Jakość wody pitnej w Węgrzcach Wielkich i Powiecie Wielickim
- Szczegóły
Powiat Wielicki, położony w centralnej części województwa małopolskiego, zamieszkuje 113 382 osoby (stan na 31.12.2012r.). Liczba ludności na 1 km2 powierzchni powiatu wynosi ok. 277 osób. Z aktualnych danych wynika, że największe zaludnienie posiadają gminy Wieliczka oraz Niepołomice. Natomiast gminami o najmniejszym zaludnieniu są Kłaj i Biskupice. Od wielu lat obserwuje się niewielką tendencję wzrostową stopnia zaludnienia powiatu.
Powiat Wielicki posiada bardzo wysokie walory przyrodnicze. Najcenniejszym obszarem pod względem ekologicznym, jest położona w widłach Wisły i Raby Puszcza Niepołomicka. Puszczy Niepołomickiej zgłoszono do programu "Natura 2000" w ramach którego wyznaczone zostały tzw. obszary specjalnej ochrony ptaków oraz specjalne obszary ochrony siedlisk.
Monitoring i ochrona środowiska w Powiecie Wielickim
Zgodnie z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, organ wykonawczy Powiatu co 2 lata przedstawia Radzie Powiatu raport z realizacji powiatowego programu ochrony środowiska. Program Ochrony Środowiska (w skrócie POZ) jest dokumentem wspomagającym proces decyzyjny i aktywne zarządzanie środowiskiem. Umożliwia podjęcie zintegrowanych działań na terenie gmin powiatu w celu zapewnienia mieszkańcom stałej poprawy warunków życia, chroniąc przy tym stan zasobów przyrodniczych i kulturowych. Długofalowym zadaniem POZ jest uzyskanie stałej i zauważalnej poprawy jakości wszystkich komponentów środowiska przyrodniczego.
Wyniki badań monitoringowych wód podziemnych w 2011 i 2012 r. wskazują na konieczność nałożenia obowiązków na administrację powiatu i podmioty korzystające z zasobów środowiska, jak też nakłada konieczność wykonania wszystkich przyjętych w nim zadań.
Jakość powietrza
Roczna ocena jakości powietrza w strefach jest wykonywana w oparciu o wyniki pomiarów przeprowadzonych w danym roku na stałych stacjach monitoringu. Lista substancji, dla których istnieje obowiązek prowadzenia rocznej oceny jakości powietrza zawiera rozporządzenie MZ z 13 września 2012 r. w sprawie dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu (Dz. U. z 2012 r., poz. 1032). Ocene dla wszystkich zanieczyszczeń wykonuje się w układzie stref określonym w Rozporządzeniu MZ z dnia 2 sierpnia 2012 r. w sprawie stref, w których dokonuje się oceny jakości powietrza (Dz. U. z 2012 r., poz. 914).
Przeczytaj także: Trąbki Wielkie: Oczyszczanie ścieków
Powiat Wielicki znajduje się w strefie małopolskiej (kod PL1203). Na terenie Powiatu Wielickiego znajdują się obecnie dwa stałe stanowiska pomiarowe, z których wyniki wykorzystano w ocenie rocznej za rok 2011 i 2012. Są to stacje pomiarowe zlokalizowane w Niepołomicach oraz w Szarowie.
Wynikiem rocznej oceny jakości powietrza w strefie małopolskiej w 2011 i 2012 roku jest klasyfikacja stref wykonana dla kryterium ochrony zdrowia i kryterium ochrony roślin. Zgodnie z tą klasyfikacją dla kryterium ochrony zdrowia strefa małopolska zakwalifikowana została do klasy C. Dla kryterium ochrony roślin zaliczono strefę małopolską do klasy A.
W porównaniu do informacji zawartych w poprzednim raporcie, nastąpiło zmniejszenie częstości przekraczania stężeń 24 h pyłu zawieszonego PM10 w roku kalendarzowym ponad wartość dopuszczalną ze 126 razy w 2010 r. do 51 razy w roku 2012. Równocześnie nastąpiło zmniejszenie przekroczenia poziomu docelowego benzo(a)pirenu w roku kalendarzowym 2012 - 6,5 ng/m3, w porównaniu z rokiem 2009 r. - 10,4 ng/m3, i 2010 r. - 9,9 ng/m3. Na podstawie pomiarów stężeń ozonu zmierzonych na stacji w Szarowie stwierdzono w 2009 r. 10 przypadków przekroczeń w odniesieniu do poziomu celu długoterminowego dla kryterium ochrony zdrowia, 3 przypadki przekroczeń w 2010 r.
Największe źródła emisji zanieczyszczeń przemysłowych do powietrza zlokalizowane są na terenie miast Niepołomice i Wieliczka. Według danych Rocznika Statystycznego GUS, Powiat Wielicki posiada jedną z najniższych emisji pyłów i gazów w województwie małopolskim.
W Powiecie Wielickim głównym źródłem emisji zanieczyszczeń do powietrza jest tzw. emisja antropogeniczna, wynikająca z działalności człowieka. Emisja antropogeniczna obejmuje emisję z zakładów przemysłowych, emisję niską oraz emisję komunikacyjną. Oprócz źródeł lokalnych na jakość powietrza w powiecie znaczący wpływ mają ponadregionalne zanieczyszczenia pochodzące z sąsiednich regionów (głównie z aglomeracji krakowskiej). Istotną rolę w kształtowaniu lokalnego poziomu zanieczyszczeń w powietrzu odgrywa także niska emisja, która pochodzi głównie ze spalania węgla w lokalnych kotłowniach i paleniskach indywidualnych (nie posiadają one w praktyce żadnych urządzeń ochrony powietrza). Źródłem powstawania zanieczyszczeń jest przede wszystkim wykorzystywanie w przestarzałych urządzeniach grzewczych paliw w postaci niskiej jakości węgla, a także różnego rodzaju materiału odpadowego. Na niską emisję wpływa również transport, który stwarza szczególne zagrożenie w pobliżu dróg o dużym natężeniu ruchu kołowego.
Przeczytaj także: Kliniska Wielkie: Oczyszczalnie Przydomowe
Zasoby wodne
Wielkość i jakość zasobów wodnych należą do najważniejszych czynników wpływających na ogólny stan środowiska przyrodniczego. Możliwość racjonalnego wykorzystania dostępnych zasobów wody stanowi jeden z najważniejszych czynników rozwoju społeczno-gospodarczego powiatu. Znaczący wpływ na zasoby wodne mają czynniki antropogeniczne (działalność przemysłowa, skażenie wód ściekami, melioracja terenów, regulacja cieków wodnych, zmiany struktury wykorzystywania gruntów, urbanizacja, zwiększenie ilości pobieranej wody).
Obowiązek badania i oceny stanu wód powierzchniowych w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska wynika z art. 155a ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne. Do kompetencji wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska należy wykonywanie badań wód powierzchniowych w zakresie elementów fizykochemicznych, chemicznych i biologicznych.
W roku 2011 i 2012 Inspektorat prowadził badania wód powierzchniowych zgodnie z zatwierdzonym wieloletnim "Programem Państwowego Monitoringu Środowiska Województwa Małopolskiego na lata 2010-2012" i Aneksem nr 1 do w/wym. Programu. Lata 2011-2012 były kolejnymi latami realizacji 6-letniego cyklu monitoringowego, a jednocześnie rok 2011 był pierwszym rokiem monitoringu diagnostycznego. W 2011 roku WIOŚ w Krakowie w 15 punktach pomiarowo-kontrolnych (p.p.k.) realizował program monitoringu diagnostycznego, w 42 p.p.k. program monitoringu operacyjnego (w tym badania wód w obszarach chronionych, tj. wody przeznaczonej do zaopatrzenia ludności, do bytowania ryb, do celów rekreacyjnych, w tym kąpieliskowych, obszary ochrony siedlisk lub gatunków, dla których stan wód jest ważnym czynnikiem w ich ochronie), a także w 2 p.p.k. program monitoringu badawczego. Przebadano wody rzek łącznie w 77 p.p.k.
W 2011 roku wprowadzono nowe zmiany w przepisach wykonawczych do znowelizowanej ustawy Prawo wodne dostosowujące krajowy system monitoringu i oceny stanu wód powierzchniowych do wymagań dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej oraz dyrektyw EQS 2008/105/WE (w sprawie środowiskowych norm jakości w dziedzinie polityki wodnej) i QA/QC 2009/90/WE (ustanawiającej specyfikacje techniczne w zakresie analizy i monitorowania stanu chemicznego wód).
Powiat Wielicki posiada bardzo bogatą sieć hydrograficzną. Obszar powiatu leży w dorzeczach dwóch rzek: Wisły i Raby rozdzielonych działem wodnym II rzędu. Wisła stanowi naturalną, północną granicę powiatu i w jej dorzeczu leży większoś obszaru gminy Wieliczka, obszar gminy Niepołomice (wyjątek stanowi mały skrawek na południu gminy Niepołomice odwadniany przez Rabę) oraz północna część gmin Biskupice i Kłaj. Północna część powiatu wielickiego leżąca w dorzeczu Wisły znajduje się w zlewniach następujących dopływów: Wilga, Podłężanka z dopływami Zakrzowiec i Bogusława, Drwinka. Południowa część powiatu leżąca w dorzeczu rzeki Raby znajduje się w następujących zlewniach: potok Sulówka, rzeka Stradomka, Królewski Potok z Dopływem spod Trąbek i Dopływem spod Darczyc.
Przeczytaj także: Gmina Janowice Wielkie: Oczyszczalnia ścieków - co nowego?
Na terenie Woli Batorskiej znajdują się dwa otwarte zbiorniki powstałe w zagłębieniach poeksploatacyjnych żwiru. W Niepołomicach znajdują się trzy większe stawy. Również w pozostałych miejscowościach gminy Niepołomice znajdują się sztuczne zbiorniki wodne.
Jakość wody w Węgrzcach Wielkich
W przeszłości zdarzały się sytuacje, w których sanepid decydował o warunkowej przydatności do spożycia wody z wodociągu zaopatrującego Węgrzce Wielkie i okoliczne miejscowości (Grabie, Mała Wieś, Strumiany). Powodem były nieprawidłowości takie jak wysoki poziom ogólnej liczby mikroorganizmów w 22 stopniach Celsjusza.
W związku z tym, Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Wieliczce wydawała decyzje administracyjne o warunkowej przydatności wody do spożycia, kąpieli noworodków oraz mycia zębów, owoców, warzyw, naczyń - tylko po uprzednim przegotowaniu minimum przez dwie minuty i pozostawieniu do ostudzenia bez gwałtownego schładzania. Decyzje te obowiązywały do odwołania.
Miejsko-Gminny Zespół Zarządzania Kryzysowego pracował nad usunięciem skażenia wodociągu w miejscowościach Śledziejowice, Zabawa i Sułków. W tych miejscowościach nadal zakazywano korzystania z wody pochodzącej z instalacji wodnej Wodociągu Publicznego Wieliczka do spożywania przez ludzi, przygotowywania napojów i potraw, mycia owoców i warzyw, mycia naczyń kuchennych i sztućców. Woda mogła być wykorzystywana tylko do celów sanitarnych.
Inwestycje w infrastrukturę wodociągową
Gmina Wieliczka stale inwestuje w rozwijanie swojej infrastruktury wodociągowej. Jednym z kluczowych projektów jest rozbudowa sieci wodociągowej wraz z budową Stacji Uzdatniania Wody Węgrzce Wielkie. Inwestycja ta ma strategiczne znaczenie w systemie zaopatrzenia w wodę Miasta i Gminy Wieliczka.
Dzięki modernizacji Stacji Uzdatniania Wody Węgrzce Wielkie zwiększona zostanie wydajność do 109 m3/h. W ramach zadania wykonany zostanie kompletny ciąg technologiczny oczyszczania wody, składający się z układu napowietrzania wody, filtracji ciśnieniowej i dezynfekcji wody. Całość zostanie zabudowana w budynku.
Nowa stacja uzdatniania wody wraz z hydrofornią będzie podawała wodę do istniejących zbiorników wody pitnej o pojemności sumarycznej 2300 m3. W ramach inwestycji zostanie wybudowana sieć wodociągowa o średnicy 250 mm łącząca dwie istniejące, czynne sieci wodociągowe, tj. sieć zlokalizowana w miejscowości Kokotów i w miejscowości Węgrzce Wielkie, o długości ok. 2 km.
Wartość inwestycji wynosi 11,3 mln zł. Zadanie dofinansowane jest ze środków Rządowego Funduszu Polski Ład w wysokości 5 mln zł., a środki własne Gminy Wieliczka to 6,3 mln zł.
Jednak, mimo tych inwestycji, problemy z jakością wody wciąż się pojawiają. Większość mieszkańców Węgrzc Wielkich ma kanalizację, ale na skutek źle działającej przepompowni ścieki trafiają do pobliskiego potoku Węgrzcanka i trują obszar ochrony wód podziemnych. Sprawą zajmował się WIOŚ w Krakowie, a w toku postępowania okazało się, że ujście awaryjne jest nielegalne, a przepompownia jest niezgodna z projektem budowlanym. Mimo to, ścieki nadal się leją do potoku.
Twardość wody w Wieliczce i okolicach
Wielu mieszkańców gminy Wieliczka i jej okolic boryka się z problemem tzw. „twardej wody”. Twardość wody różni się w zależności od ujęcia, z którego jest ona dostarczana. Określenie „twarda woda” odnosi się do wody zawierającej duże ilości minerałów. Twardość powodowana jest głównie obecnością jonów wapnia i magnezu.
Na podstawie dostępnych informacji przeanalizowano parametry wody dla ZUW Raba oraz SUW Wieliczka. Twardość ogólna dla wody z ZUW Raba wynosi 133 mgCaCO3/l, co kwalifikuje ją jako wodę miękką. Natomiast twardość ogólna wody pochodzącej ze SUW Wieliczka wynosi około 340 mgCaCO3/l. Wartość tego parametru odpowiada wodzie twardej. Zgodnie z przedstawionymi wartościami, mieszkańcy zaopatrywani w wodę z SUW Wieliczka znacznie częściej będą borykać się z problemami wywoływanymi przez „twardą” wodę.
Wartość twardości podanej w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi wynosi od 60 do 500 mgCaCO3/l.
Rozwiązania problemu twardej wody
Rozwiązaniem problemu twardej wody dla spółdzielni mieszkaniowych Wieliczki i okolic jest zainstalowanie urządzeń zmiękczających wodę. Stacja zmiękczania wody wypełniona jest żywicą jonową. Jej praca polega na wymianie jonów wapnia i magnezu na bezpieczne dla instalacji jony sodu. Po uzdatnieniu określonej ilości wody, żywica przestaje spełniać swoją funkcję i wymaga regeneracji. Zmiękczacz wody AquaSoftener posiada funkcję automatycznego procesu regeneracji złoża.
Dodatkowo montaż dwóch urządzeń równolegle pozwala na nieprzerwaną pracę instalacji, system DUPLEX. Podczas regeneracji dopływ zmiękczonej wody zostaje przerwany. Stacje zmiękczania obniżają wartość twardości ogólnej do 0⁰dH. Jeśli twardość na tym poziomie nie jest wymagana, można zastosować tzw. podmieszanie. Strumień wody zmiękczonej łączony jest ze strumieniem wody „twardej”. Pozwala to na otrzymanie wody o twardości ogólnej większej niż 0, a mniejszej niż woda wejściowa.
W ostatnim czasie z usług EuroClean skorzystało jedno z nowych osiedli mieszkaniowych w Wieliczce. Mieszkańcy wspólnoty zmagali się z bardzo twardą wodą (30⁰dH). Zaproponowane rozwiązanie problemu składało się z trzech etapów. Pierwszym etapem jest filtracja wstępna pozwalająca na zatrzymanie cząstek o średnicy powyżej 100 µm. Następnie przefiltrowana woda surowa przepływa przez zmiękczacze wody AquaSoftener, pracujące w systemie DUPLEX. Zmiękczona woda jest przeznaczona na cele socjalno-bytowe, dlatego wykorzystano w tym procesie podmieszanie, pozwalając na zachowanie twardości na poziomie ok. 7⁰dH. Ostatnim etapem uzdatniania wody jest ponowna filtracja, mająca na celu zabezpieczenie przed przedostaniem się do instalacji najmniejszych zanieczyszczeń.
tags: #węgrzce #wielkie #jakość #wody #pitnej
