Temperatura Odczuwalna: Jak Wilgotność Powietrza Wpływa na Nasze Odczucia Termiczne
- Szczegóły
Każdego dnia, niezależnie od miejsca pobytu, ciało człowieka funkcjonuje w środowisku termicznym. Często warunki termiczne, jakich doznajemy po wyjściu na zewnątrz, wydają się nam odmienne w stosunku do tych, jakich spodziewaliśmy się doświadczyć. Zwłaszcza gdy sugerujemy się jedynie wartością temperatury powietrza z pomiarów czy jej prognozą. Pomiar temperatury powietrza dostarcza nam cząstkowych informacji na temat fizycznych właściwości tego środowiska.
Temperatura powietrza jest jednym z najbardziej podstawowych wskaźników dotyczących warunków atmosferycznych, ale sama w sobie nie daje pełnego obrazu tego, jakie daje odczucie dla naszego ciała. Na jego podstawie możemy jedynie pośrednio szacować jakiego rodzaju odczucia (termiczne) mogą zostać wyzwolone w naszym ciele. Warto wspomnieć, że ten parametr w serwisach meteorologicznych może być również podawany z wykorzystaniem kilku charakterystyk.
Dlaczego tak się dzieje? Ponieważ pogoda działa na nasz organizm kompleksowo, a zmiana któregoś z elementów meteorologicznych może istotnie rzutować na przebieg procesów termoregulacji i nasz subiektywny odbiór pola termicznego (warstwy powietrza otaczającej nasze ciało). Zwykle ich występowanie ma ustalony przebieg w ciągu doby, uwarunkowany nasłonecznieniem i wypromieniowaniem ciepła z podłoża. Wiele dodatkowych czynników może warunkować naszą percepcję.
Zatem odpowiedź na konkretne pytanie: jaka jest temperatura odczuwalna? bywa złożona, a zwykle rozpoczyna się od stwierdzenia „To zależy”. Wychodząc rano na zewnątrz warto mieć na względzie, że ta najwyższa, prognozowana wartość temperatury powietrza, może wystąpić dopiero późnym popołudniem. Termiczne rozczarowanie może nastąpić również, gdy nie uwzględnimy, że temperatura powietrza, a przede wszystkim nasz subiektywny jej odbiór, podlegają zmianie w czasie. Nie potrafią one wskazać precyzyjnie jaką wartością opisać środowisko termiczne w otoczeniu. Analizują jedynie pojawienie się odczucia zimna lub ciepła.
Dlatego początkowo możemy nie odczuwać jeszcze intensywnie chłodzącego wpływu środowiska. Dopiero po kilku minutach, gdy temperatura powierzchni skóry ulegnie zmianie, może okazać się, że pojawi się odczucie chłodu, a w kolejnych minutach odczucia będą szybciej się zmieniać. Zwykle największe zmiany temperatury powierzchni skóry, zwłaszcza nieosłoniętych części ciała, następują w pierwszych 15 minutach ekspozycji. Na odbiór warunków termicznych będą miały również wpływ nasze poprzednie doświadczenia. Im większy kontrast pomiędzy bieżącymi, a poprzednimi warunkami, tym surowsza może być ich subiektywna ocena.
Przeczytaj także: Lipcowa wilgotność i opady w Polsce
Czynniki Wpływające na Temperaturę Odczuwalną
Na subiektywny odbiór temperatury otoczenia duży wpływ mają pozostałe parametry meteorologiczne. Najważniejszym jest promieniowanie słoneczne (krótkofalowe) oraz długofalowe - cieplne, w postaci strumienia ciepła zwrotnego z atmosfery i podłoża. Natomiast ich pomiary bywają ograniczone i dlatego trudno modelować ich jednostkowy wpływ na wartość subiektywnego odczucia w danej chwili. Ważnymi elementami meteorologicznymi przy szacowaniu temperatury odczuwalnej są prędkość wiatru i wilgotność powietrza. Kształtują one przebieg podstawowych procesów wymiany ciepła między ciałem człowieka, a jego otoczeniem i dlatego wpływają na odczucia termiczne.
W dotychczasowych badaniach komfortu termicznego zostało dowiedzione, że ta sama wartość temperatury powietrza w otoczeniu może generować szerokie spektrum oceny komfortu termicznego przez badanych. Zwykle wraz z wydłużeniem pobytu w danych warunkach termicznych subiektywna ich ocena staje się bardziej surowa. Można również wskazać, że powyżej progu termicznego 26 stopni Celsjusza u większość badanych wyzwalane będą odczucia powyżej progu komfortu termicznego.
Obliczanie Temperatury Odczuwalnej
Temperaturę odczuwalną oblicza się korzystając ze wzorów teoretycznych. Wybór możliwych do zastosowania formuł jest szeroki. Uwzględniają one zróżnicowane zakresy termiczne i zmienną rangę wpływu poszczególnych elementów meteorologicznych na kształtowanie odczuć termicznych. Nie ma jednej, zunifikowanej formuły na obliczanie potencjalnej temperatury odczuwalnej. Poszczególne służby meteorologiczne adaptują formuły zależnie do specyfiki lokalnego klimatu i przyjętych założeń. Popularnym rozwiązaniem, zwłaszcza w regionach o sezonowym zróżnicowaniu warunków meteorologicznych, jest stosowanie zestawu wzorów.
Zgodnie z przyjętą definicją TEMPERATURA ODCZUWALNA wskazuje wartość temperatury otaczającej warstwy powietrza, do jakiej można przyrównać warunki termiczne odbierane przez człowieka w danej sytuacji pogodowej. Za podstawowy przyjęliśmy model komfortu termicznego Steadmana, tj. uwzględniający wpływ ciśnienia pary wodnej i przepływu powietrza w modelowaniu strumieni wymiany ciepła między ciałem a otoczeniem. W warunkach środowiska zimnego (gdy temperatura powietrza nie przekracza 10 stopni Celsjusza) wartości temperatury odczuwalnej podajemy z uwzględnieniem wskaźnika Wind Chill Temperature.
Nasza predykcja temperatury odczuwalnej nie uwzględnia wpływu bezpośredniego promieniowania słonecznego, stąd prezentowane wartości należy traktować jako temperaturę odczuwalną w cieniu. Aktualną temperaturę odczuwalną obliczamy z zestawu danych z terminu - czyli uwzględniamy ogół warunków meteorologicznych w danym miejscu i czasie. Jeśli interesuje Cię prognoza temperatury odczuwalnej, to zwróć dodatkowo uwagę z jakiego modelu wprowadzono dane początkowe i o której godzinie nastąpił start modelu. Takie informacje podane są w stopce grafiki.
Przeczytaj także: Optymalizacja Warunków
Temperaturę odczuwalną zawsze liczymy tak samo w ustalonych przedziałach termicznych. Natomiast, zależnie od modelu i terminu startu prognozy, dane wejściowe o temperaturze powietrza oraz o innych elementach meteorologicznych mogą się od siebie różnić. I stąd mogą się również pojawić różnice wartości temperatury odczuwalnej pomiędzy opracowaniami.
Przykłady Ekstremalnych Warunków
Mieszkańców północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych i wschodniej części Kanady nawiedziła największa tego lata fala upałów. Dopiero nałożenie się na siebie obu czynników sprawia, że żar jest niezmiernie męczący, wręcz wycieńczający, nawet dla amatorów gorącej aury. W kanadyjskim Montrealu w poniedziałek (2.07) już z samego rana przy temperaturze 26 stopni wilgotność względna powietrza sięgała 90 procent, co dało temperaturę odczuwalną na poziomie aż 37 stopni. W ciągu dnia było jeszcze gorzej. Temperatura gwałtownie rosła, jednak wilgotność obniżała się bardzo powoli.
W efekcie późnym popołudniem przy 33 stopniach zmierzonych w cieniu, wilgotność względna osiągała aż 65 procent. Jeszcze gorzej było w Ottawie, stolicy Kanady. Fala upałów we wschodniej Kanadzie, nawiedzająca największe tamtejsze miasta, jest ewenementem, bo utrzymuje się wyjątkowo długo. Utrzymująca się sauna może się przyczynić do przedwczesnej śmierci nawet setek osób, zwłaszcza w podeszłym wieku, które skarżą się na problemy z układem oddechowym i krążenia.
Upał połączony z dużą wilgotnością zdarza się wówczas, gdy nad głębią Ameryki Północnej panuje potężny wyż. Z drugiej strony, gdy wiatr zmienia kierunek i wieje znad Wielkich Jezior, gwałtownie podnosi wilgotność. Upalna bryza potrafi utrzymywać się przez całą dobę. Są miejsca na świecie, gdzie temperatura i morska bryza potrafią zgotować mieszkańcom prawdziwe piekło. Temperatura powietrza sięgnęła w cieniu 46 stopni, zaś wilgotność względna doszła do 47 procent. W Polsce takie tropikalne upały zdarzają się rzadko, głównie, gdy wieje z południowego wschodu, czyli znad rejonu Morza Czarnego.
Drugi taki przypadek ma miejsce, gdy po upalnym dniu nadciągają burze i deszcze. U nas do obszarów, gdzie upał i duża wilgotność dają się we znaki najbardziej, należą miejscowości nadbałtyckie.
Przeczytaj także: Prognoza pogody Mumbaj
Temperatura Odczuwalna w Polsce
Temperatura odczuwalna to jeden z terminów, które pojawiają się przy niemal każdej prognozie pogody, szczególnie zimowej. W piątek rano na Łomnicy i Kasprowym Wierchu można było odczuć nawet -63 stopnie mrozu. Odczucie zimna potęgował silny i porywisty wiatr. Temperatura odczuwalna jest to stan określający, jakie odczucie termiczne będzie występowało u ludzi przy określonych warunkach pogodowych. Jej wartość wylicza się na różne sposoby, w zależności od przyjętego modelu.
Pojęcie temperatury odczuwalnej zostało wprowadzone w latach 40. XX wieku przez Paula Allmana Siple'a i Charlesa Passela. Obecnie funkcjonuje kilka modeli, pozwalających obliczyć temperaturę odczuwalną. Temperatura odczuwalna, w najprostszy sposób rzecz ujmując, jest to temperatura jaką człowiek odczuwa biorąc pod uwagę panujące wokół niego warunki atmosferyczne. Tymczasem temperatura odczuwalna to indywidualne odczucie termiczne każdego człowieka, na które wpływ ma wiele czynników, takich jak choćby opady, wiatr itp.
W zimie im wyższa prędkość wiatru i wilgotność tym odczuwana temperatura jest niższa. Dzieje się tak, gdyż duża wilgotność powietrza zwiększa u ludzi uczucie zimna. W lecie mamy sytuację odwrotną: im silniejszy wiatr, tym uczucie przyjemnego chłodu jest większe.
Wilgotność Powietrza a Temperatura w Pomieszczeniach
W kontekście pomieszczeń zamkniętych odczuwalna temperatura może być inna niż rzeczywista ze względu na takie czynniki jak wilgotność powietrza czy przepływ powietrza. Nawet jeśli termostat pokazuje stałą temperaturę, możemy odczuwać, że jest zimniej, jeśli powietrze jest suche, lub cieplej, jeśli jest wilgotne. Zbyt duża wilgotność powietrza w pomieszczeniach stwarza korzystne warunki dla rozwoju pleśni i grzybów, co może mieć negatywne konsekwencje dla naszego zdrowia, takie jak problemy z oddychaniem czy alergie.
Nadmierna wilgotność może również sprawić, że wnętrze wydaje się duszne, a meble, zwłaszcza drewniane, ulegają deformacji. Z drugiej strony, zbyt niska wilgotność powietrza wysusza błony śluzowe, sprzyjając infekcjom dróg oddechowych i pogarszając stan skóry. Może również wpływać negatywnie na rośliny w pomieszczeniu, powodując ich więdnięcie.
Biorąc pod uwagę powyższe informacje, można stwierdzić, że wilgotność powietrza w pomieszczeniu ma zdecydowanie bezpośredni wpływ na odczuwanie temperatury. Wysoka wilgotność, czyli nadmiar pary wodnej, sprawia, że ciepło jest odczuwane jako bardziej intensywne, co wynika z faktu, że nasz organizm traci zdolność do efektywnego chłodzenia się przez parowanie potu. Z drugiej strony, niska wilgotność może sprawić, że pomimo niskiej temperatury powietrza czujemy się niekomfortowo i marzniemy.
Nawet jeśli termometr pokazuje umiarkowaną temperaturę, nasze odczucia mogą być zupełnie inne ze względu na nieoptymalną wilgotność względną. Przykładowo, latem przy wysokiej wilgotności możemy odczuwać dyskomfort i uczucie duszności nawet przy umiarkowanej temperaturze. Nawilżacz powietrza przemysłowy czy domowy z funkcją osuszania powietrza to urządzenie, które może skutecznie rozwiązać problem zbyt niskiej wilgotności w pomieszczeniach.
Działa na zasadzie wytworzenia i rozprowadzenia w powietrzu drobnych cząsteczek wody, nazywanych także parą wodną, co pozwala na utrzymanie optymalnej wilgotności. Wybór odpowiedniego nawilżacza powietrza zależy od wielu czynników, w tym między innymi od wielkości pomieszczenia oraz preferencji użytkownika. Pamiętajmy, że regularne korzystanie z nawilżacza powietrza to inwestycja w nasze zdrowie i komfort życia, niezależnie od tego, czy przebywamy w domu, czy w biurze.
Wilgotność a temperatura są ściśle ze sobą powiązane. Wzrost temperatury powoduje, że powietrze może zawierać więcej pary wodnej, co wpływa na poziom wilgotności. Wilgotność względna to stosunek ilości pary wodnej obecnej w powietrzu do maksymalnej ilości, którą może ono zatrzymać w danej temperaturze. Z definicji wynika, że zdolność powietrza do zatrzymywania wody zależy od jego temperatury. Ogrzewanie powietrza powoduje spadek wilgotności względnej, dlatego w niektórych przypadkach konieczne jest użycie nawilżacza powietrza.
Faktem jest, że wilgotność zmienia nasze odczuwanie temperatury. Poziom wilgotności powietrza w domu, powinien zawsze mieścić się w granicy od 40 do 60%. Do badania poziomu wilgotności powietrza potrzebny jest higrometr. Jeśli w twoim wnętrzu jest zbyt wilgotno, zalecamy rozpoznanie źródła problemu i zaradzenie mu w jak najkrótszym czasie. Co ciekawe osuszanie powietrza jest także efektem ubocznym chłodzenia. Dlatego w osuszaniu powietrza pomocne są także klimatyzatory przenośne. Poza zbyt dużą wilgotnością problemem może być także zbyt suche powietrze.
Odpowiednia wilgotność w pomieszczeniach mieści się w zakresie od 40 do 60%. Dbanie o odpowiednią wilgotność pomoże Ci uniknąć wielu chorób i zadbać o trwałość materiałów budowlanych, czy mebli.
Praktyczne Porady Dotyczące Aplikacji Pogodowych
Aplikacja pogodowa przydaje się każdego dnia - zastępuje klasyczną prognozę, dzięki czemu można dowiedzieć się, jaka aura ma panować podczas wakacji, czy w trakcie planowanej wycieczki w góry. Optymalna wilgotność powietrza wynosi 40-60 procent. Jeżeli wilgotność jest niższa, pogłębiają się problemy z dusznością i kaszlem. Suche powietrze podrażnia gardło, przez co przebywanie na zewnątrz przy zbyt niskiej wilgotności może być szkodliwe dla osób starszych i małych dzieci. Zbyt wysoka wilgotność jest problematyczna głównie dla pań, które skarżą się na puszenie się fryzury.
Co ważne, długo utrzymująca się wysoka wilgotność powietrza może wpłynąć negatywnie na działanie sprzętów elektronicznych, używanych poza domem. Temperatura odczuwalna może być znacznie niższa lub wyższa niż rzeczywista temperatura powietrza. Sprawdzanie temperatury odczuwalnej jest ważne zwłaszcza zimą, gdy wrażenie chłodu potęguje wiatr i padający śnieg.
Za pomocą indeksu UV określa się poziom ryzyka związanego z przebywaniem na słońcu. Widoczność jest istotna przede wszystkim dla kierowców. Wysoka widoczność umożliwia bezpieczną jazdę samochodem, natomiast niska, np. sięgająca kilkuset metrów, wiąże się z podniesionym ryzykiem wypadku. Ostrzeżenia przed burzami, wichurami, śnieżycami lub innymi zjawiskami pogodowymi są ważne dla każdego użytkownika aplikacji pogodowej.
Dzięki ostrzeżeniom, można uniknąć ryzyka podróży samochodem w trakcie ekstremalnie silnej burzy lub śnieżycy, a także zabezpieczyć posesję przed skutkami wiatru. Suma opadów pozwala ocenić, czy zbliżający się wilgotny front przyniesie jedynie przelotne opady, czy też wielogodzinną nawałnicę. Jest to ważna informacja dla osób, które zamieszkują tereny zagrożone podtopieniami (np. okolice rzek), a także prowadzących gospodarstwa rolne.
Meteoropaci odczuwają pogorszenie nastroju i samopoczucia, gdy biomet jest niekorzystny. Dobra aplikacja pogodowa wskazuje, czy biomet jest korzystny, neutralny lub niekorzystny, dzięki czemu osoby z nadwrażliwością na sytuację meteorologiczną mogą podjąć kroki, poprawiające ich samopoczucie w danym dniu. Złe samopoczucie pojawia się zwłaszcza przed burzami, zmianami ciśnienia atmosferycznego, a także podczas silnych wiatrów (np. halnych).
tags: #pogoda #wilgotność #powietrza #a #odczuwalna #temperatura
