Wymagania dotyczące jakości wody pitnej w Polsce według Rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2007 roku
- Szczegóły
Jakie wymagania powinna spełniać woda pitna? Czy istnieją zasady, które określają jej jakość i kontrole? W Polsce norma dotycząca jakości wody pitnej ustalana jest w formie rozporządzenia przez Ministra Zdrowia, który działa na podstawie ustawy z dnia 7 czerwca 2001 o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków.
Obowiązujące aktualnie rozporządzenie z dnia 29 marca 2007 określa wymagania dotyczące jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz.U. 2007 nr 61 poz.). Woda jest bezpieczna dla organizmu, jeśli nie zawiera mikroorganizmów i pasożytów oraz substancji chemicznych w ilości zagrażającej zdrowiu. Nie może także posiadać agresywnych właściwości korozyjnych.
Norma dotyczy różnych właściwości wody: biologicznych, mikrobiologicznych, chemicznych, fizykochemicznych i organoleptycznych. Te ostatnie to wygląd, smak oraz zapach. Rozporządzenie opisuje także reguły dopuszczania wody do spożycia przez Państwową Inspekcję Sanitarną (PIS, sanepid). Co więcej, nakazuje również prowadzenie regularnego monitoringu jakości wody oraz wykonywanie okresowych jej badań. Do tego celu Sanepd wyznacza i zatwierdza laboratoria.
Inspektor monitorujący jakość wody może uznać ją za przydatną do spożycia, warunkowo przydatną lub nie uznać wcale. W tym ostatnim przypadku zazwyczaj nakazuje usunięcie przyczyn takiego stanu przez przedsiębiorstwo wodociągowe. Na podstawie monitoringu Inspektorat tworzy zbiorcze, obszarowe oceny jakości wody oraz szacowania ryzyka zdrowotnego konsumentów.
Woda, która trafia do sieci wodociągowej, jest dość dobrze zbadana i kontrolowana. Jednak już w samej sieci, przed dotarciem do kranów, może zostać ponownie zanieczyszczona, na przykład rdzą pochodzącą z rur.
Przeczytaj także: Regulacje dotyczące amoniaku
W celu zapewnienia odbiorcom odpowiedniej jakości wody, o parametrach określonych w Rozporządzeniu Ministra Zdrowie z dnia 29 marca 2007 r., prowadzone są regularne badania. Twardość wody, mierzona zawartością węglanu wapnia Ca CO3 mg/dm3, mieści się na wszystkich ujęciach w przedziale od: 200 - 400 mg/dm3 Ca CO3 przy czym przedział dopuszczalny to 60 - 500 mg/dm3 Ca CO3.
Atesty higieniczne w Polsce - aspekty formalno-prawne
Dokumentem formalnie potwierdzającym to, że dany produkt (lub typoszereg produktów o tym samym lub bardzo zbliżonym składzie, np. seria kurków kulowych) jest bezpieczny dla zdrowia i środowiska jest atest higieniczny. Dotyczy to m.in. instalacji sanitarnych i ich elementów, głównie wyrobów mogących mieć kontakt z wodą pitną.
Atesty higieniczne wystawiane są na życzenie podmiotu zgłaszającego, przez instytucje upoważnione do oceny jakości produktu pod tym względem. W Polsce obecnie jedyną jednostką uprawnioną przez Ministra Zdrowia do wydawania atestów higienicznych na materiały i wyroby stosowane w systemach dystrybucji wody (pitnej) oraz środki stosowane do jej uzdatniania jest Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego - Państwowy Zakład Higieny (NIZP-PZH).
Regulacje prawne
Regulacje prawne związane z atestacją higieniczną opisane są w Ustawie o Zbiorowym Zaopatrzeniu w Wodę i Zbiorowym Odprowadzaniu Ścieków (DzU 2001, nr 72, poz. 747). Zapisano tam m.in., że:
Art. 12.2 Każdy materiał i wyrób używany do uzdatniania wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi powinien posiadać pozytywną ocenę higieniczną państwowego powiatowego inspektora sanitarnego.
Przeczytaj także: Normy Mikrobiologiczne dla Wody Mineralnej w Polsce
Z kolei Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (DzU 2017, poz. 2294) określa, iż:
§ 24. W ramach prowadzonego nadzoru nad materiałami i wyrobami stosowanymi w procesach uzdatniania i dystrybucji wody:
- właściwy państwowy powiatowy lub państwowy graniczny inspektor sanitarny wydaje ocenę higieniczną dla materiału lub wyrobu stosowanego w procesach uzdatniania wody.
§ 25. 1. Ocena higieniczna, o której mowa w § 24 pkt 1, jest wydawana na podstawie dokumentacji przedłożonej przez producenta lub dystrybutora lub podmiot ubiegający się o zastosowanie materiału lub wyrobu stosowanego w procesach uzdatniania wody.
§ 25. 4. Dokumentacja, o której mowa w ust. 1-3, zawiera:
- opis rodzaju zastosowanego materiału, wyrobu, substancji chemicznych i ich mieszanin z aktualnymi atestami higienicznymi jednostki uprawnionej do wydawania takich atestów (…).
W celu wystawienia atestu, produkt badany jest pod względem składu chemicznego, użytych substancji i materiałów, właściwości mechanicznych itp. Dane te dostarcza zgłaszający, wraz ze stosownymi raportami z badań, np. raportami z badań migracji czy podatności danego materiału na powstawanie biofilmu.
Przeczytaj także: Normy jakości wody pitnej w Polsce
Ponadto Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12 lipca 1996 r. w sprawie wykazu jednostek upoważnionych do przeprowadzania badań materiałów i procesów technologicznych w celu ustalenia stopnia ich szkodliwości dla zdrowia oraz zakresu tych badań (DzU 1996, nr 101, poz. 473) podaje wykaz 12 jednostek upoważnionych do przeprowadzania badań materiałów i procesów technologicznych pod tym kątem.
Atesty higieniczne w Polsce - aspekty praktyczne
Wiemy już, że jeśli dany wyrób ma deklarowane zamierzone zastosowanie do montażu w instalacjach mających kontakt z wodą pitną, to powinien posiadać atest higieniczny. W praktyce dotyczy to więc tych elementów, które montowane są w sieciach wodociągowych, instalacjach ciepłej wody użytkowej, wody zimnej itp. Takimi elementami są rury, zawory, złączki, kształtki, filtry i pozostała armatura instalacyjna, armatura sanitarna, armatura kontrolnopomiarowa itp.
W pierwszej kolejności przyjrzyjmy się wymienionej armaturze instalacyjnej. Zawory, kurki kulowe i złączki metalowe najczęściej wykonuje się z mosiądzu, żeliwa, stali nierdzewnej, brązu. Najszerszą grupę w domowych instalacjach HVAC stanowią produkty wykonane z mosiądzu.
Dopuszczalne stężenie niklu w wodzie przeznaczonej do spożycia
Kwestię tę pierwotnie regulowało Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 marca 2007 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (DzU 2007, nr 61, poz. najpierw przez Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 kwietnia 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (DzU 2010 nr 72, poz. a następnie przez Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 listopada 2015 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (DzU 2015, poz. 1989), będące wdrożeniem dyrektywy unijnej - Dyrektywy Rady 98/83/WE z dnia 3 listopada 1998 r.
Stężenie to określone było na poziomie nie wyższym niż 20 μg/l, sytuując nikiel w grupie najbardziej toksycznych metali, tj. o jednym z najmniejszych dopuszczalnych stężeń. Wskazane akty prawne zostały uchylone i zastąpione (lub zmodyfikowane) Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (DzU 2017, poz. 2294) oraz Dyrektywą Komisji (UE) 2015/1787 z dnia 6 października 2015 r. zmieniającą załączniki II oraz III do dyrektywy Rady 98/83/WE w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.
Obecnie, dla wszystkich nowych produktów - zaworów, kurków kulowych, łączników instalacyjnych, śrubunków itp. Zgodnie z nowymi wymogami, obecnie niklowane mogą być zatem jedynie zewnętrzne powierzchnie armatury instalacyjnej deklarowanej jako przeznaczona do przesyłania wody pitnej.
Wymagania higieniczne dotyczące urządzeń i wyrobów do instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych
Wymagania w zakresie warunków higienicznych urządzeń i wyrobów do instalacji wentylacyjnych i klimatyzacyjnych dotyczą głównie higieny powietrza wewnętrznego - minimalizacji stężeń różnego rodzaju cząstek, w tym drobnoustrojów, ale także niwelacji szkodliwych gazów i zapachów oraz regulacji warunków cieplno-wilgotnościowych w pomieszczeniach i wpływu na nie warunków zewnętrznych i wewnętrznych.
Szczegółowe wymagania w tym zakresie odnoszą się przede wszystkim do placówek wykonujących działalność medyczną.
tags: #rozporządzenie #ministra #zdrowia #woda #pitna #2007
