Wilgotność Bezwzględna w Kielcach w Okresie Zimowym: Analiza Danych Statystycznych
- Szczegóły
Źródłem i metodą prezentacji informacji dla geografa jest mapa, co odróżnia go od innych badaczy. Mówi się często, że „mapa jest językiem geografa”, ponieważ służy do komunikowania się w obie strony.
Kartograficzne Metody Prezentacji Informacji Geograficznej
Metody jakościowe przedstawiają na mapie rozmieszczenie zjawisk geograficznych, które nie mają wartości liczbowych. Zalicza się do nich sygnatury punktowe (geometryczne, literowe, obrazkowe), sygnatury liniowe oraz sygnatury ruchu (np. strzałki wskazujące kierunek). Przykłady map wykorzystujących te metody to rozmieszczenie surowców mineralnych, gałęzi przemysłu czy prądów morskich.
Metoda zasięgów wydziela obszar występowania danego zjawiska, np. zasięg zlodowaceń w Polsce, występowania gatunków roślin czy zwierząt, a także zasięg telefonii komórkowej.
Metoda powierzchniowa (chorochromatyczna, tła jakościowego) za pomocą barw lub szrafu przedstawia występowanie danego zjawiska. W przeciwieństwie do metody zasięgów, na mapie powierzchniowej zjawiska nie mogą się na siebie nakładać, a żaden fragment mapy nie może pozostać pusty. Przykłady to podział administracyjny, mapa polityczna, mapa krajobrazowa, występowanie gleb, jednostek geologicznych, formacji roślinnych, języków, grup etnicznych.
Metody Ilościowe
Metody ilościowe prezentują cechy ilościowe zjawisk geograficznych na podstawie danych statystycznych (danych liczbowych). Dane ilościowe można wyrażać w sposób ciągły lub skokowy (zgrupowany w przedziały).
Przeczytaj także: Poradnik: walka z wilgocią w mieszkaniu
Kartogram
Kartogram to mapa z podziałem na mniejsze jednostki terytorialne, na której natężenie danego zjawiska przedstawione jest za pomocą barw lub szrafu. Ważną cechą jest wprowadzenie wartości względnych zależnych od siebie, uśrednionych dla danej jednostki (np. przeliczonych przez jednostkę powierzchni czy przez liczbę ludności). Ułatwia to porównywanie różnych jednostek, choć zniekształca obraz natężenia zjawiska w obrębie wybranej jednostki.
Kartogramy mogą być proste (gdy przedstawiono występowanie jednego zjawiska) lub złożone (gdy przedstawiono więcej zjawisk, na przykład jedno zjawisko na pomocą skali barw, a drugie - za pomocą szrafu nałożonego na barwy).
Metodę tę stosuje się głównie dla zjawisk społeczno‑gospodarczych przedstawionych koniecznie jako wartości względne, np.: plony, gęstość zaludnienia, procent ludności miejskiej czy wskaźnik urodzeń i zgonów.
Kartodiagram
Kartodiagram to mapa z podziałem na mniejsze jednostki terytorialne, na której natężenie danego zjawiska przedstawiono za pomocą wykresów lub diagramów. Przykłady: dochód, wartość produkcji, emisja zanieczyszczeń w poszczególnych województwach, obroty handlowe, struktura zatrudnienia ludności, użytkowanie ziemi.
Bardzo często metoda kartogramu współwystępuje na jednej mapie z metodą kartogramu. Na przykład: za pomocą metody kartogramu można przedstawić udział ludności pracującej jako odsetek ludności czynnej zawodowo, natomiast za pomocą kartodiagramu można przedstawić liczbę pracujących i strukturę według sektorów gospodarki narodowej.
Przeczytaj także: Wakacje w Bodrum
Metoda kartodiagramu może być także zastosowana dla obiektów punktowych, np. miast.
Szczególnym przykładem kartodiagramu jest metoda wstęgowa. Za pomocą wstęgi o różnej szerokości przedstawia się różną wartość liczbową zjawisk występujących wzdłuż pewnej linii (np. liczbę turystów, pasażerów czy też ilość przewiezionych towarów).
Metoda Kropkowa
Za pomocą kropek określa się lokalizację i wielkość prezentowanych zjawisk, a tym samym przedstawia się koncentrację lub rozproszenie zjawisk, najczęściej związanych z rozmieszczeniem ludności, upraw czy hodowli. Kropkom (czasem innym symbolom) przypisuje się bezwzględną wartość liczbową (tzw. wagę). Kropki dzieli się na: jednowagowe (jeden rodzaj znaku graficznego, np. 1 kropka = 500 osób) lub wielowagowe (np. mniejsza kropka oznacza 100 osób, większa kropka - 500 osób, a największa - 1000 osób).
Przykłady: rozmieszczenie ludności, upraw, zwierząt hodowlanych.
Metoda Izolinii (Izarytmiczna)
Izolinie (izarytmy) to linie na mapie łączące punkty o tej samej wartości danego zjawiska. Przedstawiane zjawiska muszą cechować się ciągłością występowania w przestrzeni. Wprowadza się izolinie, a pomiędzy nimi niekiedy barwy (pokazujące zróżnicowanie zjawiska). Wyznaczanie przebiegu izolinii odbywa się w wyniku interpolacji danych pochodzących z istniejących punktów pomiarowych. Dzięki interpolacji można z dużą dokładnością wyznaczyć położenie określonej wartości znajdującej się pomiędzy dwiema innymi wartościami.
Przeczytaj także: Poradnik pomiaru wilgotności
Metoda stosowana często na mapach klimatycznych, mapach hipsometrycznych (obrazujących rzeźbę terenu) czy też mapach gospodarczych (np. określających koszty transportu lub odległości).
Metody Prezentacji Rzeźby Terenu na Mapach
Stosowana była od starożytności do XVII w. Na mapach tych posługiwano się perspektywiczną prezentacją terenu, oznaczając kopczyki różnej wielkości i kształtu, usytuowane względem siebie w sposób najlepiej oddający charakter prezentowanego obszaru, jednak z zachowaniem pozycjonowania obiektów geograficznych i wrysowania ich w jedno odwzorowanie kartograficzne z zachowaniem proporcjonalnych do siebie odległości i kątów. Jej znaczenie i zastosowanie stopniowo malało. Współcześnie używana jest jedynie jako forma stylizacji map - nadając im charakter antyczny.
Stosowana była od XVII do XVIII w. Rzeźbę terenu z zastosowaniem metody kreskowej, uwzględniając różnice w wysokościach względnych prezentowanego na mapie obszaru, przedstawiano poprzez system kresek rysowanych zgodnie z nachyleniem zboczy gór, wzniesień, wąwozów, dolin rzecznych. Uznawano, że tereny strome uzyskują mniej światła słonecznego niż obszary o stokach łagodnych.
Dlatego też kreski rysowane były tym gęściej, im większe przedstawiały nachylenie stoków. Płaszczyzna pionowa w metodzie kreskowej odznaczała się czarnym kolorem. Jednak bez matematycznych podstaw jej twórcy przez ponad dwa wieki używali metody w sposób dowolny, powodując często niemożność odczytania rzeczywistego obrazu rzeźby terenu.
Wynikało to z ograniczeń technicznych - braku pomiarów niwelacyjnych, ich niewystarczającej liczby i jakości. Przełom nastąpił w roku 1799, kiedy to niemiecki topograf wojskowy Johann Georg Lehmann dokonał uporządkowania metody - opracował i zastosował nową teorię oznaczania płaszczyzn pochyłych, posługując się wzorami matematycznymi do ustalenia proporcji między kątem spadku terenu a stopniem zaciemnienia powierzchni na mapie.
Metoda ta również współcześnie zachowała głównie charakter formy stylizacji map.
Stosowana była od XVIII do XIX w. Cieniowanie odzwierciedlało stopnie natężenia barwy, które były adekwatne do spadków terenu, czyli stosowano tutaj również zasadę rysunku kreskowego. Cieniowanie było uproszeniem metody kreskowej, wynikającym głównie z faktu, iż wykonanie rysunku kreskowego było bardzo żmudne, podczas gdy przedstawienie rzeźby metodą cieniowania było dosyć proste i nie wymagało aż tyle czasu. Metoda ta okazała się jednak bardzo mało dokładna.
Z czasem cieniowanie zaczęto stosować w celu uzyskania wrażenia plastyczności rzeźby. W wyniku prób stwierdzono, że znacznie lepszą plastyczność można uzyskać dzięki przyjęciu oświetlenia ukośnego, gdyż taki sposób oświetlenia jest bardziej naturalny niż oświetlenie górne, ponieważ częściej występuje w naturze. Metodę cieniowania opracowano w oparciu o tzw. oświetlenie skośne - rzeźba terenu oświetlona była z boku pod kątem 45°, w efekcie tego zabiegu stoki o różnych ekspozycjach pokryte były cieniami o różnym natężeniu.
Sprawiało to wrażenie naturalnego oświetlenia. Cień boczny pozwalał również odróżnić formy wypukłe od wklęsłych. Współcześnie cieniowanie stanowi metodę uzupełniającą np. w treści map turystycznych, podnosząc jej walory estetyczne.
Pierwszą mapę poziomicową opracowano już w XVI w., lecz powszechnie stosowana jest od 2. połowy XIX w., głównie na mapach topograficznych. Mapa poziomicowa, czyli taka, na której rzeźbę terenu przedstawiono za pomocą poziomic (linii łączących punkty o tej samej wysokości bezwzględnej), jest obecnie najczęściej stosowaną metodą przedstawiania rzeźby terenu. Łączy się ją często z metodą cieniowania.
Rozszerzeniem metody poziomicowej jest metoda hipsometryczna. Polega ona na zastosowaniu barw dla wybranych wysokości. Uplastyczniając rzeźbę, ułatwia percepcję treści zawartych na mapie - eksponuje formy wklęsłe i wypukłe oraz przyspiesza czytanie mapy. Obecnie jest często stosowana w wielu opracowaniach kartograficznych - stała się podstawą wizualizacji komputerowych.
Barwy stosowane na mapach hipsometrycznych w różnych krajach mogą nieco się różnić. W Polsce najbardziej rozpowszechniona jest skala barw, która została opracowana i rozpropagowana w 1908 roku przez polskiego geografa - Eugeniusza Romera. Zastosował on barwy zielone do oznaczenia obszarów nizinnych wraz z depresjami. Barwy żółte odnosiły się do wyżyn. Natomiast obszary górskie opisywały barwy pomarańczowe, czerwone i brązowe.
Zastosowanie takiego zestawu barw oparte zostało na możliwościach ludzkiego oka - barwy ciepłe wydają się przybliżać, barwy chłodne oddalać elementy rzeźby. Uzupełnieniem map rzeźby terenu są mapy batymetryczne opisujące stosunki głębokościowe akwenów wodnych. Wykorzystuje się na nich tony barwy niebieskiej. W tym przypadku im kolor jaśniejszy, tym mniejsza głębokość.
tags: #wilgotność #bezwzględna #Kielce #okres #zimowy #dane
