Wilgotność Powietrza w Pomieszczeniach Technicznych: Normy i Znaczenie
- Szczegóły
Jakość powietrza w pomieszczeniach ma istotny wpływ na zadowolenie z życia w nowo wybudowanym domu oraz samopoczucie i zdrowie jego mieszkańców. Pamiętajmy, że ilość wymienianego powietrza we wnętrzach musi być adekwatna do liczby przebywających tam osób. W pomieszczeniach mieszkalnych wentylowanych na każdego domownika powinno przypadać nie mniej niż 20 m3/h strumienia objętości powietrza wywiewanego.
W zdrowym budynku powietrze ma być wolne od przykrych zapachów i zanieczyszczeń wewnętrznych, formaldehydu czy lotnych związków organicznych, jak i zewnętrznych - w tym smogu wdzierającego się do środka w sezonie grzewczym i pyłów PM 2,5. Na nasz komfort oddychania wpływają także niski poziom CO2 oraz optymalna wilgotność, które również zależą od liczby mieszkańców. Według polskich norm budowlanych i obowiązujących aktów prawnych poziom wilgotności powinien wynosić 35-65% w pomieszczeniach zamkniętych, ale najlepiej czujemy się, gdy wskaźnik wskazuje 40-60%.
Przepisy i Normy Dotyczące Wentylacji
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dn. 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych określa, że wentylacja i klimatyzacja powinny zapewniać odpowiednią jakość środowiska wewnętrznego, w tym wielkość wymiany powietrza, jego czystość, temperaturę, wilgotność względną, prędkość ruchu w pomieszczeniu, przy zachowaniu przepisów odrębnych i wymagań Polskich Norm dotyczących wentylacji, a także warunków bezpieczeństwa pożarowego i wymagań akustycznych określonych w rozporządzeniu.
Wentylację mechaniczną lub grawitacyjną należy zapewnić w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, w pomieszczeniach bez otwieranych okien, a także w innych pomieszczeniach, w których ze względów zdrowotnych, technologicznych lub bezpieczeństwa, konieczne jest zapewnienie wymiany powietrza.
Strumień powietrza zewnętrznego doprowadzanego do pomieszczeń, nie będących pomieszczeniami pracy, powinien odpowiadać wymaganiom Polskiej Normy dotyczącej wentylacji, przy czym w mieszkaniach strumień ten powinien wynikać z wielkości strumienia powietrza wywiewanego, lecz być nie mniejszy niż 20 m3/h na osobę przewidywaną na pobyt stały w projekcie budowlanym.
Przeczytaj także: Poradnik: walka z wilgocią w mieszkaniu
Polska Norma PN-83/B-03430/Az3:2000 Wentylacja w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności określa strumienie powietrza niezbędne do wentylacji dla różnych pomieszczeń, np.:
- dla kuchni z oknem zewnętrznym, wyposażonej w kuchnię gazową lub węglową - 70 m3/h,
- dla kuchni z oknem zewnętrznym, wyposażonej w kuchnię elektryczną, w mieszkaniu dla 3 osób - 30 m3/h, w mieszkaniu dla więcej niż 3 osób - 50 m3/h,
- dla kuchni bez okna zewnętrznego lub dla wnęki kuchennej wyposażonej w kuchnię elektryczną - 50 m3/h,
- dla łazienki (z ustępem lub bez) - 50 m3/h,
- dla oddzielnego ustępu - 30 m3/h,
- dla pomocniczego pomieszczenia bezokiennego - 15 m3/h,
- dla pokoju mieszkalnego 30 m3/h,
Dopływ powietrza zewnętrznego do pomieszczeń powinien odbywać się przez skrzydła okien, świetliki oraz nawietrzaki okienne. W budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego, oświaty, wychowania, opieki zdrowotnej i opieki społecznej, a także w pomieszczeniach biurowych przeznaczonych na pobyt ludzi, nie wyposażonych w wentylację mechaniczną lub klimatyzację, okna, w celu okresowego przewietrzania, powinny mieć konstrukcję umożliwiającą otwieranie co najmniej 50% powierzchni.
Szczelność na przenikanie powietrza w budynku mieszkalnym, zamieszkania zbiorowego, budynku użyteczności publicznej, a także w budynku produkcyjnym przegrody zewnętrzne nieprzezroczyste, złącza między przegrodami i częściami przegród oraz połączenia okien z ościeżami należy projektować i wykonywać pod kątem osiągnięcia ich całkowitej szczelności na przenikanie powietrza.
Komfort Termiczny i Wilgotność
Warunki cieplne panujące w pomieszczeniach biurowych powinny wywoływać u pracowników odczucie komfortu, który definiowany jest jako satysfakcja danej osoby z warunków termicznych środowiska, w którym osoba ta przebywa. Czynnikami wpływającymi na odczucie komfortu są: wydatek energetyczny, izolacyjność cieplna odzieży, temperatura powietrza, średnia temperatura promieniowania, ciśnienie cząstkowe pary wodnej oraz prędkość przepływu powietrza.
Wpływ wilgotności powietrza na odczucia cieplne jest większy w warunkach wysokiej temperatury powietrza, tj. gdy człowiek jest eksponowany na temperaturę wyższą od komfortowej, co wyzwala intensywny proces pocenia. Wysoka wilgotność (ok. 70%) nie tylko utrudnia odparowywanie potu z powierzchni ciała, ale także sprzyja rozwojowi bakterii i pleśni w pomieszczeniu. Z kolei niska wilgotność w ogrzewanych pomieszczeniach może prowadzić do wysuszenia śluzówki nosa i skóry oraz powodować bóle gardła i głowy. Przyczynia się także do wzrostu stężenia zanieczyszczeń powierza.
Przeczytaj także: Wakacje w Bodrum
Dlaczego Niska lub Wysoka Wilgotność Powietrza Jest Niebezpieczna?
Zbyt niska lub zbyt wysoka wilgotność powietrza nie służy wielu elementom domowego wyposażenia, a co gorsza stanowi zagrożenie dla naszego zdrowia. Oczywiście wilgotność w budynkach nie może być dowolna. Jednak odpowiedź na pytanie, jaka wartość wilgotności jest najbardziej wskazana, nie jest prosta.
Konsekwencje Niskiej Wilgotności
Gdy wilgotność powietrza w pracy biurowej jest zbyt niska np. 25 - 30%:
- śluzówki w nosie wysychają co utrudnia prawidłowe oddychanie
- wzrasta ryzyko infekcji dróg oddechowych, astmy i alergii
- wzrasta zapotrzebowanie na picie płynów
- wilgoć odparowuje ze skóry, włosów i paznokci co powoduje powolne odwodnianie się organizmu
Suche powietrze wysusza śluzówkę, którą pokryte są drogi oddechowe, co wywołuje takie dolegliwości jak drapanie w gardle i spowodowany nim kaszel oraz stanowi czynnik ryzyka rozwoju zapalenia krtani. Zaburza pracę rzęsek znajdujących się w nosie, utrudniając im prawidłowe pełnienie swojej funkcji, która polega na oczyszczaniu wdychanego powietrza.
Konsekwencje Wysokiej Wilgotności
Natomiast gdy optymalna wilgotność w biurze zostanie przekroczona i osiągnie np.:
- panują warunki sprzyjające rozwojowi grzybów pleśniowych
- zwiększa się ryzyko reakcji alergicznych i zatruć toksynami
- zwiększa się emisja lotnych związków organicznych, które mogą doprowadzić do podrażnienia oczu, skóry, nosa oraz wywoływać nudności i bóle głowy
Silnie zawilgocone środowisko wewnętrzne powoduje również wzrost występowania chorób reumatycznych.
Przeczytaj także: Poradnik pomiaru wilgotności
Normy Wilgotności Względnej
Szczegółowe wymagania dotyczące wilgotności powietrza wewnętrznego zawarto w wycofanej przez PKN normie PN-B-03421:1978 oraz w przyjętej normie europejskiej PN-EN-15251:2012. Zgodnie z wycofaną normą (choć ciągle jeszcze popularną, używaną i co najważniejsze powołaną w warunkach technicznych) za optymalne wartości wilgotności względnej należy uznać przedział 40-60% RH, a za dopuszczalne do 30% RH w okresie zimy i do 70% RH latem.
Dodatkowo rozporządzenie wymaga, aby wilgotność względna powietrza w pomieszczeniach przeznaczonych do pracy z monitorami ekranowymi nie była mniejsza niż 40% RH (bez względu na typ monitora).
Biorąc pod uwagę wszystkie ograniczenia, zakres optymalny wilgotności względnej powietrza to przedział od 30 do 50% RH. Wartości niższe (wilgotność względna ok. 30% RH) należy uznać za bardziej właściwe dla okresu zimowego, a wyższe (wilgotność względna ok. 50% RH) dla okresu letniego.
Jak Utrzymać Odpowiedni Poziom Wilgotności?
Norma wilgotności powietrza w biurze stanowi, że optymalnym poziomem wilgotności jest od 40 do 60%, ale jak my jako pracownicy możemy wiedzieć jakie warunki mikroklimatu panują? Do tego zadania służy najczęściej system wentylacji oraz klimatyzacji, to te systemy są odpowiedzialne z utrzymanie odpowiedniej wilgotności powietrza.
Najlepszym sposobem na podniesienie wilgotności jest użycie nawilżacza powietrza, natomiast na obniżenie - osuszacz powietrza. Utrzymanie prawidłowej wilgotności powietrza w mieszkaniu jest ważne również ze względu na drewniane wyposażenie domu.
Nawilżanie Powietrza
Nawilżanie parowe wykorzystujące elektryczne wytwornice pary jest najpopularniejszym sposobem na wzrost wilgotności powietrza. Nawilżacze parowe montowane są zazwyczaj w głównych przewodach wentylacji nawiewnej za centralą wentylacyjno-klimatyzacyjną.
Zużycie energii elektrycznej można znacznie ograniczyć, stosując nawilżanie wodne. Energia elektryczna jest używana jedynie do rozpylenia wody do postaci drobnego aerozolu. Kropelki wody, odparowując, pobierają ciepło z powietrza, powodując obniżenie temperatury.
Osuszanie Powietrza
Najczęściej osuszanie powietrza realizowane jest łącznie z chłodzeniem (klimatyzacją) przez wykroplenie pary wodnej na powierzchni chłodzącej. Praca chłodnicy w trybie osuszania powoduje najczęściej nadmierne wychłodzenie powietrza. Konieczne jest wtedy wtórne podgrzanie powietrza nawiewanego, aby wprowadzone do pomieszczenia nie powodowało dyskomfortu użytkowników. Przyczynia się to do znacznego zapotrzebowania na energię zarówno chłodniczą, jak i cieplną.
W pomieszczeniach specjalnych (magazyny, muzea, basen) można stosować osuszacze lokalne kondensacyjne (działające na podobnej do powyższej zasadzie) lub osuszacze absorpcyjne, w których wilgoć pochłaniana jest przez materiał osuszający (desykant).
Jak Zmierzyć Wilgotność?
Systemy wentylacji i klimatyzacji są wyposażone w mierniki wilgotności, lecz jeżeli chcesz samemu kontrolować mikroklimat panujący na Twoim stanowisku pracy, możesz zakupić higrometr, który będzie Cię informował o poziomie wilgotności. Na rynku dostępne są również higrometry wyposażone w alarm ostrzegający o przekroczeniu odpowiedniego poziomu wilgotności, co pozwala na szybką reakcję.
Wilgotność powietrza ma wpływ na komfort termiczny. Niska wilgotność sprawia, że powietrze wydaje się trochę chłodniejsze, a wysoka, że jest cieplejsze. Wilgotność względna 100% to inaczej punkt rosy.
Wilgotność Powietrza w Przemyśle
Regulacja wilgotności powietrza ma ogromne znaczenie zarówno w warunkach domowych, jak przemysłowych. O ile w mieszkaniu jest to ważne ze względu na samopoczucie domowników, o tyle w fabrykach, halach przemysłowych oraz magazynach wilgotność powietrza wywiera wpływ na maszyny oraz towar. Nieodpowiednie warunki mogą doprowadzić do uszkodzenia sprzętu lub produktów, co wygeneruje straty o bardzo wysokich kwotach.
Odpowiednia regulacja wilgotności powietrza w zakładach produkcyjnych jest niezbędna do zapewnienia stabilności i efektywności działań. Zbyt niski poziom wilgotności powietrza może prowadzić do problemów z materiałami, takimi jak pękanie drewna czy osłabienie jakości farb i tuszy w procesach poligraficznych. Z kolei zbyt wysoka wilgotność powoduje ryzyko kondensacji wody, co może prowadzić do uszkodzeń maszyn oraz problemów z przechowywaniem materiałów wrażliwych na wilgoć.
Systemy nawilżania powietrza w zakładach produkcyjnych są coraz bardziej zaawansowane, pozwalając na precyzyjne zarządzanie wilgotnością w różnych strefach zakładu. Zautomatyzowane systemy nawilżające dostosowują poziom wilgotności do zmieniających się warunków środowiskowych, co pozwala na utrzymanie stałego poziomu wilgoci, niezależnie od wahań temperatury czy wilgotności zewnętrznej.
Przemysłowe nawilżanie powietrza pomaga utrzymać odpowiednią wilgotność, co zapobiega uszkodzeniom maszyn, redukuje pylenie i poprawia komfort pracy. Najczęściej stosowane metody to nawilżacze parowe, zraszacze mgłowe oraz systemy adiabatyczne.
Optymalne poziomy wilgotności zależą od specyfiki produkcji, ale zazwyczaj mieszczą się w przedziale od 40% do 60%.
Podsumowanie
Utrzymywanie odpowiedniej wilgotności powietrza w pomieszczeniach technicznych, biurowych i przemysłowych jest kluczowe dla zapewnienia komfortu, zdrowia oraz efektywności procesów produkcyjnych. Regularne monitorowanie wilgotności i stosowanie odpowiednich systemów nawilżania lub osuszania pozwala na stworzenie optymalnych warunków pracy i życia.
tags: #wilgotność #powietrza #w #pomieszczeniach #technicznych #normy
