Wilgotność drewna w tartaku – normy i wpływ na jakość
- Szczegóły
Wilgotność drewna to stosunek masy wody zawartej w drewnie do masy tego drewna. Może być wyrażona w gramach lub jako procent. W zależności od gatunku świeżo ściętego drzewa, wartość ta wynosi od 50 do 150%. Wyróżnia się wilgotność względną i wilgotność bezwzględną, w zależności od przyjętego punktu odniesienia. Wilgotność drewna zależy od warunków, w jakich drewno się znajduje i ma znaczący wpływ na inne właściwości tego materiału.
Wilgotność wpływa na przewodnictwo cieplne i gęstość pozorną drewna. Gęstość wyrażana jest w kilogramach na metr sześcienny i mierzona jest dla tzw. drewna powietrzno-suchego. Oczywiście, zanim materiał drzewny trafi do producenta stolarki okiennej i stanie się oknem drewnianym, wymaga licznych procedur przygotowawczych.
Proces przygotowania surowca różni się w zależności od rodzaju drewna i jego miejsca pochodzenia. Ilość gatunków drewna dostępnych obecnie jest bardzo duża. Wyróżniamy okna z drewna azjatyckiego, określane jako „mahoń” lub „meranti”, a także bardzo popularne (zwłaszcza w krajach skandynawskich) drewno sosnowe, modrzewiowe i dębowe. Są to główne rodzaje drewna przeznaczone do produkcji stolarki i najbardziej dostępne dla producentów.
Należy podkreślić bardzo ważny fakt: okna i drzwi nie są wykonywane z litych desek, które można kupić w każdym tartaku. Możliwość produkcji stolarki zależy od dostępności elementów drewnianych o odpowiednich wymiarach z danego rodzaju drewna. Podczas gdy każdy mebel lub element dekoracyjny z drewna może być wykonany z dowolnego rodzaju drewna, mając pod ręką kawałek deski i obrabiając go, stolarka drewniana będzie wykonana tylko z drewna klejonego, przygotowanego przez producentów tego materiału, przygotowanego i sklejonego w odpowiednich warunkach. To rodzaj tego materiału dostępnego na rynku warunkuje możliwości producentów stolarki drzewnej.
Dopuszczalna wilgotność drewna
Prawidłowa wilgotność drewna dla elementów montowanych wewnątrz pomieszczeń, które nie będą miały kontaktu z powietrzem zewnętrznym, czyli wilgotność drewna na schody, meble, podłogi lub drzwi wewnętrzne, wynosi od 6 do 10%. Dla elementów drewnianych, które mają stały kontakt z powietrzem zewnętrznym, wilgotność powinna być inna.
Przeczytaj także: Drewno a laser: co musisz wiedzieć
Suszenie surowca odbywa się metodami przemysłowymi w specjalnych suszarniach, zapewniających nie tylko podwyższoną temperaturę (70-105°C), ale także cyrkulację powietrza, co pozwala na intensyfikację procesu odparowywania wody z drewna. Należy również chronić drewno przed wzrostem wilgotności po zamontowaniu gotowego okna. Należy pamiętać, że drewno, którego wilgotność wzrasta powyżej 20%, przekracza tzw. „suchy stan ochronny” i jest narażone na agresję grzybów. Należy również pamiętać, że w większości przypadków obecność powietrza jest niezbędna do rozwoju mikroorganizmów niszczących drewno.
Powietrze w pomieszczeniu, które ma wilgotność poniżej 50%, zachowuje się jak gąbka, która wyciąga wodę ze wszystkiego. W momencie, gdy to się zmienia - a jest inaczej w nocy, w dzień, rano, po południu, przed południem, latem, jesienią - nie jesteśmy w stanie przewidzieć, co się stanie z materiałami produkcyjnymi. System nawilżania powietrza zapewnia stabilność wymiarową i kształtu obrabianego materiału, zmniejsza zużycie farb, lakierów, rozpuszczalników i zmniejsza napięcie elektrostatyczne, zmniejsza zawartość pyłu w powietrzu, redukuje straty materiałowe (skręcanie i zginanie elementów, rozwarstwianie, pęknięcia - zwłaszcza końców klejonych materiałów drewnianych).
Ważny jest również czynnik ludzki - przy dużych różnicach w poziomie wilgotności w pomieszczeniach i na zewnątrz, organizm reaguje po pewnym czasie. Pracownik, który jest chory, jest teraz dużym problemem dla pracodawcy. Teoretycznie można go zastąpić, ale nie zawsze jest to możliwe. Odpowiednia wilgotność w pomieszczeniach lakierni nie tylko zwiększa bezpieczeństwo, ale także gwarantuje idealną powierzchnię po nałożeniu lakieru.
Drewno konstrukcyjne - normy i klasy wytrzymałości
Aby tarcica mogła być wykorzystana w budownictwie, musi spełnić szereg norm, gwarantujących bezpieczeństwo powstałej z drewna konstrukcji. Tarcica stosowana w budownictwie zgodnie z obowiązującymi przepisami powinna być sortowana wytrzymałościowo. Ma to na celu określenie klasy jej wytrzymałości. Sortowanie wytrzymałościowe tarcicy konstrukcyjnej odbywa się metodą mechaniczną lub wizualną. W Polsce w praktyce jest stosowana tylko metoda wizualna zgodnie z normą PN-82/D-94021. Według niej można przypisać drewno do 3 klas sortowniczych: klasy wyborowej (KW), klasy średniej (KS), klasy niższej jakości (KG). Norma ta wymaga też, aby drewno miało wilgotność poniżej 20%.
Wytrzymałość mechaniczną drewna zgodnie z normą PN-EN338 podaje się jako rzeczywistą wytrzymałość na zginanie w N/mm² i oznacza się symbolem „C” (na przykład C18, C22, C24, C30). W więźbach dachowych najczęściej stosowane są klasy C24, C27 lub C30. Zależność pomiędzy klasą sortowniczą a klasą wytrzymałościową określa norma PN-B-03150. Według niej dla drewna sosnowego i świerkowego KG oznacza klasę C22, KS oznacza klasę C27, a KW - klasę C30.
Przeczytaj także: Poradnik: walka z wilgocią w mieszkaniu
Drewno konstrukcyjne powinno być bez kory, pleśni, sinizny, zgnilizny, pęknięć, krzywizny, wichrowatości, śladów po owadach, i z jak najmniejszą liczbą sęków. Im czystsze, tym lepszej jest jakości. Tarcica powinna być zabezpieczona przed ogniem, grzybami i owadami odpowiednim preparatem impregnującym. Nasyca się nim elementy więźby przez malowanie, natrysk, kąpiel lub - najskuteczniej - metodą próżniowo-ciśnieniową.
Po dostarczeniu na plac budowy belek i krawędziaków z takiej tarcicy należy w miarę szybko wykonać konstrukcję dachu. Długie elementy mają tendencję do zmiany liniowości, jeśli nie są jeszcze złożone w całość zgodnie z projektem.
W przypadku konstrukcji budowlanych z drewna, niezwykle istotne jest dopilnowanie, aby każdy element z osobna powstał z materiału o odpowiednim poziomie wilgotności. Najwyższej klasy, bezpieczne drewno konstrukcyjne będzie miało nadany certyfikat i normę wytrzymałości C24. Oznacza to, że było ono suszone komorowo i osiągnęło wilgotność rzędu 15% /+-3%. Są to produkty czterostronnie strugane, lite, odporne na zginanie do siły 24 MPa.
W następnej kolejności mamy drewno konstrukcyjne KVH/C24 (klejone na długości) oraz drewno konstrukcyjne BSH (klejone warstwowo). Pierwszy rodzaj stosowany jest do budowy domów w technologi tradycyjnej i szkieletowej, w tym konstrukcji dachowych, o wilgotności ok. 15%.
Drewno konstrukcyjne klasy C24, najpopularniejsze w Polsce, musi mieć wilgotność 16-18% (+/-2%). To standard, bez którego nie ma mowy o certyfikacji. Badania pokazują dramatyczny wpływ wilgotności na wytrzymałość: drewno o wilgotności 30% jest o 50% słabsze przy ściskaniu i o 40% przy zginaniu niż właściwie wysuszone.
Przeczytaj także: Wakacje w Bodrum
Czterostronnie strugane drewno konstrukcyjne, które zostało wysuszone w komorach suszarniczych do 15% wilgotności i przesortowane pod względem wytrzymałości w klasie C24. Klasa C24 oznacza, że dany drewniany element tej klasy musi wytrzymać zginanie o wartości 24 MPa.
Proces produkcji drewna konstrukcyjnego KVH
- Przetarcie drewna okrągłego na liniach tartacznych.
- Suszenie komorowe drewna do 15% wilgotności.
- Sortowanie półproduktu pod względem jakości.
- Oznaczanie i wycinanie wad.
- Łączenie drewna na mikrowczepy.
- Cięcie do standardowej długości (13 m).
- Struganie 4-stronne.
Normy dotyczące drewna konstrukcyjnego:
- PN-EN 338:2004 Drewno konstrukcyjne.
- PN-EN 336:2004 Drewno konstrukcyjne.
- PN-B-03150:2000/Az2:2003 Konstrukcje drewniane.
- PN-EN 519:2000 Drewno konstrukcyjne. Sortowanie.
Wpływ wilgotności na drewno:
- Jeśli tarcica jest zbyt wilgotna, staje się podatna na paczenie i rozwój grzyba.
- Drewno wykazuje największą wytrzymałość, kiedy siły obciążające działają wzdłuż włókien, a kiedy kąt ich nachylenia od włókien zwiększa się, maleje wytrzymałość drewna.
tags: #wilgotnosc #drewna #z #tartaku #norma
