Wody Mineralne: Skład, Właściwości i Uzdrowiska w Polsce

Szczegóły: Opublikowano: 18. April 2026

W naszym kraju, mamy 44 miejscowości mające status uzdrowiska. Występujące tam źródła wód mineralnych, wykorzystuje się do podreperowania zdrowia oraz do poprawy urody i samopoczucia. Definicja wody mineralnej jest znana od dawna. Tymczasem masa producentów w licznych kompaniach reklamowych, wprowadza nas w błąd, nazywając zwykłą wodę stołową lub źródlaną - wodą „mineralną”. Tymczasem specjaliści powtarzają jak mantrę: woda mineralna musi być wydobywana z podziemnego źródła i musi być czysta pod względem chemicznym i mikrobiologicznym. I co najważniejsze: musi zawierać, co najmniej 1000 mg minerałów w 1 litrze.

Istnieje także odmiana wody mineralnej - to jest woda mineralna lecznicza. I jak sama nazwa wskazuje, posiada ona właściwości lecznicze. A to dlatego, że jeden (względnie kilka) jej składników występuje w ilościach znacznych. W Polsce mamy bogate złoża takich wód a do najpopularniejszych z nich zaliczane są wody wodorowęglanowe, chlorkowo-sodowe, siarczkowo-siarkowodorowe i radoczynne. I to dzięki nim, możemy pozbyć się wielu chorób i dolegliwości.

Wody mineralne z różnych źródeł zawierają większe lub mniejsze stężenie wszystkich pierwiastków występujących w przyrodzie. Należą do nich makroelementy, takie jak: wodór, tlen, węgiel, sód, siarka, magnez, potas, wapń, chlor, brom, mangan, jod i żelazo; mikroelementy - bor, lit, cynk, miedź, fosfor, arsen, kobalt, chrom, srebro, ołów, bor i nikiel; pierwiastki śladowe - złoto, rtęć i rubid, jak również pierwiastki promieniotwórcze - radon, rad, uran, tor i toron. Klasyfikacja mineralnych wód leczniczych oparta jest na ilości występujących w każdej wodzie leczniczej anionów: wodorowęglanowego, chlorkowego, siarczanowego oraz kationów: sodowego, potasowego, wapniowego i magnezowego.

Rodzaje Wód Mineralnych

Czynnikami kwalifikującymi wody mineralne do poszczególnych grup jest wydajność źródeł i skład chemiczny, który zależy od warunków atmosferycznych, głębokości złoża, rodzaju podłoża skalnego i ukształtowania terenu.

Wody mineralne można podzielić na następujące grupy:

Przeczytaj także: Gdzie kupić wodę destylowaną?

wody siarczkowe - które zawierają w 1l ponad 1 mg siarki ogólnej, dającej się oznaczyć jodometrycznie
wody słonawe (brakiczne) - podziemne o mineralizacji ogólnej w przedziale 3-10g/l
wody słonawe - podziemne o mineralizacji od 10g/l-35g/l, najczęściej są to wody proste typu Cl-Na, lub złożone typu Cl, SO4, HCO3, Na, Mg
wody glauberskie - lecznicze siarczanowo - sodowe, w których zawartość jonu siarczanowego i sodowego są większe niż 20 % sumy anionów i kationów
wody gorzkie - lecznicze siarczanowo - magnezowe w których zawartość magnezu wynosi ponad 20 % sumy mvali kationów
wody chłodne - mające temperaturę od 5-20°C
wody ciepłe (termalne) - mające temperaturę powyżej 20°C
wody gorące - podzielne, mające temperaturę 37-42°C
wody bardzo gorące - mające temperaturę od 42-100°C
wody wrzące - są to wody gejzerów
Szczawy - pochodzenia infiltracyjnego, nasycone CO2 w ośrodku skalnym na dużej głębokości. Są to wody typu wodorowęglanowo-ziemno-alkanicznego, które mogą też być wzbogacone w związek żelaza.
Zubery - o wysokiej mineralizacji i złożonym składzie chemicznym, są to szczawy wodorowęglanowo-chlorkowo-sodowe lub wodorowęglanowo-sodowe.

Balneoterapia: Leczenie Uzdrowiskowe

Rozdział 1. Balneoterapia z łac. balneum - kąpiel i grec. therapeja - leczenie, jest działem fizjoterapii zajmującym się zabiegami rehabilitacyjnymi oraz działem balneologii, zajmującym się leczeniem uzdrowiskowym, wykorzystującym naturalnie występujące czynniki. Do tych czynników zalicza się wody lecznicze (o różnych temperaturach), zawarte w nich gazy oraz borowiny (peloidy). Podstawą balneoterapii jest wiedza o mechanizmach działania wymienionych czynników na organizm człowieka oraz znajomość szczegółowych wskazań i przeciwwskazań lekarskich. Balneoterapia jest grupą zabiegów, jedną z najbardziej charakterystycznych dla ośrodków SPA, ale i poza nimi znajduje szerokie zastosowanie.

Historia Balneoterapii

Balneoterapia jest jedną z najstarszych gałęzi medycyny. Została rozwinięta na szeroką skalę przez Rzymian. Stosował ją m.in. Hipokrates. W Starożytności kąpiele były znanym zabiegiem leczniczym, picie wód leczniczych zaczęto wprowadzać w XVII w. Za przełom w rozwoju nowoczesnej balneoterapii, który nastąpił dzięki Vincenzowi Priessnitzowi można uznać XVIII i XIX wiek. Vincenz Priessnitz uznawany był za kontynuatora i wskrzesiciela metod hydroterapii na obszarze ówczesnych Niemiec i Austrii.

Kąpiele Lecznicze

Kąpiele lecznicze ze względu na rodzaj medium zabiegowego można podzielić na: solankowe, siarczkowo-siarkowodorowe, ozonowe, kwasowęglowe oraz radoczynne. Ze względu na pochodzenie - naturalne (z wykorzystaniem wód źródlanych) i sztuczne (z wykorzystaniem wody gospodarczej i w niej rozpuszczonego medium). Można je również podzielić na ilość uczestników - kąpiele indywidualne i grupowe, jak również ze względu na część ciała poddaną zabiegowi - całkowite i częściowe. Kąpiele można również podzielić na te z możliwością wykorzystania ćwiczeń tzw. kinezyterapię oraz na te bez ćwiczeń.

Kąpiele mineralne oddziaływają na organizm ludzki jako: bodźce niespecyficzne takie jak termiczne, psychiczne, mechaniczne i osmotyczne oraz bodźce specyficzne - poprzez swoisty wpływ składników wody mineralnej. Bodźce te działają przez trzy drogi:

Skórę, receptory skórne - działanie miejscowe;
Drogi oddechowe - inhalacje;
Ogólnoustrojowo - przez wydzielanie endokrynne.

Kąpiele Solankowe

Kąpiele solankowe dzięki swoim cechom fizycznym jak i chemicznym wywierają korzystne działanie lecznicze. Solanki to wodne roztwory jonów głównie sodowych i chlorkowych, ale również bromkowych, jodkowych, borowych i siarczkowych. Mogą być pochodzenia naturalnego jako wody mineralne, jak również mogą być wytworzone sztucznie. Mają wysoki ciężar właściwy, duże ciśnienie hydrostatyczne i osmotyczne. Mają ponadto wysoką pojemność cieplną i małe przewodnictwo cieplne.

Przeczytaj także: Inwestycje w Jakość Wody w Proszówkach

Kąpiele Siarczkowo-Siarkowodorowe

Kąpiele odbywają się w wodach z dużą zawartością rozpuszczonych związków siarki (siarkowodór, kwas siarkowy), zawierają wodę o odczynie zasadowym. W wodzie występują jony siarczanowe, wodorosiarkowe oraz siarka koloidalna. Siarka posiada zdolność przenikania przez skórę jako siarka koloidalna i siarkowodów, w krwiobiegu zaś jest transportowana jako siarczany.

Uzdrowiska w Polsce

Obecnie za uzdrowisko uznaje się miejscowości posiadające naturalne właściwości lecznicze (lokalny klimat, wody mineralne, borowiny, glinki...), wyposażone w obiekty i urządzenia o profilu leczniczym oraz bazę noclegowo-gastronomiczną. Poniżej przedstawiono niektóre z najpopularniejszych uzdrowisk w Polsce:

Ciechocinek: Położony w województwie kujawsko-pomorskim, charakteryzuje się mikroklimatem korzystnym dla leczenia schorzeń narządów ruchu, reumatycznych, ortopedyczno-urazowych, kobiecych, układu oddechowego, nerwowego i krążenia. Największym bogactwem naturalnym są obfite złoża solanek odparowywanych w tężniach.
Lądek-Zdrój: Jedno z najstarszych uzdrowisk w Polsce, położone u stóp Śnieżnika. Leczy się tu głównie schorzenia reumatyczne, ortopedyczne i neurologiczne.
Szczawno-Zdrój: Malowniczo położone miasteczko u stóp starego Chełmca, gdzie kuracji poddają się osoby cierpiące na schorzenia narządu ruchu.
Muszyna-Zdrój: Miasto uzdrowiskowe w dolinie Popradu, specjalizujące się w leczeniu schorzeń narządów ruchu, dróg oddechowych i laryngologicznych.
Rymanów-Zdrój: Uzdrowisko na pograniczu Beskidu Niskiego i Pogórza Bukowskiego, gdzie leczy się schorzenia układu krążenia, kamice dróg moczowych, schorzenia pęcherzyka żółciowego oraz choroby układu oddechowego.
Świeradów-Zdrój: Uzdrowisko w Sudetach Zachodnich, gdzie leczy się schorzenia narządów ruchu oraz choroby reumatoidalne przy pomocy wód mineralnych, radonowych i złóż borowin.
Krynica-Zdrój: Uzdrowisko z ponad 200-letnią tradycją, będące świadectwem narodzin polskiego wodolecznictwa.
Iwonicz-Zdrój: Jedno z najstarszych polskich uzdrowisk, cenione za unikalny, leczniczy mikroklimat.
Inowrocław: Uzdrowisko nizinne specjalizujące się w leczeniu chorób układu ruchu, reumatologii i chorób układu krążenia.

Tabela: Wybrane Uzdrowiska w Polsce i Ich Specjalizacje

Uzdrowisko	Specjalizacja
Ciechocinek	Schorzenia narządów ruchu, reumatyczne, ortopedyczno-urazowe, kobiece, układu oddechowego, nerwowego i krążenia.
Lądek-Zdrój	Schorzenia reumatyczne, ortopedyczne i neurologiczne.
Muszyna-Zdrój	Schorzenia narządów ruchu, dróg oddechowych i laryngologicznych.
Świeradów-Zdrój	Schorzenia narządów ruchu oraz choroby reumatoidalne.
Krynica-Zdrój	Schorzenia górnych dróg oddechowych, kobiece, nerek i dróg moczowych, krwi i układu krwiotwórczego, cukrzycy, reumatologiczne, układu nerwowego i trawienia.

Przeczytaj także: Woda mineralna Józef: Zalety

tags: #podgorki #woda #mineralna #skład #właściwości