Wilgotność powietrza a uprawa malin: Kluczowe aspekty
- Szczegóły
Uprawa malin, choć potencjalnie dochodowa, wiąże się z pewnym ryzykiem. Delikatność owoców sprawia, że są one podatne na choroby i szkodniki, a uprawa wymaga znacznych nakładów pracy, szczególnie przy zbiorach ręcznych. Jednym z kluczowych czynników wpływających na zdrowie i plonowanie malin jest wilgotność powietrza.
Wpływ wilgotności na stres roślin
W okresie upałów rośliny cierpią na stres termiczny i świetlny. Na plantacjach pozbawionych nawadniania uwidacznia się również stres związany z niedoborem wody. Każdy rodzaj stresu powoduje wzrost stężenia w komórkach roślin wolnych rodników tlenowych, które działają destrukcyjnie na struktury i funkcjonowanie organów roślinnych.
W pełnym nasłonecznieniu temperatura powietrza wokół roślin dochodzi do 60ºC, a wilgotność spada do kilku procent. W skrajnych sytuacjach dochodzi do nieodwracalnego uszkodzenia tkanek objawiającego się nekrotycznym zamieraniem.
Nawadnianie jako kluczowy element
W okresie upałów i intensywnego nasłonecznienia należy zapewnić roślinom optymalną wilgotność środowiska korzeniowego, co zmniejszy poziom stresu związanego z niekorzystnymi warunkami pogodowymi. Początkowym objawem niedoboru wilgoci jest więdnięcie roślin, które zakłóca ich prawidłowe funkcjonowanie. W skrajnych przypadkach dochodzi do uszkodzenia tkanki w wyniku odwodnienia, co objawia się nekrotycznym zamieraniem blaszki liściowej.
Przy temperaturze dochodzącej w dzień do 38 ºC, a nocą sięgającej 20 ºC dobowa ewapotranspiracja, czyli ubytek wody spowodowany parowaniem z gleby i wytranspirowaniem przez rośliny, może wynosić nawet 4-5 mm. Ilość wody stosowanej do nawadniania plantacji powinna zatem uzupełniać te straty jednak z uwzględnieniem rodzaju gleby i sytemu uprawy. W przybliżeniu jednorazowa dawka polewowa powinna wynosić 25-40 metrów sześciennych wody na hektar. Częstotliwość nawadniania należy również dopasować do specyfiki posiadanej gleby tak, aby utrzymać optymalną wilgotność ryzosfery, a jednocześnie nie doprowadzić do „zalania” systemu korzeniowego.
Przeczytaj także: Poradnik: walka z wilgocią w mieszkaniu
Fertygacja w warunkach wysokich temperatur
W okresie wysokich temperatur i niedoboru opadów atmosferycznych pożywkę uzupełniającą składniki pokarmowe należy stosować w minimalnym stężeniu (EC poniżej 1,5), stale kontrolując przewodność elektryczną w środowisku korzeniowym roślin. W przypadku skokowego wzrostu EC w ryzosferze należy okresowo zrezygnować z fertygacji stosując kolejno 2-3 cykle nawadniania.
Ponadto w okresie upałów i intensywnego nasłonecznienia należy zwiększyć zawartość wapnia w pożywce, gdyż jest to jeden z najważniejszych pierwiastków niwelujących stres wewnątrz roślinny. Należy pamiętać, iż przy okresowych wahaniach wilgotności ryzosfery pojawiają się poważne problemy z pobieraniem i dystrybucją wapnia w roślinach.
Na plantacjach owocujących należy jednocześnie utrzymać wysoki poziom potasu w pożywce, będącego pierwiastkiem niezbędnym do uzyskania prawidłowej wielkości i jakości owoców oraz w miarę możliwości obniżyć zawartość siarczanów.
Dokarmianie pozakorzeniowe - kiedy unikać?
W okresie upałów, gdy temperatura powietrza w dzień przekracza 35ºC (w słońcu dochodząc do 60-70º), a wilgotność często nie przekracza 20%, nie należy wykonywać zabiegów dokarmiania pozakorzeniowego, gdyż grozi to uszkodzeniem blaszki liściowej w wyniku fitotoksyczności.
Gdy tylko temperatury obniżą się do poziomu umożliwiającego wykonanie zabiegów dokarmiania pozakorzeniowego (poniżej 25ºC) rośliny należy wzmocnić stosując zabieg niwelujący stres:
Przeczytaj także: Wakacje w Bodrum
- Mocznik 2-3 kg na 1000 litr wody + Phos 60 1,5 litra na ha
Po 6-7 dniach należy wykonać zabieg zwiększający odporność blaszki liściowej na stres termiczny i świetlny stosując zabieg z użyciem nawozu krzemowego np.:
- Mocznik 2-3 kg na 1000 litr wody + Optisil 0,5 litra na ha
W przypadku konieczności zintensyfikowania wydajności fotosyntezy po kolejnych 6-7 dniach można wykonać dokarmianie pozakorzeniowe:
- Mocznik 2-3 kg na 1000 litr wody + AminoQuelant Mg 2 litry na ha
Ochrona ryzosfery przed przegrzaniem
W nasadzeniach ściółkowanych czarną folią lub włókniną może dochodzić okresowego przegrzania środowiska korzeniowego, co skutkuje zmniejszeniem wydajności lub nawet uszkodzeniem sytemu korzeniowego roślin. Aby zmniejszyć ryzyko związane z przegrzaniem korzeni nie wolno dopuścić do przesuszenia gleby. Dobrym rozwiązaniem jest również rozłożenie słomy na czarnym materiale ściółkującym, co zmniejsza ryzyko przegrzania korzeni.
Jesienne przygotowanie do zimy
Potencjał plonotwórczy roślin rozpoczyna się, gdy zaczynają wiązać pąki kwiatowe na kolejny sezon. W tym czasie rośliny muszą być zaopatrzone w wodę i składniki pokarmowe, aby proces ten przebiegł prawidłowo, a przygotowany potencjał był najwyższym z możliwych. W działaniach przygotowawczych rośliny do zimy skupiamy się nad tym, aby poprawić odporność tkanek na niekorzystane czynniki atmosferyczne. Do których zaliczyć możemy, niskie temperatury, duże różnice temperatur, silne wiatry, okresy intensywnej suszy lub nadmiernej wilgotności.
Pierwiastki budujące i wspierające rośliny przed zimą to wapń, krzem oraz potas. Te trzy pierwiastki muszą być pobrane w dostatecznej ilości przed zimą. Niezmiernie korzystne jest jesienne dolistnej aplikowanie nawozów zawierających bor i cynk. Na sam koniec dolistnych aplikacji zostawiamy preparaty zawierające miedź.
Przeczytaj także: Poradnik pomiaru wilgotności
W przypadku plantacji truskawek w sierpniu należy zastosować nawożenie azotowe-potasowe, celem wsparcia inicjacji pąków na kolejny azot. Ostatnim momentem aplikacji nawozów azotowych jest czas około połowy sierpnia. We wrześniu i październiku należy zastosować nawożenie doglebowe, posypowe potasem, a potem kolejno wapniem.
Choroby grzybowe a wilgotność
Utrzymywanie się podwyższonej wilgotności powietrza i gleby przez dłuższy czas stanowi istotny czynnik sprzyjający rozwojowi patogenów grzybowych w uprawach malin. Do najgroźniejszych chorób grzybowych malin zalicza się szarą pleśń oraz zamieranie pędów. Ich nasilenie obserwuje się szczególnie w latach o dużych opadach oraz na plantacjach o nadmiernym zagęszczeniu roślin.
W profilaktyce chorób grzybowych istotne jest zapewnienie dobrej cyrkulacji powietrza poprzez odchwaszczanie i usuwanie nadmiaru młodych pędów. W przypadku plantacji malin letnich po zbiorze owoców należy usuwać pędy dwuletnie.
Zwalczanie chwastów i wilgotność
Chwasty stanowią poważne zagrożenie, ponieważ konkurują z roślinami o wodę i składniki pokarmowe, co osłabia ich wzrost i rozwój. Dodatkowym problemem jest fakt, że zatrzymują one wilgoć przy podstawie roślin, tworząc sprzyjające warunki do rozwoju chorób grzybowych.
Kontrolowana uprawa w systemach bezglebowych
W przypadku upraw realizowanych w systemach bezglebowych ważne jest optymalne uwodnienie podłoża. Utrzymanie równomiernej wilgotności podłoża pozwala równomiernie rozwijać system korzeniowy, a tym samym optymalny wzrost roślin. Zachwiania wilgotności, czy zmiany EC podłoża mogą powodować m.in. objawy niedobory wapnia.
Wilgotność i parametry podłoża (pH, EC) powinno się kontrolować na bieżąco, najlepiej codziennie, dokonując takich pomiarów odpowiednim miernikiem.
Poprzez wietrzenie tuneli można wpływać nie tylko na temperaturę w otoczeniu roślin, ale również wilgotność powietrza. Dla roślin niekorzystna jest zarówno zbyt niska wilgotność powietrza (zwłaszcza w czasie kwitnienia, słabsze zapylenie) jak też zbyt wysoka (rozwój chorób, zahamowanie transpiracji).
Podsumowanie
Utrzymanie optymalnej wilgotności powietrza i gleby jest kluczowe dla zdrowia i plonowania malin. Odpowiednie nawadnianie, fertygacja, ochrona przed chorobami i szkodnikami oraz dbałość o mikroklimat na plantacji to elementy, które pozwolą na uzyskanie wysokiej jakości owoców.
tags: #wilgotność #powietrza #uprawa #malin
