Procedura Odwrócona w Zamówieniach Publicznych w Polsce
- Szczegóły
W polskim prawie zamówień publicznych, procedura odwrócona jest mechanizmem, który pozwala zamawiającemu na odstąpienie od standardowej kolejności czynności w postępowaniu. Zamiast najpierw weryfikować podmiotową zdolność wykonawców, ocenia on oferty, a dopiero potem sprawdza kwalifikacje podmiotowe tego wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona.
Podstawa Prawna i Cel Procedury Odwróconej
Tak zwana procedura odwrócona została uregulowana w art. 24aa ustawy Pzp. Instytucja procedury odwróconej stanowi implementację art. 56 ust. 2 dyrektywy 2014/24/UE (klasycznej). Celem, który przyświecał ustawodawcy, gdy wprowadzał do ustawy Pzp instytucję procedury odwróconej, było skrócenie czasu trwania postępowania przetargowego poprzez zwolnienie zamawiającego z obowiązku weryfikacji wszystkich złożonych ofert.
Zgodnie z art. 24aa ustawy - Prawo zamówień publicznych, zamawiający może, w postępowaniu prowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego, najpierw dokonać oceny ofert, a następnie zbadać, czy wykonawca, którego oferta została oceniona jako najkorzystniejsza, nie podlega wykluczeniu oraz spełnia warunki udziału w postępowaniu. Zamawiający musi jednak najpierw przewidzieć zastosowanie procedury odwróconej w ogłoszeniu o zamówieniu lub SIWZ.
Formalnie, zamawiający może zastosować procedurę odwróconą w przypadku każdego postępowania prowadzonego w trybie przetargu nieograniczonego, jeżeli przewidział to w SIWZ lub w ogłoszeniu o zamówieniu. Oznacza to, że jeżeli zamawiający nie zamieścił informacji o zamiarze skorzystania z omawianego trybu, to po wszczęciu postępowania nie może już zmienić decyzji.
Przebieg Procedury Odwróconej
Procedura odwrócona sprowadza się do tego, że zamawiający najpierw dokonuje czynności oceny wszystkich ofert, które zostały złożone w postępowaniu, po czym dopiero wyłącznie w odniesieniu do wykonawcy, którego oferta została oceniona jako najkorzystniejsza, sprawdza przesłanki podmiotowe. W praktyce sprowadza się to do tego, że zamawiający musi ocenić oferty nawet tych wykonawców, w stosunku do których posiada wiedzę, że nie spełniają oni warunków udziału w postępowaniu, niemniej jednak na tym etapie procedury nie może ich wykluczyć.
Przeczytaj także: Sterowniki i usterki ASUS K52J
Jak czytamy w opinii Urzędu Zamówień Publicznych, procedura ta polega zatem na tym, że zamawiający w toku czynności oceny ofert nie dokonuje podmiotowej oceny wszystkich wykonawców (ocena spełniania warunków udziału w postępowaniu, braku podstaw do wykluczenia), nie badając nawet wszystkich wstępnych oświadczeń wykonawców, składanych w szczególności w formie jednolitego europejskiego dokumentu zamówienia. W pierwszej kolejności dokonuje on oceny ofert pod kątem przesłanek odrzucenia oferty (art. 89 ust. 1 p.z.p.) oraz kryteriów oceny ofert opisanych w SIWZ, po czym dopiero wyłącznie w odniesieniu do wykonawcy, którego oferta została oceniona jako najkorzystniejsza (uplasowała się na najwyższej pozycji rankingowej), dokonuje oceny podmiotowej wykonawcy, tj. bada oświadczenie wstępne, a następnie żąda przedłożenia dokumentów w trybie art. 26 ust. 1 lub 2 p.z.p.
Stosując procedurę odwróconą, zamawiający rozpoczyna od badania podstaw odrzucenia oferty. W toku badania zamawiający dokonuje m.in. oceny ważności oferty, jej zgodności z SIWZ, wyjaśnienia rażąco niskiej ceny czy uzupełnienia pełnomocnictwa. Następnie oferty, które nie zostały odrzucone, podlegają ocenie na podstawie kryteriów oceny ofert wskazanych w SIWZ. Badanie rozpoczyna się od weryfikacji oświadczeń, które zostały złożone razem z ofertą.
Procedura Zwykła a Odwrócona
W procedurze zwykłej zamawiający sprawdza treść oświadczeń (do progów unijnych) i JEDZ (powyżej tych progów) oraz samą treść oferty w zakresie podstaw odrzucenia wynikających z art. 89 ust.1. Po zakończeniu tego etapu spośród ofert, które nie podlegają odrzuceniu sporządza ranking ofert wg. kryteriów wyboru i wykonawcę z nr 1 wzywa do złożenia dokumentów poświadczających spełnianie warunków. Natomiast w procedurze odwróconej w pierwszym etapie zupełnie nie interesują nas oświadczenia i JEDZ. Rozpoczynamy od sporządzenia rankingu ofert wg. kryteriów wyboru i tylko w stosunku do nr. 1 sprawdzamy oświadczenia i JEDZ.
Wątpliwości i Problemy w Stosowaniu Procedury Odwróconej
Trzeba też zwrócić uwagę na pewną ułomność procedury odwróconej, a mianowicie fakt, że zamawiający jest zobowiązany ocenić i przyznać punktację wszystkim złożonym ofertom, wśród których mogą być również oferty wykonawców podlegających wykluczeniu. Kolejne problemy w stosowaniu procedury odwróconej mogą się pojawić w przypadku przetargów, w których zamówienie dotyczy skomplikowanych robót budowlanych, dostaw lub usług, a zamawiający przewiduje, że wielu wykonawców weźmie udział w postępowaniu.
Zważywszy na to, że procedurę odwróconą można stosować jedynie w przypadku przetargu nieograniczonego, zamawiający nie ma możliwości zmniejszenia liczby wykonawców w trybie prekwalifikacji, a co za tym idzie - byłby zmuszony zbadać i ocenić wszystkie oferty, na które może składać się znaczna ilość dokumentów (kosztorysów, specyfikacji technicznych czy projektów). Niestety podobny skutek może mieć miejsce w przypadku wnoszenia odwołań przez wykonawców, którzy uplasowali się na dalszych pozycjach w rankingu ofert.
Przeczytaj także: Zastosowanie wężyków do filtra osmozy
Nie można bowiem wykluczyć, że wykonawcy których oferty zostały ocenione korzystniej nie spełniają warunków podmiotowych udziału w postępowaniu, a wtedy wykonawcy dalej sklasyfikowani mogą mieć interes prawny we wnoszeniu odwołania na wybór oferty najkorzystniejszej.
Stanowisko Urzędu Zamówień Publicznych (UZP)
Z kolei odmienne stanowisko wyraził Urząd Zamówień Publicznych. UZP w wyjaśnieniu opublikowanym na swojej stronie internetowej zawarło następującą tezę: „Brak przewidzenia zastosowania tej procedury, zgodnie z w/w przepisem ustawy Pzp, z całą pewnością uniemożliwia zamawiającemu skorzystanie z udogodnień przewidzianych tym przepisem. W sytuacji odwrotnej jednak, kiedy zamawiający przewidział możliwość zastosowania tzw. „procedury odwróconej”, a następnie w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego stwierdza, że jest to nieuzasadnione z jakichś względów czy niecelowe (np. w postępowaniu została złożona tylko jedna oferta), może odstąpić od stosowania tej procedury.
Na powyższe rozumienie przepisu wskazuje określenie: „możliwość” skorzystania z tzw. „procedury odwróconej”, a więc uprawnienia występującego po stronie zamawiającego.”
Orzecznictwo Krajowej Izby Odwoławczej (KIO)
Regulacje ustawowe odnoszące się do procedury odwróconej wielokrotnie stanowiły przedmiot rozstrzygnięć Krajowej Izby Odwoławczej w 2018 r. Analiza treści orzeczeń wydanych w minionym roku prowadzi do konstatacji, iż KIO w prezentowanych stanowiskach wyrażała jednolite stanowisko odnośnie interesu w uzyskaniu zamówienia w procedurze odwróconej, zgodnie z którym interes we wniesieniu odwołania wobec wyboru najkorzystniejszej oferty posiada każdy wykonawca sklasyfikowany w rankingu ofert.
Przeczytaj także: Odwrócona osmoza: Twój przewodnik
tags: #procedura #odwrócona #czy #sprawdza #się #wszystkie
