Przydomowa Oczyszczalnia Ścieków: Zagrożenia dla Środowiska i Zdrowia
- Szczegóły
Oczyszczanie ścieków to nie tylko obowiązek wynikający z przepisów prawa, lecz również odpowiedzialność społeczna i ekologiczna. Proces ten ma kluczowe znaczenie dla ochrony zdrowia ludzi, zasobów wodnych, a także różnorodności biologicznej i trwałości ekosystemów. Codziennie miliardy litrów ścieków zostają wyprodukowane przez gospodarstwa domowe, przemysł i rolnictwo. Bez odpowiedniego oczyszczania zanieczyszczenia te mogą przedostać się do rzek, jezior i wód gruntowych, powodując degradację ich jakości oraz niszcząc naturalne siedliska.
Nieoczyszczone ścieki stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska. Mogą powodować zanieczyszczenie wód, zatruwanie gleb, a także przenoszenie chorób i patogenów. Ścieki powstają w wyniku działalności człowieka, zarówno w gospodarstwach domowych, jak i w przemyśle oraz rolnictwie. Są to głównie odpady płynne, mieszanki wody z różnymi substancjami chemicznymi, zawiesinami stałymi oraz drobnoustrojami, które mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzi i innych organizmów. Dlatego też konieczne jest poddawanie ich odpowiedniemu procesowi oczyszczania.
Proces Oczyszczania Ścieków
Oczyszczanie ścieków ma na celu przede wszystkim redukcję szkodliwych substancji, które mogą zanieczyszczać wody powierzchniowe oraz gruntowe. W zależności od rodzaju i pochodzenia ścieków oraz wymagań jakościowych wody oczyszczonej stosowane są różne metody oczyszczania:
- Oczyszczanie mechaniczne - to pierwszy etap procesu oczyszczania ścieków, który ma na celu usunięcie większych zawiesin stałych oraz niektórych substancji mineralnych.
- Oczyszczanie biologiczne - polega na wykorzystaniu mikroorganizmów (głównie bakterii) do rozkładu substancji organicznych zawartych w ściekach.
- Oczyszczanie chemiczne - ma na celu usunięcie substancji, które nie zostały usunięte w poprzednich etapach, głównie metale ciężkie oraz fosforany.
Technologie oczyszczania ścieków nieustannie się rozwijają, aby sprostać rosnącym wymaganiom jakości wody oraz zmniejszyć koszty działania oczyszczalni.
Przydomowe Oczyszczalnie Ścieków: Ekologiczne Rozwiązanie?
Małe oczyszczalnie ścieków, instalowane przy domach jednorodzinnych, na działkach lub przy pensjonatach, uważane są za proekologiczny oraz tani sposób zarządzania ściekami. Jednak czy korzystanie z biologicznych oczyszczalni ścieków jest na pewno bezpieczne dla przyrody oraz zdrowia jej użytkowników?
Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania
Bezpieczeństwo Biologicznych Oczyszczalni Ścieków
W biologicznych systemach oczyszczania ścieków wykorzystuje się naturalne procesy mikrobiologiczne. Obecność odpowiednich szczepów bakterii sprawia, że zanieczyszczenia organiczne występujące w ściekach są skutecznie rozkładane i neutralizowane. Sposób zaprojektowania oraz działania biologicznych oczyszczalni ścieków sprawia, że użytkownicy nie są narażeni na bezpośredni kontakt ze ściekami. Zamknięte zbiorniki i szczelne połączenia zapobiegają wyciekom nieczystości oraz emisji nieprzyjemnych zapachów.
Należy mieć na uwadze, że regularne przeglądy techniczne zapewniają prawidłowe funkcjonowanie systemu, czyli skuteczne oczyszczanie ścieków, a także higienę całej instalacji. Ważne jest systematyczne czyszczenie poszczególnych komponentów, takich jak osadnik gnilny oraz elementy napowietrzające instalację. Podczas montażu biologicznej oczyszczalni ścieków należy umieścić zbiorniki w bezpiecznej odległości od budynków mieszkalnych oraz źródeł wody pitnej.
Biologiczne oczyszczalnie ścieków są w pełni bezpieczne dla przyrody. Systemy te redukują ilość zanieczyszczeń trafiających do gleby i wód gruntowych. Co więcej, biologiczne oczyszczalnie nie wymagają stosowania chemikaliów, co ma miejsce podczas tradycyjnego oczyszczania ścieków. Rozkład substancji organicznych zachodzi wyłącznie dzięki obecności mikroorganizmów.
Korzystanie z biologicznych oczyszczalni ścieków jest regulowane przez przepisy prawa, które określają m.in. sposób i lokalizację instalacji oraz ich działanie. Przed montażem oczyszczalni warto zapoznać się z aktualnymi przepisami, w niektórych przypadkach może być konieczne uzyskanie pozwolenia na budowę systemu. Biologiczne oczyszczalnie ścieków są w pełni bezpieczne dla środowiska oraz ich użytkowników. Instalacje gwarantują wysoką efektywność oczyszczania ścieków, nie wydzielają nieprzyjemnych zapachów, a nieczystości nie przedostają się do wód gruntowych.
Potencjalne Zagrożenia dla Środowiska i Zdrowia
Oczyszczalnie ścieków oprócz pozytywnej roli służącej ochronie środowiska naturalnego mogą także negatywnie oddziaływać na otaczające środowisko, w tym głównie na ludzi, zwierzęta i rośliny. Zagrożenie zdrowia ludzi ma przy tym często istotne znaczenie. Zgodnie bowiem z obowiązującymi przepisami Prawa ochrony środowiska, mówiąc o oddziaływaniu na środowisko, należy rozumieć przez to również oddziaływanie na zdrowie ludzi.
Przeczytaj także: Eco 3000l: cena, opinie, montaż
Potwierdzeniem negatywnego oddziaływania obiektów komunalnych na środowisko jest m.in. zapis w Rozporządzeniu Rady Ministrów z 9 listopada 2010 r., że oczyszczalnie ścieków przewidziane do obsługi nie mniej niż 100 tys. mieszkańców, zaliczane są do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, natomiast do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się m.in. instalacje do oczyszczania ścieków przewidziane do obsługi nie mniej niż 400 równoważnych mieszkańców. Mimo takich informacji zawartych w Dzienniku Ustaw, wiele oczyszczalni ścieków nie bada i nie ocenia potencjalnych źródeł uciążliwości oraz negatywnych skutków oddziaływania na środowisko zewnętrzne. Sporadycznie prowadzone są również na terenach oczyszczalni oceny ryzyka związane z biologicznymi czynnikami szkodliwymi dla zdrowia pracowników.
Charakterystyka Ścieków i Ich Wpływ
Ścieki oraz oczyszczalnie ścieków mogą negatywnie wpływać na otaczające środowisko. W zależności od pochodzenia, ścieki dzielimy na bytowe, komunalne i przemysłowe. Specyficznym rodzajem ścieków przemysłowych są ścieki produkowane przez branżę spożywczą. Zawierają one duże ilości wody, liczne substancje organiczne (głównie białka, węglowodany, tłuszcze), mineralne (m.in. związki azotu, fosforu, chlorki, siarczany), drobnoustroje (np. bakterie, wirusy, grzyby, pasożytnicze protisty) i zwierzęta pasożytnicze (np. płazińce, obleńce). Ze względu na skład niektórych ścieków odprowadzanych z przemysłu spożywczego bezpośrednio do systemu kanalizacji, oczyszczalnie mogą mieć problemy z usunięciem wszystkich zanieczyszczeń.
Na różnych etapach oczyszczania ścieków emitowane są bioaerozole, które mogą zawierać patogenne drobnoustroje. Mogą one negatywnie wpływać zarówno na pracowników oczyszczalni, jak i mieszkańców okolicznych terenów. Różne rodzaje ścieków są głównie mieszaniną zużytej wody (około 99%), licznych substancji płynnych, stałych, gazowych, radioaktywnych, koloidów i zawiesin, a także drobnoustrojów. Powstają one na terenach miejskich, rolniczych oraz w zakładach przemysłowych i cechują się różnym stopniem zanieczyszczenia.
Według Prawa ochrony środowiska oraz Prawa wodnego, mówiąc o ściekach, należy rozumieć przez to: wody zużyte na cele bytowe lub gospodarcze, ciekłe odchody zwierzęce, z wyjątkiem gnojówki i gnojowicy przeznaczonych do rolniczego wykorzystania, wody odciekowe, wody pochodzące z obiegów chłodniczych elektrowni lub elektrociepłowni, wody pochodzące z odwadniania zakładów górniczych, wody wykorzystane, odprowadzane z obiektów chowu lub hodowli ryb albo innych organizmów wodnych.
Wśród ścieków przemysłowych ważną rolę odgrywają ścieki pochodzące z przemysłu spożywczego. Podstawowymi składnikami ścieków spożywczych są substancje organiczne (głównie białka, węglowodany, tłuszcze), mineralne (m.in. związki azotu, fosforu, chlorki, siarczany), drobnoustroje (np. bakterie, wirusy, grzyby, pasożytnicze protisty) i zwierzęta pasożytnicze (np. płazińce, obleńce). Zdecydowana większość tych organizmów bytuje w przewodach pokarmowych i wydalniczych zwierząt (treść jelitowa, odchody, mocz), na powłokach ciała (sierść, pióra), w krwi, a także związana jest z fragmentami tkanek zwierzęcych (m.in. tkanka mięśniowa, szkieletowa) i roślinnych (tkanka miękiszowa, okrywająca).
Przeczytaj także: Oczyszczalnia ścieków krok po kroku
Istotnym składnikiem ścieków z przemysłu spożywczego są także popłuczyny z warzyw i owoców zawierające m.in. glebę wraz z nawozami organicznymi i mineralnymi, środki ochrony roślin, leki, produkty fermentacji i przyprawy, a także detergenty i środki dezynfekcyjne. Rodzaj i ładunek zanieczyszczeń zawartych w tych ściekach zależy m.in. od ilości zużytej wody i branży przemysłu spożywczego, gdyż inny jest np. skład ścieków z przemysłu mięsnego i drobiarskiego, rybnego, tłuszczowego i mleczarskiego, a zdecydowanie inny z owocowo-warzywnego, ziemniaczanego, cukrowniczego, spirytusowego, z browarów, czy przemysłu produkującego napoje.
Odwzorowaniem stopnia zanieczyszczenia ścieków są określone parametry fizyczno-chemiczne, m.in. BZT5 (g O2/m3), ChZT (g O2/m3), zawiesina ogólna (g/m3), fosfor ogólny (g/m3), azot ogólny (g/m3) i odczyn pH. Liczne branże przemysłu spożywczego wykorzystują w swoich zakładach wodę podziemną pochodzącą z własnych ujęć i wówczas ogólny bilans produkowanych ścieków jest niekiedy trudny do określenia ze względu na brak pełnego opomiarowania zużytej wody i wyprodukowanych ścieków.
We wszystkich ściekach występuje mieszanina licznych związków chemicznych. Do najczęściej wykrywanych organicznych składników ścieków zalicza się: białka (40-60%), węglowodany (25-50%), tłuszcze i oleje (ok. 10%), żywice, barwniki, fenole, produkty naftowe, detergenty, pestycydy itp. Składnikami nieorganicznymi są zwykle zasady, kwasy nieorganiczne, metale ciężkie (ołów, miedź, rtęć, cynk, kadm, chrom), a także jony siarczanowe, chlorkowe, azotanowe, fosforanowe, węglanowe, amonowe oraz rozpuszczone gazy (tlen, siarkowodór, dwutlenek węgla, azot, metan, chlor). Różnorodne związki organiczne i nieorganiczne nadają ściekom określone cechy fizyczne, takie jak mętność, barwa, zapach, obecność zawiesiny.
Ścieki zawierają dużą ilość zawiesin, związków organicznych i nieorganicznych, a także mogą zawierać mikroorganizmy. Ścieki zawierają kał i mocz wytwarzany przez ludzi i zwierzęta, resztki żywności, zużytą brudną wodę służącą do przygotowania posiłków, utrzymania czystości ciała, zmywania naczyń, prania, sprzątania pomieszczeń, a także liczne drobnoustroje pochodzące od ludzi, zwierząt, roślin, z placówek medycznych, laboratoriów badawczych, weterynarii, różnych gałęzi przemysłu spożywczego itp.
Uciążliwości i Zagrożenia Związane z Oczyszczalniami Ścieków
W publikacjach poruszane są kwestie negatywnego oddziaływania oczyszczalni ścieków na środowisko, pracowników oczyszczalni oraz mieszkańców okolicznych terenów. Oczyszczalnie ścieków stwarzają liczne uciążliwości dla człowieka i środowiska, a ich charakter zależy m.in. od typu oczyszczalni, ilości oczyszczanych ścieków, lokalizacji w terenie oraz rodzaju i ilości mikroorganizmów występujących w ściekach. Źródłem uciążliwości są także: hałas związany z pracą np. pomp, wirówek, transportem ścieków dowożonych, wywozem kontenerów z piaskiem i skratkami, produkty uboczne powstające w trakcie oczyszczania ścieków np.
Ścieki, skratki, piasek oraz osady ściekowe są miejscem bytowania licznych mikroorganizmów, w tym patogennych, pochodzących od ludzi, zwierząt i roślin. Za najbardziej niebezpieczny uważa się bezpośredni kontakt człowieka ze ściekami, jednak należy pamiętać także o tym, że w czasie oczyszczania ścieków wiele drobnoustrojów, toksyn oraz metabolitów unosi się do powietrza tworząc w ten sposób często bardzo szkodliwe bioaerozole.
Bioaerozole: Poważne Zagrożenie
Bioaerozole uwalniane w trakcie oczyszczania ścieków stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla pracowników oczyszczalni, gromadzą się na powierzchni gleby, przenoszone są wraz z wiatrem na okoliczne tereny i mogą powodować skażenie roślin, zwierząt i wód powierzchniowych, a także mogą docierać do ludzi żyjących w bezpośrednim lub dalszym sąsiedztwie z oczyszczalnią ścieków. Aerozole biologiczne emitowane przez oczyszczalnie ścieków mogą wywoływać zarówno niegroźne podrażnienia czy dolegliwości, a także mogą powodować reakcje alergiczne, toksyczne, infekcje, a nawet choroby zakaźne. Składniki aerozoli przekazywane są najczęściej drogą powietrzno-kropelkową lub powietrzno-pyłową i wnikają do organizmu człowieka przez drogi oddechowe, błony śluzowe lub przez skórę. Mogą być również przenoszone przez zwierzęta (np.
Dezynfekcja Ścieków i Przepisy Prawne
Prawidłowo funkcjonujące oczyszczalnie ścieków mają na celu zarówno usunięcie zanieczyszczeń chemicznych i fizycznych zawartych w ściekach, wyeliminowanie drobnoustrojów, w tym form patogennych, jak i ograniczenie potencjalnej emisji drobnoustrojów do otaczającego środowiska zewnętrznego. Obecnie w Polsce nie ma aktów prawnych nakazujących dezynfekcję wszystkich ścieków, mimo, że takie przepisy obowiązują w innych państwach.
Natomiast zgodnie z Obwieszczeniem Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 lutego 2017 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków w artykule 9 pkt 2 jest informacja, że „zabrania się wprowadzania do urządzeń kanalizacyjnych ścieków zawierających chorobotwórcze drobnoustroje pochodzące z: obiektów, w których są leczeni chorzy na choroby zakaźne, stacji krwiodawstwa, zakładów leczniczych dla zwierząt, w których zwierzęta są leczone stacjonarnie na choroby zakaźne oraz laboratoriów prowadzących badania z materiałem zakaźnym pochodzącym od zwierząt”.
Natomiast ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne w artykule 78 podaje, że: „ścieki wprowadzane do wód lub do ziemi w ramach zwykłego korzystania z wód albo usług wodnych powinny być oczyszczone w stopniu wymaganym przepisami ustawy i nie mogą zawierać chorobotwórczych drobnoustrojów pochodzących z obiektów, w których leczeni są chorzy na choroby zakaźne”.
tags: #przydomowa #oczyszczalnia #ścieków #zagrożenia #dla #środowiska
