Puryfikacja podczas Mszy Świętej: Co to jest i kto jej dokonuje?
- Szczegóły
W trakcie sprawowania Mszy Świętej, po zakończeniu Obrzędów Komunii, pozostają naczynia liturgiczne, w których mogą znajdować się drobiny Najświętszego Ciała i krople Najdroższej Krwi Chrystusa. Dlatego właśnie po rozdaniu Komunii Świętej akolici wraz z diakonami, a jeśli ich nie ma, to sam celebrans, porządkuje naczynia i dokonuje ich puryfikacji.
Słowo „puryfikacja” pochodzi z łaciny (purificatio) i oznacza oczyszczenie. Nie chodzi jednak o to, jakoby Ciało i Krew „brudziły” naczynia liturgiczne. Wręcz przeciwnie, to Najświętszy Sakrament oczyszcza nas. Wyrazem tej wiary jest modlitwa, jaką podczas puryfikacji odmawia celebrans.
Przebieg Puryfikacji
Puryfikacji dokonują diakoni z pomocą akolitów. Przenoszą oni naczynie na kredens (stolik znajdujący się w prezbiterium, najczęściej przy bocznej ścianie) i tam dokonują porządkowania naczyń.
- Najpierw wlewają wino do cyborium (naczynie w kształcie dużego kielicha popularnie nazywane puszką, z którego rozdaje się Komunię wiernym). Wino unosi partykuły (odrobiny świętych Hostii) na powierzchnię, dzięki czemu można w łatwy sposób je spożyć.
- Z pateny partykuły ściąga się do kielicha kciukiem.
- Następnie przelewa się wino wraz z partykułami do kielicha i spożywa się je.
- Raz jeszcze wlewa się do cyborium, tym razem wodę. Wodę podobnie jak wino przelewa się do kielicha i spożywa się.
- Ostatnim etapem jest wytarcie naczyń celem ich osuszenia. Do wycierania służy specjalny bawełniany ręczniczek zwany puryfikaterzem. Puryfikaterz jest złożony na trzy części.
Szacunek dla Najświętszego Sakramentu
Kościół otacza Najświętszy Sakrament wielkim szacunkiem, dlatego przywiązuje tak dużą wagę do kwestii puryfikacji. Żadna, nawet najmniejsza cząstka Ciała i Krwi Chrystusa, nie może się poniewierać, aby nie doszło do profanacji. Mało tego, nawet puryfikaterza i korporału, czyli tzw. bielizny kielichowej, nie można prać zwyczajnie jak innych rzeczy.
Korporały i puryfikaterze pierze się najpierw ręcznie w zakrystii, w letniej wodzie. Potem wodę wylewa się do specjalnej studzienki, zazwyczaj znajdującej się w prezbiterium za głównym ołtarzem. Jeśli takiej studzienki brak w kościele, wodę należy wylać na miejsce poświęcone, np. cmentarz. Tak wstępnie upraną bieliznę kielichową pierze się raz jeszcze ręcznie lub w pralce. Pranie bielizny kielichowej należało kiedyś do zadań diakonów i subdiakonów, a jeśli ich nie było, zadanie to wykonywał sam prezbiter. Dziś jest to zadanie akolity, a jeśli brak takiego w jakiejś parafii, praniem powinien zająć się sam prezbiter.
Modlitwa podczas Puryfikacji
Puryfikacji towarzyszy modlitwa: „Panie, daj nam czystym sercem przyjąć to, co spożyliśmy ustami, i dar otrzymany w doczesności niech się stanie dla nas lekarstwem na życie wieczne”. Jest to modlitwa dziękczynna po przyjęciu Komunii przez celebransa. W modlitwie tej ukazuje się cały sens celebracji obrzędów Komunii. Przyjęta przez nas Komunia Święta oczyszcza nas z naszych grzechów, staje się lekarstwem naszej duszy, które usposabia nas do przyjęcia daru życia wiecznego.
Kto może dokonywać Puryfikacji?
Generalnie dokumenty Kościoła mówią, że puryfikować może tylko prezbiter, diakon lub ustanowiony akolita.
- Ogólne wprowadzenie do Mszału Rzymskiego (OWMR) stanowi: „Naczynia liturgiczne puryfikuje kapłan, diakon albo ustanowiony akolita po Komunii lub po Mszy świętej, w miarę możliwości, na kredensie. Kielich puryfikuje się wodą albo wodą i winem; spożywa ją ten, kto dokonuje puryfikacji.”
- Instrukcja Redemptionis Sacramentum wskazuje, że obowiązkiem kapłana celebrującego (celebrującego samodzielnie lub też celebrującego jako główny celebrans we Mszy Świętej koncelebrowanej) jest udzielanie Komunii Świętej wiernym i niekontynuowanie Mszy Świętej (a więc m.in. niedokonywanie puryfikacji) przed zakończeniem Komunii wiernych.
W przypadku Mszy koncelebrowanej, przepisy OWMR wskazują, że główny celebrans ma obowiązek udzielania Komunii Świętej, a dopiero potem puryfikowania naczyń. Nie może być w tym zastąpiony przez innych koncelebransów. Nadużyciem jest, gdy główny celebrans lub któryś z koncelebransów puryfikuje naczynia liturgiczne w czasie, gdy udzielana jest Komunia Święta.
Historycznie, czynność puryfikacji wywodzi się z obmycia palców i kielicha po spożyciu Świętych Postaci. Nowożytne przepisy dotyczące puryfikacji pochodzą z przełomu IX i X wieku.
Współcześnie, według obowiązujących przepisów, po udzieleniu Komunii Świętej kapłan lub diakon przy ołtarzu spożywa pozostałą Krew Pańską, a konsekrowane Hostie spożywa lub umieszcza w miejscu przechowywania Najświętszego Sakramentu.
Puryfikacja w "starej" i "nowej" Mszy
Istnieje pewna różnica w praktyce puryfikacji pateny w zależności od formy Mszy:
- W "nowej" Mszy patenę należy oczyścić z cząsteczek Ciała Pańskiego na początku puryfikacji, czyli już po Komunii kapłana i wiernych. Cząstki Ciała Pańskiego należy strząsnąć do pustego kielicha, który następnie spłukuje się wodą i wodę się spożywa.
- W "starej" Mszy patenę oczyszcza się wcześniej, jeszcze przed spożyciem Krwi Pańskiej przez kapłana, czyli pozostałe na patenie okruszyny Ciała Pańskiego strąca się z pateny do kielicha z Krwią Pańską i wraz z nią się spożywa.
Niektórzy uważają, że rozwiązanie przyjęte w "starym" Mszale jest bardziej stosowne, ponieważ łączenie partykuł Ciała Pańskiego z Krwią Pańską jest bardziej adekwatne niż zlanie ich zwykłą wodą.
Podsumowanie
Puryfikacja naczyń liturgicznych jest ważnym elementem Mszy Świętej, który podkreśla szacunek dla Najświętszego Sakramentu. Powinna być wykonywana z należytą starannością i zgodnie z obowiązującymi przepisami przez osoby do tego uprawnione.
tags: #puryfikacja #msza #święta #co #to #jest
