Wilgotność powietrza i normy temperatury w Polsce podczas upałów

Szczegóły: Opublikowano: 16. March 2026

Praca w upalne dni jest wyzwaniem zarówno dla pracowników, jak i pracodawców. Okres wakacyjny wiąże się z falą upałów. O ile cieszyć to może urlopowiczów, o tyle dla tych pozostających w pracy, wysokie temperatury mogą być bardzo uciążliwe. Zatrudniając pracownika warto mieć na uwadze prawa jakie mu przysługują.

Obowiązki pracodawcy podczas upałów

Obowiązki pracodawcy podczas upałów określa art. 232 Kodeksu pracy. Pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych, nieodpłatnie, odpowiednie posiłki i napoje, jeżeli jest to niezbędne ze względów profilaktycznych. Pracodawcy powinni pamiętać, co w takim czasie należy do ich obowiązków, a co zależy wyłącznie od ich dobrej woli.

Dostęp do napojów

W przypadku osób zatrudnionych na otwartej przestrzeni pracodawca jest zobowiązany dostarczyć napoje już przy temperaturach od 25° C. W przypadku stanowisk pracy wewnątrz budynku, obowiązki pracodawcy podczas upałów, dotyczące zapewnienia napojów zaczynają obowiązywać, gdy słupek rtęci przekroczy 28° C. Do napojów można przede wszystkim zaliczyć wodę, nie ma obowiązku zapewniania różnego rodzaju soków czy napojów gazowanych.

Co ważne, pracodawca nie może wypłacić swoim podwładnym ekwiwalentu w zamian za brak wody. Wiąże się to bowiem z przestrzeganiem przepisów BHP. W przypadku odmowy dostarczenia wody, przedsiębiorcy może grozić kara grzywny od 1.000 zł do 30.000 zł.

Wentylacja i klimatyzacja

Jak stanowi § 29 r.o.p.b.h.p. okna i świetliki w pomieszczeniach pracy powinny zostać wyposażone przez pracodawcę w odpowiednie urządzenia eliminujące nadmierne operowanie promieni słonecznych padających na stanowiska pracy (rolety, żaluzje). Ponadto należy je wyposażyć w urządzenia pozwalające na otwieranie ich w sposób łatwy i bezpieczny z poziomu podłogi oraz ustawienie części otwieranych w pożądanym położeniu.

Przeczytaj także: Poradnik: walka z wilgocią w mieszkaniu

Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy w zakresie zapewnienia zatrudnionym pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy są nakazy związane z odpowiednim wentylowaniem pomieszczeń, w których znajdują się stanowiska pracy. Zgodnie bowiem z brzmieniem § 32 r.o.p.b.h.p. w pomieszczeniach pracy powinna być zapewniona wymiana powietrza wynikająca z potrzeb użytkowych i funkcji tych pomieszczeń, bilansu ciepła i wilgotności oraz zanieczyszczeń stałych i gazowych. Jednocześnie pracodawca winien zapewnić w tych samych pomieszczeniach temperaturę odpowiednią do rodzaju wykonywanej pracy, a więc do metod pracy i wysiłku fizycznego niezbędnego do jej wykonania.

W miejscach pracy wyposażonych w klimatyzację lub w mechaniczną wentylację należy zwrócić uwagę, by urządzenia te nie powodowały przeciągów, wyziębienia lub przegrzewania pomieszczeń pracy, a strumień powietrza pochodzący z urządzeń wentylacji nawiewnej nie był skierowany bezpośrednio na stanowisko pracy.

Skrócenie czasu pracy

W upalny dzień pracodawca może skrócić czas pracy. W tym przypadku skrócenie czasu pracy poniżej norm dla pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnie uciążliwych mogłoby polegać na ustanowieniu dodatkowych lub wydłużeniu przyjętych w zakładzie pracy przerw w pracy wliczanych do czasu pracy lub też na skróceniu czasu w ogóle. Pracownik w sytuacji świadczenia pracy w skróconym wymiarze zachowywałby prawo do wynagrodzenia. Jednak jest to wyłącznie jego dobra wola i co za tym idzie - nie ma prawa w związku z tym do obniżenia wynagrodzenia pracownikom. Skrócenie czasu pracy nastąpiło bowiem z jego polecenia. Możliwe jest również ustanowienie przerw w pracy, np. w południe w przypadku osób wykonujących prace na otwartej przestrzeni.

Praca zdalna

Część pracowników zatrudniona jest na takich stanowiskach, że swoje obowiązki są w stanie wykonywać praktycznie z każdego miejsca, w którym znajduje się komputer z Internetem. Rozwiązaniem podczas upałów może być również praca zdalna. Jest to dobre rozwiązanie dla osób dość niezależnych oraz obowiązkowych, bowiem praca wykonywana w domu wymaga bardzo dużej samodyscypliny.

Normy temperatury w miejscu pracy

Przepisy nie regulują kwestii, jaka maksymalna temperatura może być w pomieszczeniu. W przepisach znajduje się jednie odniesienie do pracowników młodocianych, w przypadku których temperatura nie może przekraczać 30 °C, a wilgotność względna powietrza 65%. W pomieszczeniach pracy należy zapewnić temperaturę odpowiednią do rodzaju wykonywanej pracy (do metod pracy wysiłku fizycznego niezbędnego do jej wykonania), nie niższą jednak niż 14°C, chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają (np. praca w chłodniach).

Przeczytaj także: Wakacje w Bodrum

Prowadzone już od dawna badania dowodzą, iż organizm ludzki najlepiej funkcjonuje w temperaturze ok. 18-20°C. W szczególności zasada ta dotyczy czynności tak istotnej jak świadczenie przez człowieka pracy. Stąd też każda zmiana w tym zakresie, a już na pewno zmiana znacząca, winna wiązać się z zastosowaniem określonych mechanizmów o charakterze ochronnym.

Zgodnie z informacjami podanymi przez specjalistów z Instytutu Medycyny Pracy najkorzystniejsza dla organizmu temperatura waha się w następujących przedziałach:

20-22,8°C - zimą podczas pracy lekkiej lub siedzącej
23,9-26,7°C - latem podczas pracy lekkiej lub siedzącej
18,3°C - podczas średnio ciężkiej pracy fizycznej
15,5°C - podczas bardzo ciężkiej pracy fizycznej

Specjaliści bhp wskazują, iż temperatura w miejscu pracy nie może być wyższa od:

30°C - w pomieszczeniach biurowych,
28°C - podczas ciężkiej pracy fizycznej,
26°C - podczas pracy w warunkach szczególnych.

W tym miejscu trzeba podkreślić, że mowa o zaleceniach, a nie obowiązkach.

Ochrona szczególnych grup pracowników

Niezależnie od obowiązków pracodawcy wynikających z organizowania stanowisk pracy wszystkich pracowników wykonujących pracę w warunkach szczególnie uciążliwych, przepisy obowiązującego prawa nakazują pracodawcom objęcie nadzwyczajną ochroną określone grupy pracowników. Dotyczy to przede wszystkim pracowników młodocianych oraz kobiet w ciąży.

Przeczytaj także: Poradnik pomiaru wilgotności

Jak stanowią przepisy załącznika „Wykaz prac wzbronionych młodocianym” do rozporządzenia Rady Ministrów z 24.08.2004 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac pracownicy młodociani nie mogą w ogóle wykonywać pracy w pomieszczeniach, w których temperatura powietrza przekracza 30°C, a wilgotność względna powietrza przekracza 65%. Z kolei zgodnie z regulacjami przyjętymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z 3.04.2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią (Dz.U. poz. 796) kobietom w ciąży i w okresie karmienia wzbronione są prace wykonywane w środowisku o dużych wahaniach parametrów mikroklimatu, szczególnie przy występowaniu nagłych zmian temperatury powietrza w zakresie przekraczającym 15°C, przy braku możliwości stosowania co najmniej 15-minutowej adaptacji w pomieszczeniu o temperaturze pośredniej.

Kobiety w ciąży i kobiety karmiące dziecko piersią nie mogą wykonywać prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia, mogących mieć niekorzystny wpływ na ich zdrowie, przebieg ciąży lub karmienie dziecka piersią. Do tych prac zaliczamy m.in.: prace wykonywane w mikroklimacie gorącym w warunkach, w których wskaźnik PMV jest większy od 1,0.

Prawo pracownika do odmowy pracy

Jednocześnie pracownik, wykonując pracę w warunkach szczególnie uciążliwych, a więc również i w warunkach podwyższonej temperatury, powinien dokonywać oceny własnej zdolności psychofizycznej do świadczenia określonej pracy. W przypadku uznania, że warunki pracy zapewnione przez pracodawcę nie odpowiadają normom w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają tym samym zagrożenie dla zdrowia i życia, pracownik ma prawo, na podstawie przepisu art. 210 k.p., powstrzymać się od wykonywania pracy, zawiadamiając o tym przełożonego. Cytowany przepis konstytuuje przedmiotowe uprawnienie pracownika do takiego, a nie innego zachowania się w sytuacji, gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika.

Co istotne, pracownik nie może ponosić jakichkolwiek niekorzystnych dla niego konsekwencji z powodu powstrzymania się od pracy, a za czas powstrzymania się od wykonywania pracy zachowuje on prawo do wynagrodzenia.

Kontrole i kary

Za zaniedbania grozi kara. Podkreślenia wymaga, iż w przypadku powstania ewentualnego sporu, to na pracodawcy spoczywa obowiązek udowodnienia, że temperatura powietrza na stanowisku pracy nie przekraczała odpowiednio 25°C i 28°C i że w związku z powyższym nie można było mówić o pracy w warunkach szczególnie uciążliwych. Tym samy wskazać należy, iż zobowiązanie w przedmiocie dostarczania pracownikom zimnych napojów winno być realizowane „z urzędu”, bez konieczności składania przez pracowników odpowiednich wniosków.

Zaniedbania w tym zakresie skutkować mogą sankcjami wynikającymi z przepisu art. 283 § 1 ustawy z 26.06.1974 r. - Kodeks pracy - dalej k.p. - zgodnie z którym kto, będąc odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierując pracownikami lub innymi osobami fizycznymi nie przestrzega przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, podlega karze grzywny od 1000 do 30.000 zł.

Aby nie narazić się na kary, pracodawca powinien przestrzegać przepisy dotyczące zapewnienia odpowiedniej temperatury w miejscu pracy. W przeciwnym razie może otrzymać grzywnę w wysokości od 1000 do 30 000 zł (art. 283 Kodeksu pracy). Co więcej, narażając pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, grozi nawet do 3 lat pozbawienia wolności (art. 220 Kodeksu karnego).

Planowane zmiany w przepisach

Ministerstwo zwróciło uwagę na zmieniający się klimat oraz wynikające z tego faktu coraz częściej występujące wysokie temperatury. Od grudnia 2024 r. trwają pracę nad zmianami w zakresie określenia maksymalnych dopuszczalnych temperatur w miejscu pracy. Z końcem czerwca 2025 r. Obecnie w przepisach brakuje regulacji w zakresie maksymalnych dopuszczalnych temperatur, które są bezpieczne dla zdrowia pracowników. Wszelkie działania związane z łagodzeniem fali upałów były podejmowane z inicjatywy pracodawców.

W wyniku tych prac powstał Projekt rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. W styczniu 2025 roku wspomniany projekt jest na etapie uzgodnień publicznych. Proponowane zmiany miałyby wejść w życie 1 stycznia 2027 r.

Ministerstwo w uzasadnieniu zwraca uwagę, że w aktualnych przepisach prawa pracy brakuje regulacji w zakresie środków ochrony pracownika pracującego w warunkach szkodliwych mikroklimatu gorącego spowodowanego warunkami atmosferycznymi. Obecne przepisy regulują tylko aspekt wysokich temperatur spowodowanych czynnikami technologicznymi.

Podsumowanie obowiązujących aktów prawnych

Poniżej znajduje się lista aktów prawnych regulujących omawiane kwestie:

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2023, poz. 1465)
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 Nr 169, poz. 1650)
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2023 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac (Dz. U. z 2023, poz. 1240)
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (Dz. U. z 1996 Nr 60, poz.

tags: #wilgotność #powietrza #w #Polsce #podczas #upałów