Oczyszczalnia ścieków: Metody pobierania i analizy próbek

Szczegóły: Opublikowano: 08. March 2026

Oferujemy naszym Klientom kompleksową usługę obejmującą pobieranie i badanie ścieków różnego rodzaju i pochodzenia (ścieki surowe i oczyszczone, ścieki komunalne, ścieki przemysłowe, wody opadowe, wody pochłodnicze itd.). Posiadamy zasoby ludzkie i aparaturowe do akredytowanego pobierania zapewniającego reprezentatywność próbek zarówno uśrednionych, jak i próbek średniodobowych ścieków.

Sposób pobierania próbek i zakres wykonywanych badań ustalamy każdorazowo z Klientem na podstawie obowiązków wynikających z prawnych uwarunkowań lub na podstawie posiadanych przez Klienta decyzji administracyjnych.

Analiza ścieków - dlaczego jest ważna?

Analiza ścieków jest ważna dla środowiska z kilku powodów. Przede wszystkim pozwala na kontrolowanie jakości wód, do których zanieczyszczenia mogą być wprowadzane, co z kolei pozwala na ochronę ekosystemów wodnych i zapobieganie szkodom ekologicznym.

Analiza ścieków umożliwia także identyfikację substancji, które mogą być toksyczne dla organizmów żywych lub powodować inne szkodliwe skutki dla środowiska.

Ponadto, analiza ścieków jest niezbędna dla zapewnienia zgodności z przepisami prawnymi, które regulują emisję zanieczyszczeń do środowiska. Firmy i instytucje, które wytwarzają ścieki, są zobowiązane do przestrzegania określonych norm i limityów emisji, które są określone w przepisach prawa. Analiza ścieków pozwala na monitorowanie tych limitów i wykrywanie nieprawidłowości w emisji zanieczyszczeń, co umożliwia podejmowanie działań naprawczych i minimalizowanie szkód dla środowiska.

Przeczytaj także: Wszystko, Co Musisz Wiedzieć o Odwrotnej Grupie Krwi

Wreszcie, analiza ścieków pozwala na identyfikację i eliminację źródeł zanieczyszczeń, co może przyczynić się do poprawy jakości środowiska.

Metody analizy ścieków

Istnieje wiele metod analizy ścieków, a wybór konkretnego podejścia zależy od wielu czynników, takich jak cel analizy, rodzaj ścieków oraz dostępność sprzętu i laboratorium. Poniżej przedstawiamy kilka najczęściej stosowanych metod analizy ścieków:

Spektrometria masowa (MS) - metoda, która pozwala na identyfikację i ilościową analizę substancji chemicznych. Polega na rozdzieleniu związków chemicznych na podstawie ich masy cząsteczkowej i badaniu charakterystycznych dla nich widm absorpcyjnych lub emisyjnych. Metoda ta jest szczególnie przydatna do identyfikacji organicznych zanieczyszczeń.
Chromatografia gazowa (GC) - metoda, która umożliwia rozdzielenie mieszaniny związków chemicznych na podstawie ich zdolności do rozpuszczania się w gazach nośnych i adsorpcji na stałych fazach (np. kolumnach wypełnionych sorbentami). Metoda ta jest często stosowana do analizy lotnych związków organicznych.
Chromatografia cieczowa (HPLC) - metoda, która umożliwia rozdzielenie mieszaniny związków chemicznych na podstawie ich zdolności do rozpuszczania się w cieczach nośnych i adsorpcji na stałych fazach (np. kolumnach wypełnionych sorbentami). Metoda ta jest szczególnie przydatna do analizy substancji, które są trudne do rozdzielenia za pomocą chromatografii gazowej.
Spektrometria atomowa (AAS) - metoda, która pozwala na analizę składu pierwiastkowego próbki. Polega na wprowadzeniu próbki do płomienia, który powoduje emisję charakterystycznych dla pierwiastków linii widmowych. Metoda ta jest szczególnie przydatna do analizy metali ciężkich.
Metoda elektrochemiczna - metoda, która pozwala na analizę składu chemicznego próbki na podstawie zmian w potencjale elektrycznym. Metoda ta jest szczególnie przydatna do analizy jonów metali.

Oprócz powyższych metod, istnieją także inne podejścia, takie jak spektrofotometria UV-Vis, metody mikrobiologiczne czy metody analityczne oparte na technice immunochemicznej (np.

Parametry mierzone podczas analizy ścieków

Podczas analizy ścieków, mierzone są różne parametry, które pozwalają na określenie składu chemicznego i fizycznego badanej próbki. Poniżej przedstawiam najczęściej mierzone parametry w analizie ścieków:

pH - jest to miara kwasowości lub zasadowości ścieków i ma istotny wpływ na wiele procesów zachodzących w środowisku.
BOD (biochemical oxygen demand) - jest to ilość tlenu potrzebna do utlenienia związków organicznych w ściekach przez bakterie w ciągu 5 dni. BOD stanowi wskaźnik ilości organicznych zanieczyszczeń w ściekach.
COD (chemical oxygen demand) - jest to ilość tlenu potrzebna do utlenienia wszystkich związków organicznych i niektórych związków nieorganicznych w ciągu 2 godzin. COD stanowi bardziej uniwersalny wskaźnik ilości zanieczyszczeń w ściekach niż BOD.
TSS (total suspended solids) - jest to ilość zawiesin organicznych i nieorganicznych w ściekach, które nie przechodzą przez filtr o określonej wielkości porów.
TDS (total dissolved solids) - jest to ilość związków chemicznych rozpuszczonych w ściekach, które przechodzą przez filtr o określonej wielkości porów.
Zawartość pierwiastków, takich jak żelazo, miedź, cynk, ołów czy rtęć - pozwalają na określenie ilości metali ciężkich w ściekach, które mogą być szkodliwe dla środowiska.
Zawartość związków organicznych, takich jak pestycydy, PCB czy fenole - pozwalają na określenie ilości szkodliwych związków organicznych w ściekach.
Temperatura - ma wpływ na wiele procesów zachodzących w środowisku, takich jak np.

Normy prawne dotyczące zrzutów ścieków

Normy dla zrzutów ścieków do wód są określane przez odpowiednie przepisy prawa. W Polsce, podstawowym aktem prawnym regulującym kwestie związane z ochroną środowiska w zakresie zrzutów ścieków jest ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska.

Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków Zawiercie

W przypadku zrzutów ścieków do wód, normy określane są na podstawie rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, albo do kanalizacji wodnej lub do ziemi (tzw. rozporządzenie w sprawie warunków przy wprowadzaniu ścieków).

W rozporządzeniu tym określono między innymi normy jakościowe dla zrzutów ścieków do wód powierzchniowych i wód podziemnych. Poniżej przedstawiam przykładowe wartości norm dla wybranych parametrów:

pH - dla zrzutów do wód powierzchniowych: od 6,5 do 9,0; dla zrzutów do wód podziemnych: od 6,0 do 9,0.
BOD - dla zrzutów do wód powierzchniowych: do 25 mg O2/l; dla zrzutów do wód podziemnych: do 15 mg O2/l.
COD - dla zrzutów do wód powierzchniowych: do 125 mg O2/l; dla zrzutów do wód podziemnych: do 75 mg O2/l.
Zawartość metali ciężkich - dla zrzutów do wód powierzchniowych: zależnie od rodzaju i charakteru wód, określone w rozporządzeniu; dla zrzutów do wód podziemnych: wartości graniczne dla poszczególnych metali są określone w rozporządzeniu.

Normy te są ustalane w oparciu o międzynarodowe standardy i zalecenia oraz obowiązujące w Polsce normy prawne i mają na celu ochronę jakości wód i środowiska naturalnego.

Badania prowadzimy przede wszystkim pod kątem spełnienia obowiązujących wymagań prawnych zawartych w rozporządzeniach:

Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej I Żeglugi Śródlądowej z dnia 28 czerwca 2019 r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego, których wprowadzanie w ściekach przemysłowych do urządzeń kanalizacyjnych wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego (Dz. U. z 2019, poz. 1220)
Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej I Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019r. w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu do wód lub do ziemi ścieków, a także przy odprowadzaniu wód opadowych lub roztopowych do wód lub do urządzeń wodnych (Dz. U. z 2019, poz. 1311)
Rozporządzenie Ministra Budownictwa z dnia 14 lipca 2006 r. w sprawie sposobu realizacji obowiązków dostawców ścieków przemysłowych oraz warunków wprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych (Dz. U. z 2006r., Nr 136, poz. 964 wraz z późniejszymi zmianami (Dz.U. 2015 poz.

Zastosowanie analizy ścieków

Kontrola jakości ścieków: Analiza ścieków umożliwia ocenę jakości ścieków odprowadzanych do kanalizacji lub wód i pozwala na monitorowanie zanieczyszczeń w różnych punktach procesu produkcyjnego.
Monitorowanie skuteczności systemów oczyszczania ścieków: Analiza ścieków umożliwia ocenę skuteczności systemów oczyszczania ścieków i pozwala na wykrycie niedoskonałości w tych systemach.
Badania naukowe: Analiza ścieków jest również stosowana w badaniach naukowych związanych z ochroną środowiska i analizą wpływu różnych substancji na jakość wód.

Prawidłowe pobieranie próbek ścieków - norma PN-ISO 5667-10:2021-11

Prawidłowość pobrania próbki ścieków przekłada się na jej reprezentatywność, a tym samym ma kluczowy wpływ na uzyskane wyniki badań danej próbki i ewentualne dalsze decyzje, jakie mogą być podejmowane w oparciu o te wyniki.

Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania

Pełna nazwa wspomnianej powyżej normy to PN-ISO 5667-10:2021-11 Jakość wody. Pobieranie próbek. Część 10: Wytyczne dotyczące pobierania próbek ścieków. Jest to najnowsza rewizja tej normy, która zawiera szczegółowe informacje dotyczące pobierania próbek ścieków, w tym opracowanie programów i metody poboru próbek ścieków.

Ponadto norma 5667-10:2021 szczegółowo opisuje różne metody poboru próbek ścieków oraz wskazuje zasady, jakie należy stosować, aby zapewnić reprezentatywność próbek.

Rodzaje próbek ścieków

próbka jednorazowa - jest to próbka, której cała objętość jest pobierana w tym samym czasie i/lub miejscu, co w praktyce oznacza, że jest to próbka pobrana ze ścieków losowo.
próbka złożona - uzyskuje się ją poprzez zmieszanie dwóch lub większej liczby próbek w odpowiedni sposób, w znanych proporcjach (w sposób ciągły lub nieciągły) w celu uzyskania średniej wartości pożądanej cechy.

W szczególnych przypadkach dopuszczalne jest również wykonanie tzw.

Norma 5667-10:2021 wskazuje, że próbki ścieków mogą być pobierane w sposób manualny (ręcznie) lub w sposób automatyczny.

Co ważne, wyposażenie do pobierania ścieków musi być wykonane z obojętnego chemicznie materiału, dzięki czemu nie będzie wpływać na wyniki wykonywanych analiz próbek. Płukanie sprzętu do poboru próbek powinno być wykonane przy użyciu wody pitnej lub dejonizowanej, co zminimalizuje ryzyko wystąpienia zanieczyszczeń.

Niezależnie od metody poboru próbki ścieków należy pobierać w miejscu najsilniejszego prądu i z dala od jakichkolwiek przeszkód czy krawędzi, aby zapewnić właściwe mieszanie i jednorodność próbki.

Ręczny pobór próbek ścieków do badań mikrobiologicznych polega na umieszczeniu odpowiedniego naczynia w uchwycie czerpaka, zdjęciu korka zabezpieczającego naczynie tak, aby nie zanieczyścić korka, a następnie zanurzeniu naczynia pod powierzchnię ścieków szyjką w dół, skośnie do kierunku prądu. Po zanurzeniu na właściwą głębokość należy odwrócić naczynie szyjką w kierunku przeciwnym do prądu i napełnić.

Technika poboru próbki jest w tym przypadku taka sama, jak dla próbek przeznaczonych do badań mikrobiologicznych.

W bieżącej ofercie OMC Envag dostępna jest szeroka gama stacjonarnych, przenośnych i przewoźnych urządzeń umożliwiających automatyczny pobór próbek ścieków i wody zgodnie z wymaganiami normy PN-EN 5667-10:2021 oraz Rozporządzeniem Ministra Środowiska, oraz Ministra Infrastruktury.

Usługi Laboratorium Badania Wód i Ścieków

Laboratorium Badania Wód i Ścieków „Zielonogórskich Wodociągów i Kanalizacji” świadczy usługi z zakresu badania i pobierania próbek wody i ścieków.

Uzyskany zakres akredytacji oraz zatwierdzenie systemu jakości badań wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi decyzją PPIS w Zielonej Górze, umożliwia nam realizację naszych usług w obszarach regulowanych prawnie.

znajdujących się na terenie Stacji Uzdatniania Wody „Zawada” przy ul.

W przypadku gdy przepis prawa nakłada obowiązek pobrania próbek przez akredytowane laboratorium proponujemy skorzystanie z usług naszych certyfikowanych próbkobiorców.

Próbki pobrane przez zleceniodawcę zgodnie z wytycznymi pobierania próbek wody / wytycznymi pobierania próbek ścieków należy wraz dokumentami protokół dostarczenia próbek wody/ protokół dostarczenia próbek ścieków i zlecenie badania wody / zlecenie badania ścieków dostarczyć do Laboratorium Badania Wód i Ścieków „Zielonogórskich Wodociągów i Kanalizacji” ul.

tags: #probki #oczyszczalnia #sciekow #metody #pobierania