Woda do picia w przedszkolu – przepisy i zasady

Szczegóły: Opublikowano: 07. April 2026

Kwestia wody do picia w przedszkolach budzi wiele pytań i kontrowersji. Czy dzieci powinny przynosić własne bidony? Jakie przepisy regulują dostęp do wody w placówkach oświatowych? Przyjrzyjmy się bliżej temu zagadnieniu.

Bidon - wygoda czy problem?

Bidon to popularne akcesorium wśród dzieci, wygodne zarówno w domu, jak i na spacerze. Napój się nie wylewa i łatwiej skontrolować, ile dziecko wypiło. Jednak, czy to gadżet odpowiedni dla przedszkolaka? Okazuje się, że może wywołać niemałe zamieszanie.

Na jednej z grup dla rodziców pojawiło się pytanie o zasady dotyczące przynoszenia bidonów do przedszkola. Okazuje się, że są przeróżne i co ciekawe, absolutnie nie ma znaczenia, czy placówka jest prywatna, czy państwowa.

Z bidonem czy bez?

Na niektórych listach wyprawkowych można znaleźć bidon i jest to obowiązkowe wyposażenie przedszkolaka. To rodzice dbają o ich higienę. Każdego dnia trzeba go zabrać do domu i dokładnie umyć. Czasem potrzeba bidonów wynika z tego, że przedszkole nie zapewnia napojów pomiędzy posiłkami i to rodzice muszą je dostarczyć.

Dla wychowawców i rodziców, którzy popierają ten pomysł, istotne jest, że dziecko ma łatwy dostęp do swego picia i sięga po nie zawsze, gdy na to ma ochotę. Warto tu także wspomnieć o łatwiejszej kontroli wypijanych płynów, np. moją córę należy pilnować, bo jakby mogła to, by cały dzień nic nie piła. Do szklanki można nalać tylko trochę, wypić wszystko albo trochę zostawić. Dzięki bidonowi dokładnie wiem, ile wypija.

Przeczytaj także: Gdzie kupić wodę destylowaną?

Jednak takie podejście nie jest regułą, są miejsca, gdzie bidony są kategorycznie zakazane. Niektóre przedszkola przekonują, że nie jest to takie proste rozwiązanie, jak mogłoby się wydawać. Po pierwsze panie nie są w stanie pilnować bidonów i kontrolować, czy dzieci korzystają ze swoich. Tu nawet niektórzy rodzice potwierdzają: "Tak u nas zakończyło się to pleśniawkami". Placówki stawiają więc na wodę butelkowaną i kubeczki. Wygodne rozwiązanie pod względem higieny, jednak czy takie dobre dla dzieci? Ja zawsze się zastanawiam, czy pani aby na pewno ma czas, by tak co chwilę nalewać picie każdemu z dzieci. U córki w przedszkolu była bańka z kranikiem, która się sprawdzała w zerówce, ale czy mniejsze dzieci same dałyby radę? Wątpię.

Lepki problem

Przedszkola przeciwne bidonom mówią także o tym, że rodzice leją do nich soki. To wpływa na apetyt dzieci, tymczasem placówki chcą uczyć zdrowego nawyku picia wody. Rodzice z kolei odbijają piłeczkę i pytają: a co jeśli dziecko nie lubi wody, ma cały dzień nie pić? Przedszkole odpowiada: a co, jak sfermentuje w upalny dzień lub bidon będzie niedomyty i zagrzybiony? Czyja to odpowiedzialność? Trzeba przyznać, że sporo w tym racji, nikt przecież nie chce, by dziecko się zatruło.

Powołują się na autorytet

Niektóre przedszkola, by przekonać rodziców, stawiają na fachową opinię. Tłumaczą, że picie przez cały dzień z bidonu to zdaniem logopedów zły pomysł. Otwarty kubek ma neutralny wpływ na wymowę i to najlepsze rozwiązanie dla przedszkolaka.

Najprostszym i niepodważalnym argumentem jest: "sanepid zakazał" i w sumie nikt z tym nie dyskutuje. Jednak jest to nie do końca prawda. Owszem w czasie pandemii obowiązywał zakaz przynoszenia własnych przedmiotów z domu. Chodziło głównie o zabawki, ale okazuje się, że wiele placówek podciągnęło pod to również bidony.

Warto wiedzieć, że nie ma przepisów, które zakazywałyby rodzicom przynoszenie do przedszkola posiłków dla dzieci (kwestia napojów nie jest wyszczególniona). Wszystko tak naprawdę zależy od decyzji dyrektora placówki, który musi zadbać o odpowiednie przechowanie przyniesionych bidonów. Sanepid może zainteresować się sprawą, jeśli w przedszkolu dojdzie do zatrucia pokarmowego.

Przeczytaj także: Inwestycje w Jakość Wody w Proszówkach

Dostęp do wody w szkole - obowiązek czy dobra wola?

Pani Sandra zapytała nie jednej z grup w mediach społecznościowych o kwestię wody pitnej dla uczniów w szkołach i oddziałach szkolnych. Jej dziecko w zerówce, w centrum Warszawy ma obowiązek przynosić wodę, jeśli mu się skończy, dolewki nie będzie. Czy to zgodne z prawem, czy istnieją jakieś przepisy?

Co kraj, to obyczaj?

A właściwie, co szkoła, to regulacje. Obserwując szkoły, nawet w obrębie jednej dzielnicy stolicy możemy trafić na bardzo różne systemy "nawadniania młodzieży". W mieście stołecznym woda z kranu jest czysta i zdatna do picia, jak zapewniają stołeczne władze, nie trzeba jej nawet dodatkowo filtrować. Czy szkoła musi zapewnić uczniom wodę do picia, czy dzieci mogą pić ją prosto z kranu i jak to właściwe wygląda zgodnie z prawem? No i oczywiście, jak to ma się do praktyk w szkołach? Sprawdziłam i jak to często bywa - prawo jest, a z przestrzeganiem nie zawsze nam po drodze.

MEiN - szkoła musi poić

W dokumencie "Stanowisko ministra edukacji narodowej, ministra zdrowia oraz ministra sportu i turystyki w sprawie działań podejmowanych przez szkoły w zakresie zdrowego żywienia" czytamy, że szkoła powinna odgrywać ważną rolę w kształtowaniu zdrowych nawyków żywieniowych u dzieci. Wśród zadań placówek zapiano m.in. ograniczenie dostępu dzieci do słodkich napojów i przekąsek, poprzez kontrolowanie tego, co znajduje się w ofercie szkolnego sklepiku. A także zapewnienie uczniom dostępu do wody pitnej.

Podążając po nitce do kłębka, znalazłam zapis, który mówi o regularnych badaniach wody, budowie odpowiedniej infrastruktury, która umożliwi higieniczne korzystanie z ujęcia wody na terenie placówki. Wykorzystać do tego należy mechanizmy, które nie wpłyną na jakość i smak wody. Brzmi, jak ogromna inwestycja, szczególnie w tych starszych placówkach, które nierzadko mają instalacje wodne pamiętające połowę ubiegłego wieku.

Jedna z mam jest zdziwiona, że w szkole nie ma dolewek. poidełka. Ale jak się okazuje i te nie są we wszystkich. Sąsiadujące ze sobą szkoły na warszawskiej Białołęce, obydwie wybudowane w podobnym okresie - jedna ma poidełka, drug - umywalki w klasach, ale woda jest zdatna, więc dzieci piją.

Przeczytaj także: Woda mineralna Józef: Zalety

Skoro warszawska kranówka jest zdatna do picia, to dlaczego nie we wszystkich szkołach dzieci mogą z niej korzystać? Bo w starszych placówkach, choć do kranu dopływa czysta woda, to niekoniecznie po spacerze po rurach do spożycia się nadaje. Warto jeszcze pamiętać o jednym aspekcie - jeśli krany znajdują się tylko w toaletach, nikt nie jest w stanie zagwarantować, że dziecko rzem z wodą nie przyjmie czegoś, co na powierzchni kranu się znajduje. Salmonella w toalecie nikogo przecież nie zdziwi.

Ne każdą placówkę stać na to, żeby kupić dla uczniów wodę butelkowaną, czy dystrybutory z wodą. Niby to nie jest drogie, ale jak policzymy, ile takich butli opróżnia miesięcznie tysiąc uczniów, to kwota zaczyna być zaporowa dla borykających się z problemami finansowymi placówek.

Rodzice - ruszamy na pomoc

W szkołach w całej Polsce jednak wcale nierzadko takie dystrybutory można spotkać. Często ich sponsorami są rodzice. Rady rodziców dwoją się i troją, każdego dnia starając się wesprzeć dyrekcję w rozwiązywaniu podobnych problemów. Bo koła wodę dać musi, ale czy ma na to środki, to już niekoniecznie rządzących interesuje.

Jeśli mamy w szkole poidełka lub dystrybutory do wody, dziecko i tak nie może z nich napełnić swojego bidonu. Może napić się na miejscu, bezpośrednio z poidełka, lub z jednorazowego plastikowego kubka. Dlaczego? Żeby nie dotykać ujścia kraniku i nie zostawiać na nim bakterii. Nieekologiczne, ale logiczne. Zwłaszcza w czasach, w których żyjemy. Podsumowując: istnieje przepis mówiący o tym, że szkoła musi dzieciom zapewnić dostęp do wody pitnej. Jednak w praktyce jest to przepis martwy.

Regulacje prawne dotyczące dostępu do wody w przedszkolu

Pytanie: W młodszej grupie przedszkolnej u mojej córki , nie maja dostępu w sali do wody pitnej, dzieci nie mogą przynosić ze sobą bidonów bo zabroniła tego pani dyrektor. Są jakieś regulacje prawne które wymusza na pani dyrektor zmianę decyzji?

Odpowiedź: Przepisy nakładają na przedszkole obowiązek zapewnienia dzieciom dostępu do wody pitnej. O tym, w jakim miejscu woda będzie dostępna, decyduje dyrektor. Niekoniecznie musi być to sala zajęć, może być to np. stołówka lub korytarz. Jednak musi być to miejsce dostępne dla dzieci, a woda musi spełniać wymagania sanitarne.

Wynika to z przepisów rozporządzenia w bhp w szkołach i przedszkolach. Zgodnie z § 11 w razie braku sieci wodociągowej, w szkole i placówce zapewnia się inne źródło wody spełniającej wymagania dla wody zdatnej do picia .

Podstawa prawna: § 11 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz.

Zasady żywienia dzieci w żłobkach a dostęp do wody

Żywienie w żłobku jest ważnym elementem całodziennej diety dziecka. Powinno pokrywać 70-75% zapotrzebowania na energię i składniki odżywcze. Zaleca się, aby dzieci w żłobku otrzymywały 3-4 posiłki dziennie (śniadanie, II śniadanie, obiad, podwieczorek). Model żywienia zależy od placówki: rozkładu dnia, zajęć dodatkowych. W niektórych żłobkach obiad podawany jest w dwóch posiłkach (osobno zupa, osobno drugie danie). Jadłospis w żłobku najlepiej bilansować w okresie dekadowym.

Trudno opracować takie zestawy posiłków, aby każdego dnia ich wartość energetyczna i odżywcza odpowiadały ściśle normom. Jedną z podstawowych zasad żywienia dzieci jest urozmaicenie w doborze produktów spożywczych. Odpowiednio dobrane produkty z różnych grup pozwalają pokryć zapotrzebowanie na energię i wszystkie składniki odżywcze. Przy układaniu jadłospisów przydatna może być modelowa racja pokarmową dla dzieci w wieku od roku do 3 lat opracowana przez Instytut Matki i Dziecka.

Zasada, którą należy się kierować w żywieniu dzieci w wieku żłobkowym to: opiekun decyduje co dziecko zje i kiedy, dziecko decyduje, czy zje i ile zje. Dziecko nie powinno być zmuszane do jedzenia, aby nie zaburzać mechanizmu głodu i sytości.

Żywienie dzieci do lat 3 powinno być realizowane w oparciu o: aktualne rekomendacje m.in. Pierwsze pokarmy uzupełniające dziecko powinno otrzymać po ukończeniu 17 tygodnia życia, ale nie później niż przed ukończeniem 26 tygodnia życia. Zalecenie dotyczące górnej granicy wieku wynika z konieczności zaspokojenia zapotrzebowania na niektóre niezbędne składniki odżywcze, których sam pokarm kobiecy nie może już na ogół w pełni zaspokoić.

W żywieniu niemowląt w okresie 7-12 miesięcy zaleca się podawanie 5 posiłków w ciągu dnia. Są to trzy posiłki mleczne oraz posiłki uzupełniające. Orientacyjna wielkość porcji dla dzieci 7-8 miesięcy to 170-180 ml, natomiast dla dzieci 9-12 miesięcy to 190-220 ml.

Przykłady posiłków uzupełniających według schematu żywienia dla niemowląt:

gotowane, zmiksowane warzywa;
gotowane, rozgniecione warzywa;
zmiksowane lub drobno pokrojone mięso i ryby z warzywami;
miękkie kawałki/cząstki warzyw, owoców, mięsa;
posiekane surowe owoce i warzywa;
kasze, ryże, makarony, pieczywo;
jaja;
jogurt naturalny, kefir, sery.

Ważne: W żywieniu niemowląt należy uwzględnić zmianę konsystencji produktów i potraw, w celu stymulacji żucia. Do picia niemowlętom podawać należy wodę bez ograniczeń. W żywieniu niemowląt nie zaleca się podawania soków. Mleko krowie nie powinno być stosowane jako główny produkt mleczny przed 12 miesiącem życia. W żywieniu niemowląt nie są zalecane mleko kozie lub owcze ze względu na wysoką zawartość soli mineralnych oraz niską zawartość kwasu foliowego i witamin (zwłaszcza B12). Dieta niemowlaka powinna wykluczać podawanie soli i cukru. Cukier nie powinien być także dodawany do posiłków uzupełniających i napojów w tym wody i herbaty.

Dobór produktów spożywczych w żłobkach

W żywieniu dzieci w żłobku szczególną uwagę należy zwrócić na:

urozmaicenie - planując jadłospis należy uwzględnić produkty ze wszystkich grup produktów (warzywa i owoce, mleko i produkty mleczne, produkty białkowe, produkty zbożowe, tłuszcze);
regularność podawania posiłków, utrzymanie odpowiednio długiej przerwy między posiłkami;
stosowanie tylko naturalnych produktów;
unikanie dodatku cukru i soli - u małych dzieci szczególnie ważne jest kształtowanie nawyków żywieniowych, przyzwyczajanie dziecka do smaku słodkiego skutkuje nadmiernym spożyciem cukru, co w konsekwencji może doprowadzić do nadwagi, otyłości a także próchnicy;
dostępność wody - do picia stosować wodę bez ograniczeń, soki nie zastępują wody (nie służą do zaspakajania pragnienia).

Mleko i produkty mleczne zawierają łatwo przyswajalne białko, wapń - pierwiastek niezbędny do budowy kości, zębów i prawidłowego przebiegu wielu przemian metabolicznych. Zaleca się: mleko (w tym mleko modyfikowane) i produkty mleczne bez dodatku cukru (jogurt naturalny, kefir, serek twarogowy, sery żółte); jogurty i kefiry ze względu na obniżoną ilość laktozy, czyli cukru mlecznego oraz obecność bakterii kwasu mlekowego, mogą być lepiej tolerowane przez niektóre dzieci niż mleko płynne spożywcze; ser twarogowy zawiera najmniej wapnia ze wszystkich produktów mlecznych jednak jest polecaną bazą do różnych potraw np. twarożków, past, farszy.

Mięso, drób, ryby, jaja, nasiona roślin strączkowych - źródło białka, witaminy B1, witaminy PP, witaminy B12, żelaza hemowego (mięso, drób), cynku. Ryby oprócz białka są źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych. W żłobku zaleca się, aby ryby pojawiły się co najmniej raz w tygodniu. Nasiona roślin strączkowych są bogatym źródłem białka, witamin z grupy B, składników mineralnych a także błonnika pokarmowego. Zaleca się: świeże, chude mięso wysokiej jakości, gotowane i pieczone, także jako dodatek do kanapek, sałatek albo podstawę do sporządzania różnych past do pieczywa; jaja - średnio ½ jaja dziennie; nasiona roślin strączkowych jako zamiennik potraw mięsnych. W żłobku przynajmniej raz w tygodniu należy podawać potrawy z nasion roślin strączkowych.

Warzywa i owoce - źródło witamin, składników mineralnych, błonnika oraz wielu związków bioaktywnych, które wpływają korzystnie na funkcjonowanie organizmu dziecka, a także wzmacniają jego odporność. Zaleca się: różnokolorowe warzywa i owoce; podawanie w potrawach zarówno gotowanych jak i świeżych warzyw i owoców; stosowanie warzyw i owoców sezonowych, ponieważ w okresie swojego występowania mają najwyższa wartość odżywczą; w okresie zimy i wczesnej wiosny można stosować mrożonki.

Produkty zbożowe - źródło węglowodanów złożonych, witamin z grupy B, składników mineralnych oraz błonnika pokarmowego. Zaleca się stosowanie różnych produktów zbożowych, w tym produktów z pełnego przemiału: urozmaicone gatunki pieczywa - pełnoziarniste, jasne i ciemne, rożnego rodzaju kasze grube i drobne, naturalne płatki zbożowe. Ważne: dieta dziecka powinna dostarczać 10g błonnika pokarmowego, z czego w żłobku dziecko powinno mieć dostarczone 7,5g błonnika pokarmowego.

Tłuszcze - źródło energii, wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, rozpuszczalnych w tłuszczach witamin A, D i E. Źródłem tłuszczu w diecie małych dzieci są: produkty mleczne - mleko, sery, masło, jogurty; mięso, drób, ryby, żółtko jaj; tłuszcze wykorzystywane do sporządzania potraw: oliwa z oliwek, olej rzepakowy, olej sojowy, olej słonecznikowy, masło.

Napoje w żywieniu małych dzieci

W żłobku dzieci powinny mieć zawsze dostęp do picia. Kubki czy butelki z wodą powinny być zawsze w zasięgu wzroku dziecka, tak by mogło ono wskazać, że chce pić. Dzieci po 1 roku życia nie powinny już pić napojów z butelki ze smoczkiem. Ilość płynów spożywana w ciągu dnia przez dzieci uwarunkowana jest indywidualnymi potrzebami. W żywieniu małych dzieci polecana jest woda naturalna, źródlana, niskozmineralizowana.

Dzieciom poniżej roku do picia należy podawać wody źródlane i naturalne wody mineralne niskosodowe (zawierające poniżej 20 mg sodu w dm3 wody) i niskozmineralizowane (zawierające poniżej 500 mg składników mineralnych w dm3 wody). Soki w ilości do 150 ml/dobę (od 7 miesiąca życia) stanowią porcję liczoną razem z ilością spożytych owoców. Jednak zamiast soków preferowane są świeże owoce/warzywa.

Dla dzieci w wieku 1-3 lat stosować należy wody źródlane, naturalne wody mineralne średniozmineralizowane (zawierające poniżej 1500 mg składników mineralnych w dm³ wody). Norma na wodę dla tej grupy - 1250 ml/dobę. Podobnie jak w przypadku niemowląt nie należy zaspokajać pragnienia dziecka sokami. Jedna porcja soku może stanowić jedną z 5 porcji warzyw lub owoców. Rekomendowanym napojem nawadniającym dla dzieci w wieku żłobkowym jest woda. Dzieciom powyżej pierwszego roku życia, można do obiadu podawać kompoty bez cukru lub z małą ilością cukru. Można także podawać napary z suszonych owoców.

Herbatki owocowe powinny zawierać tylko naturalne składniki w postaci suszu owocowego. Nie poleca się dzieciom do 4 roku życia spożywanie herbatek z kopru włoskiego, co związane jest z brakiem odpowiednich danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania. Dzieciom w wieku żłobkowym nie wskazane jest także podawanie herbaty oraz ziół np. rumianku czy mięty. Zioła mogą wywoływać niepożądane reakcje małego organizmu. Herbata, jako źródło garbników i taniny wiążących żelazo, zmniejsza przyswajanie żelaza i może wpływać na zwiększenie ryzyka anemii u małych dzieci.

Przepisy prawne regulujące żywienie w żłobkach

Żywienie w żłobkach regulowane jest przez następujące przepisy prawne:

Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r. poz. 603 z pózn. zm.). Art. 22. Żłobek i klub dziecięcy zapewniają przebywającym w nim dzieciom wyżywienie zgodne z wymaganiami dla danej grupy wiekowej wynikającymi z aktualnych norm żywienia dla populacji Polski.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dn. 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (rozporządzenie dotyczy m.in. konieczności informowania rodziców o zawartych w posiłkach alergenach). W praktyce oznacza to, że poszczególne posiłki powinny zawierać skład produktów wraz z wykazem lub wyróżnieniem składników zawierających alergeny w sposób czytelny dla rodziców. Sposób oznaczania alergenów w jadłospisach jest dowolny pod warunkiem dostępności tych danych - może to być m.in. legenda z numerkami, piktogramy, tabelka, w formie jadłospisu, wywieszonej informacji czy informacji w ogólnodostępnym segregatorze.
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dn. 23 grudnia 2014 r. w sprawie znakowania poszczególnych rodzajów środków spożywczych (rozporządzenie dotyczy m.in. obowiązku placówki o informowaniu rodziców o składzie znajdujących się w jadłospisie produktów i potraw). Jadłospisy posiłków żłobkowych jako żywność nieopakowana, powinny zawierać wykaz składników poszczególnych potraw. Rodzice powinni mieć możliwość wglądu do składu poszczególnych produktów spożywczych użytych do potraw.

tags: #woda #do #picia #w #przedszkolu #przepisy