Uprawa i Przetwarzanie Tytoniu Puławskiego w Polsce
- Szczegóły
Uprawa tytoniu w Polsce ma długą tradycję, jej początki sięgają schyłku XVI wieku. Polska jest jednym z największych producentów tytoniu w UE. W ostatnich latach jego produkcja w naszym kraju systematycznie spada. Mimo to Polska znajduje się w czołówce europejskich producentów tytoniu. Obecnie uprawa tytoniu objęta jest regulacjami, mającymi na celu uszczelnienie obrotu surowcem tytoniowym, a co za tym idzie - ograniczenie szarej strefy w handlu suszem tytoniowym i wyrobami tytoniowymi w Polsce.
Rejestracja i Obowiązki Producentów Tytoniu
Na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. 2018, poz. W związku z powyższym, aby prowadzić uprawę tytoniu, należy uzyskać wpis do rejestru producentów surowca tytoniowego. Art. 40 hb ust. Do rejestru producentów surowca tytoniowego może zostać wpisana osoba, która jest producentem rolnym w rozumieniu ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, produkującego surowiec tytoniowy (Dz. U.
Art. Ustawa o organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 945) jednoznacznie określa, że Wniosek o wpis do rejestru producentów surowca tytoniowego składa producent rolny, w rozumieniu ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. O tym, kto składa Wniosek o wpis do rejestru producentów surowca tytoniowego przesądza ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 945).
W przypadku małżonków prowadzących gospodarstwo na zasadach wspólności majątkowej małżeńskiej, nr EP nadawany jest jednemu z nich - temu, który wystąpił z wnioskiem do ARiMR o nadanie numeru identyfikacyjnego - zaś drugi z małżonków wyraził na to zgodę. W związku z tym małżonek posiadający nr EP składa wniosek do OT KOWR o wpis do rejestru producentów surowca tytoniowego i zawiera umowy kontraktacyjne na zbycie surowca tytoniowego.
Informacje o Produkcji i Zbyciu
Zgodnie z art. 40hc ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 945) producent surowca tytoniowego przekazuje do dnia 15 maja każdego roku dyrektorowi oddziału terenowego Krajowego Ośrodka, który wydał decyzję w sprawie wpisu do rejestru producentów surowca tytoniowego Informację o produkcji i zbyciu surowca tytoniowego zawierającą dane dotyczące m.in. Przekazując coroczną Informację o produkcji i zbyciu surowca tytoniowego, nie ma potrzeby przekazywania do KOWR kopii czy ksero umowy potwierdzającej dane wykazane w informacji.
Przeczytaj także: Poradnik: Jaka wilgotność tytoniu jest najlepsza?
- Powierzchnia uprawy tytoniu
- Dane o zawartych umowach z grupą producentów rolnych
Kontrole i Zgodność Danych
Poprawność sporządzenia oraz zgodność ze stanem faktycznym danych wykazanych w Informacji o produkcji i zbyciu surowca tytoniowego będzie podlegała kontroli na miejscu przeprowadzanej u producentów surowca tytoniowego zgodnie z art. 40hh ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 945). Poprawność sporządzenia oraz zgodność ze stanem faktycznym danych wykazanych we Wniosku o wpis do rejestru producentów surowca tytoniowego oraz w Informacji o produkcji i zbyciu surowca tytoniowego, przesyłanej do KOWR do 15 maja każdego roku, będzie podlegała kontroli na miejscu przeprowadzanej u producentów surowca tytoniowego zgodnie z art. 40hh ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r.
Producent powinien zatem posiadać dokumenty potwierdzające wykazane dane, w celu okazania ich osobie przeprowadzającej kontrolę (celem wykazania stanu faktycznego - rzeczywiście dokonanej transakcji). Dokumentacja ta powinna uwzględniać wymogi ustanowione przez przepisy odrębne, w tym przepisy prawa podatkowego (np.
W przypadku zaistnienia konieczności zmiany danych zadeklarowanych w przekazanym do KOWR Wniosku o wpis do rejestru producentów surowca tytoniowego lub Informacji o produkcji i zbyciu surowca tytoniowego, producent zobowiązany jest poinformować OT KOWR o takiej zmianie w terminie 30 dni od dnia wystąpienia konieczności zmiany (art. 40hb ust. 4 i art. 40hc ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 945)).
Poprawność sporządzenia oraz zgodność ze stanem faktycznym danych wykazanych we Wniosku o wpis do rejestru producentów surowca tytoniowego oraz w Informacji o produkcji i zbyciu surowca tytoniowego i korektach tych dokumentów, będzie podlegała kontroli na miejscu przeprowadzanej u producentów surowca tytoniowego zgodnie z art. 40hh ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych. W przypadku stwierdzenia niezgodności danych prowadzone będzie postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie przyczyn ich powstania, a każda sprawa rozpatrywana będzie indywidualnie w oparciu o przedstawione dokumenty.
Konsekwencje Nieprawidłowości
Jeżeli w wyniku przeprowadzanej u producenta surowca tytoniowego kontroli poprawności sporządzenia oraz zgodności ze stanem faktycznym danych wykazanych we Wniosku o wpis do rejestru producentów surowca tytoniowego oraz w Informacji o produkcji i zbyciu surowca tytoniowego, zostanie stwierdzone, że powierzchnia uprawy tytoniu w danym roku zbiorów jest większa, co najmniej o 10% od powierzchni zgłoszonej przez producenta surowca tytoniowego w informacji, Dyrektor OT KOWR, wydaje w drodze decyzji, nakaz zniszczenia uprawy tytoniu na powierzchni przekraczającej powierzchnię zgłoszoną do KOWR w danym roku uprawy (art. 40hi ust. 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2018 r., poz.
Przeczytaj także: Technologie oczyszczania wody: Przegląd
Zgodnie z art. 40k ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2018 r., poz. o których mowa w art. 40hc ust. 1, albo przekazuje te informacje po upływie terminu lub przekazuje informacje niepełne lub niezgodne ze stanem faktycznym, podlega karze grzywny.” Zatem jeżeli po przeprowadzonej kontroli i po uwzględnieniu wyjaśnień Dyrektor OT KOWR ustali, że istnieje podejrzenie popełnienia ww. czynu zabronionego, może zaistnieć potrzeba poinformowania o tym fakcie właściwych organów ścigania.
Specyfika Uprawy i Przetwarzania
Areał uprawy tytoniu charakteryzuje się silną koncentracją w ujęciu regionalnym. Podstawą rejonizacji uprawy tytoniu są w głównej mierze warunki klimatyczne i glebowe. Uprawą tytoniu zajmują się wyspecjalizowane gospodarstwa rolne, zrzeszające się w grupy producentów. W 2025 r. uprawa tytoniu w Polsce prowadzona jest w ponad 3,3 tys. gospodarstw rolnych na powierzchni ok. 9 tys. hektarów.
Plantacje tytoniu w 2025 r. występowały głównie w województwach: lubelskim, podkarpackim, małopolskim, podlaskim i świętokrzyskim. W Polsce uprawia się kilka odmian tytoniu. Zdecydowanie dominują tytonie jasne: Virginia, zajmująca około 91% powierzchni upraw, oraz Burley, którego udział przekracza 6%.
Podział na Grupy Odmian Tytoniu
Przy zawieraniu umów z plantatorem surowca tytoniowego należy stosować podział na grupy odmian określony w pkt. 7 załącznika III do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2017/1185 z dnia 20 kwietnia 2017 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 i (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do przekazywanych Komisji powiadomień o informacjach i dokumentach oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia Komisji (Dz. Urz. UE L 171 z 04.07.2017, str.
Ustawa z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 534 ze zm.) w art. 9b ust. 6 zobowiązuje pośredniczące podmioty tytoniowe oraz podmioty reprezentujące przedsiębiorców zagranicznych do przekazywania Dyrektorowi Generalnemu Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa informacji o masie suszu tytoniowego, wyrażonego w kilogramach, pochodzącego z poprzedniego roku zbiorów, łącznie oraz z podziałem na grupy odmian tytoniu, o których mowa w pkt. 7 załącznika III do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2017/1185 z dnia 20 kwietnia 2017 r.
Przeczytaj także: Grupa Azoty Puławy - oczyszczanie wody
Z kolei producent surowca tytoniowego wpisany do rejestru zgodnie z art. 40hc ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 945) przekazuje corocznie dyrektorowi oddziału terenowego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa dane o produkcji i zbyciu surowca tytoniowego, w oparciu o podział na grupy odmian tytoniu, o których mowa w pkt. 7 załącznika III do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2017/1185 z dnia 20 kwietnia 2017 r. W związku z powyższym, w zawieranych umowach kontraktacyjnych zasadne jest stosowanie podziału na grupy odmian tytoniu, określonego w pkt. 7 załącznika III do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2017/1185 z dnia 20 kwietnia 2017 r. (…).
Wyzwania i Przyszłość Sektora Tytoniowego
Obserwuje się także małe zainteresowanie młodych rolników uprawą tytoniu ze względu na jej niską rentowność i dużą pracochłonność. Na przestrzeni ostatnich lat, zauważyć można trend spadkowy w uprawie tytoniu. Redukcji powierzchni upraw towarzyszyły zmiany strukturalne i organizacyjne gospodarstw zajmujących się uprawą tego gatunku. Znacząco spadła liczba gospodarstw uprawiających tytoń. W 2018 r. uprawa tytoniu w Polsce była prowadzona w 4,9 tys. gospodarstw rolnych na powierzchni ok 10 tys. hektarów. W 2025 r. liczba ta wynosi ok. 3,3 tys. (spadek o ok.
Skala produkcji surowca tytoniowego plasuje Polskę w czołówce europejskich producentów tytoniu, jednakże produkcja krajowa spada z roku na rok - od 2007 r. utrzymywała się na poziomie powyżej 30 tys. ton rocznie, a w ciągu ostatnich 4 lat wynosiła ok. 20 tys. ton rocznie. Uprawa tytoniu jest silnie skoncentrowana w układzie terytorialnym, co ma negatywne skutki w kontekście rozwoju zrównoważonego rolnictwa. Dodatkowo niekorzystne zmiany klimatyczne i nasilenie ekstremalnych zjawisk pogodowych, w tym okresy suszy i opady gradu, wpływają negatywnie na uprawy. Zagrożeniem sektora tytoniowego są również małe zasoby wody, które negatywnie wpływają na plonowanie.
Opłacalność produkcji bardzo spadła, a koszty pracy rosną. Krajowa konsumpcja tytoniu wykazuje tendencję spadkową, co jest wynikiem wzrostu cen, wprowadzenia restrykcyjnych zakazów palenia oraz rosnącej świadomości prozdrowotnej. Szans rozwoju sektora tytoniowego należy szukać w koncentracji upraw w dużych podmiotach gospodarczych, np. organizacjach producentów, modernizacji gospodarstw oraz działaniach na rzecz łagodzenia niekorzystnych zmian klimatycznych.
Niezbędne jest również wprowadzenie posunięć interwencyjnych w sektorze tytoniowym np. poprzez wsparcie przedsięwzięć inwestycyjnych działaniami innowacyjnymi, ochroną środowiska, wzrostem kwalifikacji i doświadczenia zawodowego rolników. W kontekście rozwoju sektora uprawy tytoniu w Polsce istotne jest również, aby przemysł tytoniowy w jak największym stopniu wykorzystywał krajowy surowiec.
Niestety trzeba to sobie powiedzieć otwarcie, że maleje uprawa tytoniu. Co roku tych plantacji ubywa, a kiedyś było tego naprawdę bardzo dużo. To jest niebezpieczeństwo i obawa, czy za rok nie będzie jeszcze gorzej. Każdy będzie liczył, kalkulował i podejmował decyzję.
Tabela: Powierzchnia Upraw Tytoniu w Polsce
| Rok | Powierzchnia Upraw (ha) | Liczba Gospodarstw |
|---|---|---|
| 2018 | ok. 10 000 | 4 900 |
| 2025 | ok. 9 000 | 3 300 |
tags: #tyton #puławski #uprawa #i #przetwarzanie
