniczając picie wody zawierającej zbyt duże ilości sodu.
Przykłady wód leczniczych i ich zastosowanie
Wody lecznicze potrafią złagodzić objawy wielu chorób, a czasami zupełnie je zlikwidować:
- ZUBER - woda lecznicza, która ma bardzo dobry wpływ na dwunastnicę. To płyn o bardzo wysokim stężeniu minerałów.
- SŁOTWINKA - woda stosowana na problemy związane z układem pokarmowym. Bardzo skuteczna w leczeniu zespołu jelita wrażliwego, ponieważ łagodzi stres i nerwicę.
- MAGDALENA - polecana w przypadku choroby wrzodowej dwunastnicy.
- FRANCISZEK - woda lecznicza na zaparcia.
- HENRYK - polecana przy chorobie wrzodowej. Pozytywnie wpływa na układ pokarmowy i wspiera przemianę materii.
- TADEUSZ - leczy stan zapalny jelita grubego. Dodatkowo łagodzi anemię, uzupełniając niedobory żelaza.
Podsumowanie
Właściwy bilans wodny uzyskuje się, gdy straty wody są rekompensowane przez spożywaną wodę, w stanie wolnym, z pożywieniem oraz w wyniku reakcji metabolicznych organizmu. To ile wody powinien otrzymywać organizm jest bardzo indywidualne, gdyż zależy od wieku, płci, masy ciała, a także aktywności fizycznej, temperatury środowiska i diety. Przyjmuje się, że dobowe zapotrzebowanie na wodę u dorosłego człowieka, to od 25-35 ml na kilogram masy ciała.
Istotne jest to, aby zachodziła równowaga pomiędzy objętością wody pobieranej przez organizm, a wydalanej przez organizm. Uznaje się, że odwodnienie, to stan, w którym zawartość wody w organizmie spada poniżej wartości niezbędnej do jego prawidłowego funkcjonowania.
Objawy odwodnienia klinicznie są dość nieswoiste, należą do nich: bóle i zawroty głowy, zaburzenia świadomości, zaburzenia widzenia, tachykardia, utrata elastyczności skóry, zapadnięte oczy, zaparcia, czy nawet większa skłonność do upadków, które częściej są przypisywane jako charakterystyczne dla wieku starszego.
tags: #woda #mineralna #wpływ #na #jelita
