PM jako wskaźnik jakości powietrza: Co to oznacza?
- Szczegóły
PM to skrót, z którym coraz częściej przychodzi nam się stykać, słuchając bądź czytając o kwestiach zanieczyszczenia powietrza. Skrót PM pochodzi z angielskiego particulate matter, czyli „materia cząsteczkowa” lub „pył zawieszony”. Są to mikroskopijne cząsteczki stałe i krople cieczy unoszące się w powietrzu.
Aerozole atmosferyczne, inaczej nazywane pyłami zawieszonymi, są głównymi składnikami smogu. Cząsteczki te mają różne rozmiary i kształty, mogą składać się z setek różnych toksycznych substancji chemicznych. Ich klasyfikacja odbywa się na podstawie wielkości.
Kiedy zanieczyszczenia spowodowane spalaniem paliw stałych bądź będące efektem pracy silników spalinowych, unoszą się w powietrzu, trafiają z każdym oddechem do naszych płuc.
Rodzaje pyłów zawieszonych
Kiedy mówimy o zanieczyszczeniu powietrza, najczęściej pojawiają się dwa skróty: PM2.5 i PM10. To właśnie one są jednym z głównych wskaźników jakości powietrza - i zarazem jednymi z najbardziej szkodliwych dla zdrowia elementów smogu. Liczba po „PM” oznacza frakcję pyłu zawieszonego, czyli wielkość tworzących go cząsteczek.
PM10
PM10 to pyły, których średnica nie przekracza 10 mikrometrów. Dla porównania, ludzki włos ma ok. 70 mikrometrów grubości. Pyły tej wielkości mogą przenikać do górnych dróg oddechowych, podrażniając błony śluzowe nosa, gardła i oskrzeli. Źródłem powstawania pyłu PM 10 jest głównie proces spalania paliw w domowych piecach i kotłowniach. Ma on negatywny wpływ na funkcjonowanie układu oddechowego. Przyczynia się także do podwyższenia ryzyka udaru mózgu oraz zawału serca.
Przeczytaj także: Skrót i oznaczenie wody demineralizowanej
W jego składzie znajdują się rakotwórcze metale ciężkie, takie jak: furany, dioksyny i benzopireny.
Dopuszczalne dobowe stężenie, według nowych wytycznych od WHO nie powinno przekraczać 45 μg/m3.
PM2.5
PM 2,5 to pyły zawieszone, których średnica nie przekracza 2,5 mikrometra. To właśnie one trafiają do krwiobiegu i mogą powodować szereg poważnych schorzeń. To jeszcze drobniejsze cząstki - mające mniej niż 2,5 mikrometra średnicy. To oznacza, że mogą przenikać głęboko do płuc, a nawet do krwiobiegu.
Pył PM 2,5 uznawany jest za najgroźniejszy dla zdrowia człowieka. Przede wszystkim dlatego, że jest bardzo drobny, przez co bez trudu przedostaje się do układu oddechowego i krwioobiegu. Źródłem powstawania pyłów zawieszonych PM 2,5 są przede wszystkim spaliny samochodowe.
Cząsteczki te powstają też w wyniku spalania paliw i reakcji chemicznych zachodzących w atmosferze. Pożary lasów również przyczyniają się do pojawienia się w powietrzu PM 2,5. Cząstki te są także główną przyczyną występowania smogu.
Przeczytaj także: Oczyszczalnie ścieków: zasady działania
Dla pyłu PM2,5 dopuszczalne średniodobowe stężenie wynosi 15 µg/m³, a średnioroczne 5 µg/m³.
Dopuszczalne dobowe stężenie pyłów PM 2,5 ustalone przez Światową Organizację Zdrowia wynosi 15 μg/m3. Maksymalne stężenie w ciągu roku nie powinno przekraczać 5 μg/m3.
PM1
PM1 to pył zawieszony składający się cząstek o średnicy do 1µm. Jest najbardziej niebezpieczny dla ludzkiego organizmu, gdyż przenika przez płuca do krwi, a następnie do najróżniejszych narządów. Kumulując się w organizmie może prowadzić do nowotworów, chorób układu naczyniowego czy demencji. Do tej kategorii zaliczamy przede wszystkim: smog, pochodne spalania, spaliny, wirusy, dym tytoniowy czy też bardzo drobny pył.
Źródła pyłów zawieszonych
Pyły zawieszone stanowią mieszaninę substancji organicznych i nieorganicznych. Ich pochodzenie może być naturalne (np. pył mineralny) lub związane z działalnością człowieka.
Za główną przyczynę ich powstawania uznaje się niską emisję, przemysł oraz transport. Informacji o źródłach pyłu zawieszonego w Polsce dostarcza m.in. raport sporządzony przez Instytut Ochrony Środowiska - Państwowy Instytut Badawczy.
Przeczytaj także: Układy Klawiatur
Z danych wynika, że w Polsce dominują budynki z piecami i kotłami węglowymi, które wyróżniają się bardzo wysoką emisją pyłów zawieszonych. Drugie miejsce wśród źródeł pyłu zawieszonego zajmuje przemysł. Swój udział w emisji pyłów zawieszonych ma również transport drogowy.
Wpływ pyłów zawieszonych na zdrowie
O ich rakotwórczych właściwościach mówi się coraz więcej ale czy wiecie, że jakość powietrza, którym oddychacie, ma duże znaczenie także w przypadku częstotliwości zachorowania na takie schorzenia jak: astma, zaburzenia rytmu serca, miażdżyca i choroby układu nerwowego? Ponadto, coraz głośniej wyrażany jest negatywny wpływ, obecności pyłów zawieszonych na prawidłowy rozwój płodu?
Tak, nawet krótkotrwała ekspozycja na pyły zawieszone może negatywnie wpłynąć na zdrowie i samopoczucie.
Do krótkoterminowych skutków oddziaływania pyłów na zdrowie zaliczyć można podrażnienie oczu, nosa i gardła, kaszel i duszności.
Z kolei długotrwałe narażenie na PM 2,5 może powodować m.in.:
- choroby serca
- astmę
- miażdżycę
- przewlekłe zapalenie oskrzeli
- nowotwory płuc, gardła i krtani
- zapalenie naczyń krwionośnych
Negatywne skutki smogu najbardziej odczuwają:
- osoby starsze
- dzieci
- kobiety w ciąży
- osoby chorujące na astmę
- osoby ze schorzeniami układu krwionośnego i nerwowego
Drobne cząsteczki pyłów zawieszonych z łatwością przedostają się do górnych dróg oddechowych i oskrzeli, wprowadzając do organizmu wszystkie zawarte w sobie toksyny. Pierwszymi efektami ich obecności są kaszel, zadyszka, zapalenie gardła oraz nasilenie objawów astmy i chorób alergicznych, takich jak katar sienny, zapalenie spojówek, egzema.
Część pyłów zawieszonych kumuluje się w drogach oddechowych, a zawarte w nich toksyny uszkadzają błony komórkowe i wywołują stan zapalny. Układ odpornościowy nie zawsze jest w stanie podjąć w pełni skuteczną obronę i doprowadzić do usunięcia z organizmu całego pyłu.
Naukowcy z Uniwersytetu Waszyngtońskiego w Seattle uwodnili, że wzrost stężenia PM10 o 10 µg/m³ prowadzi do zwiększenia częstotliwości występowania incydentów kardiologicznych o 24%. Inne badania wykazały, iż śmiertelność z powodu niewydolności serca zwiększa się wówczas o 18%.
Pyły zawieszone mają również potwierdzone działanie karcynogenne. Naukowcy z Kalifornii po przeprowadzeniu badań na grupie 3647 kobiet z 48 stanów USA dowiedli, że u osób zamieszkujących na ternach, gdzie stężenie pyłu PM2,5 przekracza dopuszczalne normy, ryzyko rozwoju choroby Alzheimera i demencji wzrasta aż o 92%.
Jak unikać negatywnego wpływu pyłów zawieszonych?
Smog to nie tylko pyły zawieszone, więc jego negatywne oddziaływanie ma jeszcze szersze spektrum, zwłaszcza, jeżeli jego źródłem będzie np. niedozwolone spalanie śmieci. Dlatego też, właściwe zabezpieczenie się a przede wszystkim unikanie aktywności na zewnątrz, w trakcie najbardziej negatywnych wskazań czujników ma tutaj kluczowe znaczenie.
Zanieczyszczenie powietrza szczególnie nie sprzyja osobom starszym oraz dzieciom. W grupie podwyższonego ryzyka są również kobiety w ciąży, chorzy na astmę, schorzenia układu nerwowego oraz krwionośnego.
Normy jakości powietrza są oznaczane w systemie Syngeos kolorami, natychmiast informującymi odbiorców o stanie zanieczyszczenia. Kolor zielony wskazuje na bezpieczny poziom stężenia pyłów zawieszonych.
Sezon grzewczy powoduje, że mapy Syngeos stają się niepokojąco czerwone. Jak postępować w przypadku znacząco przekroczonych stężeń zanieczyszczeń?
Po pierwsze, warto unikać wychodzenia z domu i podejmowania jakichkolwiek aktywności fizycznych na zewnątrz budynków. Zazwyczaj jakość powietrza we wnętrzach jest o około połowę mniej zanieczyszczona, w porównaniu do pomiarów na zewnątrz.
Po drugie, dobrze zaopatrzyć się w oczyszczacz powietrza do domu, biura czy placówki oświatowej. Jeżeli wyjście jest konieczne, warto zabezpieczyć drogi oddechowe maseczką, jednakże taką, która skutecznie przefiltruje powietrze, nie ograniczając przy tym zbyt mocno swobody oddychania.
Cząsteczki pyłów zawieszonych najlepiej wyłapuje filtr HEPA. Technologia HEPA jest w stanie wyeliminować je z dokładnością ponad 99%, dlatego wykorzystuje ją większość oczyszczaczy powietrza dostępnych obecnie na rynku. Oprócz pyłów zawieszonych HEPA usuwa inne zanieczyszczenia, takie jak pyłki kwiatowe, zarodniki pleśni, roztocza czy benzopiren.
Jeśli jest to niemożliwe, najlepiej zaopatrzyć się w dobrą maseczkę antysmogową z filtrem HEPA lub N99.
Oczyszczacze powietrza do pyłów zawieszonych muszą szybką i sprawnie reagować na PM2,5 i PM10.
Po trzecie należy zadbać o higieniczny tryb życia - wysypiać się, odpowiednio zdrowo odżywiać i redukować stres - wtedy organizm lepiej poradzi sobie z zagrożeniem, wynikających z zanieczyszczenia powietrza pyłami zawieszonymi.
Oto lista przykładowych oczyszczaczy powietrza:
- Klarta Stor 2 - dobry oczyszczacz do 75 m². Wydajność oczyszczania: 600 m³/h, cena to 1 299 zł. Idealny dla dzieci, zwierząt i alergików. Dobrze dopasowuje się do wnętrza. Łatwy do przenoszenia dzięki uchwytowi. Można nim sterować zdalnie za pomocą aplikacji.
- ELECTROLUX PA91-404GY - nie tylko ciekawy design, ale również wydajne oczyszczanie powietrza. Oczyszczacz wyposażony jest w czujnik cząsteczek PM2,5. Jego wydajność oczyszczania to 442 m³/h, metraż: 55,25 m², cena: 1 999 zł można nim sterować zdalnie za pomocą aplikacji.
- SAMSUNG AX90R7080WD - to już nieco droższy oczyszczacz, ale również świetnie nadaje się do oczyszczania pomieszczeń z pyłów zawieszonych. Wydajność oczyszczania: 701 m³/h, metraż: 87,62 m², cena: 2 799 zł.
tags: #skrót #PM #jakość #powietrza #co #oznacza
