Parametry Wody Kranowej: Norma pH i Znaczenie dla Zdrowia

Szczegóły: Opublikowano: 21. December 2025

Ludzki organizm aż w 60-70% składa się z wody. Jest ona niezbędna do wszystkich procesów fizjologicznych. Ponieważ jej zasoby są nieustannie wydalane, musimy je odnawiać - pijąc 2-3 litry płynów dziennie. Od ich ilości, ale też od jakości, zależy sprawność naszego ciała i umysłu. Dlatego tak ważne jest picie wody o odpowiednich parametrach.

Parametr, jakim jest pH wody, pozwala nam określić jej odczyn - obojętny, kwaśny lub zasadowy. Jakie to ma znaczenie? Ta informacja jest dla nas istotna choćby dlatego, że powinniśmy unikać bezpośredniego kontaktu z substancjami o bardzo niskich lub wysokich odczynach. Są one silnie żrące i mogą powodować uszkodzenia skóry.

Skala pH służy ilościowemu określaniu kwasowości lub zasadowości roztworów wodnych, gdzie przez kwasowość rozumiana jest wyższa aktywność jonów wodorowych H+ w stosunku do jonów wodorotlenkowych OH-. Przy przewadze tych drugich nad pierwszymi mamy do czynienia z odczynem zasadowym (inaczej - alkalicznym). Przyjmuje się, że skala pH ma zakres od 0 do 14, gdzie pH 7 oznacza odczyn obojętny.

Normy pH wody pitnej w Polsce

Szczegółowe wytyczne, dotyczące właściwości i pH wody pitnej, można znaleźć między innymi w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Rozporządzenie wskazuje jasno, że woda zdatna do picia powinna mieć pH w granicach 6,5-9,5. Pomiary kwasowości wody pitnej są obecnie standardem. Próbki cieczy są pobierane z wodociągów, punktów czerpalnych i indywidualnych ujęć wody.

Woda płynąca z wodociągów trafia bezpośrednio do mieszkańców, dlatego istotne jest także dopilnowanie jakości substancji wykorzystywanych do odkażania. Ofertę wysokiej jakości dedykowanych produktów znajdziemy na Portalu Produktowym Grupy PCC. Wśród dostępnych propozycji znajdziemy min. szeroko wykorzystywany podchloryn sodu, wodorotlenek sodu czy też chlor.

Przeczytaj także: Jakość wody w Goczałkowicach

Profesjonalna dezynfekcja i uzdatnianie wody w wodociągach i w komercyjnych ujęciach wodnych wymaga zastosowania specjalistycznej chemii przemysłowej. Oczywiście ilość i sposób użycia wskazanych wyżej chemikaliów regulują zasady i normy, ustalane przez GIS i Polski Komitet Normalizacyjny. Mowa między innymi o: Normie Europejskiej PN-EN 15975-2:2013-12, Normie Międzynarodowej PN-EN ISO 14189:2016-10 i PN-EN ISO 17994:2014-04.

Znaczenie pH dla organizmu

Wbrew często powtarzanym opiniom, dieta nie ma decydującego wpływu na pH płynów ustrojowych, niemniej niewskazane jest nadmierne obciążanie organizmu produktami kwasotwórczymi (takimi jak mięso, pieczywo, sery, wysokoprzetworzone dania), w które najczęściej obfituje nasz jadłospis. Zbilansowany odczyn spożywanej żywności powinien być bliski odczynowi krwi, który wynosi 7,35-7,45 (czyli jest lekko zasadowy). Picie wody o odczynie przekraczającym wartość pH krwi przyczynia się do poprawy równowagi kwasowo-zasadowej organizmu, a tym samym usprawnia np. trawienie.

Przede wszystkim jednak woda alkaliczna ma wysoki potencjał antyoksydacyjny. Neutralizuje w organizmie nadmiar wolnych rodników (o które nietrudno przy współczesnym trybie życia), ograniczając ryzyko wielu chorób (m.in. Chemicznie czysta woda ma pH równe 7, czyli obojętne. Wokół tej wartości oscyluje również odczyn wody z dobrej jakości naturalnych źródeł. W przyrodzie stosunkowo rzadko spotyka się wodę o pH wyższym niż 8, niemniej - ze względu na rosnący popyt na taki produkt - obecnie bez trudu można kupić butelkowaną wodę alkaliczną w większości sklepów. Jest ona jednak znacznie droższa od innych.

Nawet jeśli tylko nieznacznie przekracza on pH 7, taka woda posłuży tzw. „odkwaszeniu” organizmu. Nim jednak zdecydujemy się na inwestycję w takie urządzenie, dobrze jest wykonać badanie pH wody w domowym przyłączu. Niejednokrotnie bowiem okazuje się, że najzwyklejsza kranówka ma zadowalająco wysoki odczyn.

Jak zmierzyć pH wody kranowej?

Czym zmierzyć pH wody kranowej? Pomiaru można dokonać np. za pomocą testera paskowego albo miernika elektrycznego. Tam, gdzie pH wody z kranu jest niższe niż 7, warto rozważyć zakup wspomnianego już jonizatora. Na rynku dostępnych jest wiele tego typu urządzeń - od specjalnych dzbanków po skomplikowane systemy, które podłącza się bezpośrednio pod ujęcie wody w kuchni. W każdym przypadku w jonizatorze znajduje się katoda i anoda, dzięki czemu w przepuszczanej przez niego wodzie dochodzi do zjawiska elektrolizy - rozłączenia substancji o właściwościach kwasowych i zasadowych.

Przeczytaj także: Jak dobrać oczyszczacz powietrza do potrzeb?

Co ciekawe, zarówno woda zasadowa, jak i kwaśna, nadają się do użytku. Pierwsza z nich jest wolna od potencjalnie szkodliwych związków (większość spośród niepożądanych w wodzie pitnej substancji to właśnie te, które nadają jej kwaśny odczyn) i skutecznie nawadnia organizm, poprawiając jego równowagę kwasowo-zasadową. Woda kwaśna ma zaś znakomite właściwości kosmetyczne (głównie ze względu na działanie antyseptyczne) i świetnie nadaje się do celów gospodarczych, np.

Pozostałe parametry jakości wody

Woda do spożycia zawiera wiele różnych substancji, głównie składniki mineralne pochodzenia naturalnego, które są wręcz nieodzowne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Woda przeznaczona do spożycia przez ludzi musi być wolna od substancji szkodliwych, bakterii chorobotwórczych oraz nadmiernych ilości powszechnie występujących w niej składników (żelaza, manganu, chlorków, siarczanów azotanów, azotynów, wapnia i magnezu).

Problem bezpieczeństwa zdrowotnego wody w Polsce reguluje Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. (Dz. U. 2017, poz. 2294) w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi, uwzględniające przepisy Dyrektywy Rady Unii Europejskiej 98/83/WE.

Do cech organoleptycznych wody należą: mętność, barwa, zapach i smak. Nietypowy zapach, smak mogą być wskaźnikiem obecności potencjalnych szkodliwych substancji. Odczyn wody ma istotny wpływ na efektywność procesów jej uzdatniania. Przewodność jest miarą podatności wody na przepływ prądu elektrycznego. Jest wywołana obecnością rozpuszczonych w wodze soli oraz amoniaku i dwutlenku węgla.

Żelazo i mangan są jednymi z najbardziej rozpowszechnionych metali i zazwyczaj występują w wodzie razem. Zawartość obu pierwiastków w większych stężeniach powoduje brudzenie urządzeń sanitarnych i prania, a także skutkuje zmianami barwy i mętności oraz wywołuje niepożądany smak i zapach wody. Twardość zależy od ilości rozpuszczonych w wodzie związków, głównie wapnia i magnezu. Wody bardzo miękkie są szkodliwe dla organizmu, ponieważ wypłukują z organizmu sole wapnia i inne, co powoduje problemy z układem kostnym, zaburzenia pracy mięśni, w tym mięśnia sercowego.

Przeczytaj także: Wymogi dotyczące przydomowych oczyszczalni ścieków

Azotany i azotyny są powszechnie występującymi jonami w środowisku człowieka: wodzie, glebie i żywności, co jest konsekwencją naturalnego obiegu azotu, zanieczyszczeń antropogenicznych oraz stosowania ich w przetwórstwie spożywczym. Szkodliwość azotanów wynika z możliwości przekształcenia w azotyny, których nadmierne spożycie wywołuje niedokrwistość. Niska zawartość azotanów w wodzie jest konieczna w przypadku niemowląt.

Utlenialność jest wskaźnikiem zawartości w wodzie substancji organicznych, utleniających się w umownych warunkach pod wpływem KMnO4. Utlenialność jest oznaczana zwykle w wodach podziemnych, nie zanieczyszczonych.

Arsen, kadm, miedź, ołów, nikiel i rtęć to metale ciężkie, których obecność w wodzie pitnej jest ściśle regulowana ze względu na ich toksyczność i potencjalne negatywne skutki dla zdrowia.

Trihalometany, chlorany, chloryny i bromiany to produkty uboczne dezynfekcji wody, które również podlegają monitorowaniu ze względu na możliwe ryzyko dla zdrowia.

Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) i pestycydy mogą przedostawać się do wody ze źródeł naturalnych i antropogenicznych, a ich obecność jest również kontrolowana.

Fekalny charakter stwierdzanych w wodzie zanieczyszczeń mikrobiologicznych, powinien być sygnałem dla władz samorządowych do przeanalizowania gospodarki ściekowej na podległym terenie. Escherichia coli - znajduje się w dużych ilościach w odchodach ludzkich i zwierzęcych. Ponadto występuje w ściekach surowych i oczyszczonych, glebie oraz w wodzie naturalnej zanieczyszczonej fekaliami pochodzenia ludzkiego, rolniczego lub od dzikich zwierząt i ptaków. Jest to najbardziej przydatny wskaźnik zanieczyszczenia kałowego, potwierdza obecność odchodów w wodzie. Obecność w wodzie Escherichia coli świadczy o świeżym zanieczyszczeniu kałem oraz wskazuje na niewłaściwą dezynfekcję wody lub wtórne zanieczyszczenie w sieci wodociągowej. Bakteria ta wrażliwa jest na chlorowanie, nie przeżywa długo w wodach naturalnych.

Paciorkowce kałowe (Enterokoki) - wraz z bakteriami grupy coli stanowią wskaźnik jakości uzdatniania systemów wodnych lub uszkodzenia systemu dystrybucji. Ich obecność w badanej próbce świadczy o zanieczyszczeniu wody fekaliami odległymi w czasie. Charakteryzują się dłuższą przeżywalnością w wodzie i są bardziej odporne na działanie chloru niż bakterie grupy coli. Wykrycie tych drobnoustrojów podobnie jak w przypadku Escherichia coli powinno skłaniać do poszukiwania potencjalnych przyczyn zanieczyszczenia np.: niewłaściwego uzdatniania wody, nieszczelności systemu dystrybucyjnego.

Bakterie grupy coli - są to głównie bakterie pochodzenia kałowego. Do systemu dystrybucji wodnej mogą przedostawać się ze ścieków, gleby lub rozkładającego się materiału roślinnego. Stwierdzenie ich obecności w wodzie sugeruje nieodpowiednie jej uzdatnienie, wtórne zanieczyszczenie lub nadmierną zawartość substancji odżywczych w uzdatnionej wodzie. Bakterie z grupy coli to parametr niepożądany w wodzie. Kiedy wartość graniczna zostaje przekroczona, to należy doprowadzić do obniżenia tego parametru, ale jego obecność nie ma znaczenia zdrowotnego.

Clostridium perfringens - stanowią wskaźnik prawidłowości prowadzonych procesów uzdatniania wody (tj. koagulacja, sedymentacja i filtracja, ponieważ powinny być wyeliminowane właśnie na tych etapach uzdatniania) oraz zanieczyszczenia wody ściekami. Clostridium perfringens znajduje się zwykle w odchodach, jednakże w mniejszych ilościach niż Escherichia coli. Może być wskaźnikiem informującym o odległym w czasie zanieczyszczeniu kałowym. Przetrwalniki tych bakterii mogą przetrwać w wodzie znacznie dłużej niż bakterie z grupy coli i są bardziej odporne na dezynfekcję. Najbardziej skuteczną metodą eliminacji tej bakterii jest promieniowanie UV. Cechą charakterystyczną tych organizmów jest zdolność do długiego przeżywania w środowisku. Jest to przede wszystkim problem wód powierzchniowych, dlatego obowiązujące przepisy sanitarne nakładają obowiązek kontroli Clostridium w wodach powierzchniowych, bądź zmieszanych z wodami podziemnymi. Clostridium perfringens, może wywoływać zatrucia pokarmowe, ale również zakażenia ran czy zakażenia szpitalne.

Legionella - występuje powszechnie w naturalnym środowisku wodnym i w glebie. Pałeczki Legionella stanowią grupę drobnoustrojów powszechnie przenoszonych przez wodę. Zachorowania na legionellozę (postać kliniczna choroby legionistów - zapalenie płuc i gorączka Pontiac - objawami przypominająca grypę) związane są zwykle z przebywaniem w okolicy chłodni kominowych oraz z korzystaniem z urządzeń wytwarzających aerozole wodne, w instalacjach ciepłej wody i w ośrodkach spa. Stanowią one główne źródła zakażenia ludzi (zakażenie następuje jedynie przez wdychanie aerozolu). Drobnoustroje te są wrażliwe na dezynfekcję.

System nadzoru nad jakością wody w Polsce

Dyrektywa Rady 98/83/WE dotycząca jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi jest fundamentalnym dokumentem prawnym, który ustala standardy jakości wody w Unii Europejskiej. W Polsce dyrektywa ta została zaimplementowana, aby zapewnić, że woda pitna jest bezpieczna dla konsumentów. Wszystkie przedsiębiorstwa zajmujące się dostawą wody są zobowiązane do regularnego monitorowania i raportowania jakości wody. Implementacja dyrektywy wymaga również, aby wszelkie przekroczenia dopuszczalnych norm były natychmiast zgłaszane właściwym organom, co pozwala na szybkie podjęcie działań naprawczych. Przepisy te nie tylko chronią zdrowie obywateli, ale także podnoszą świadomość na temat jakości wody.

Nowelizacja Prawa wodnego z 2017 roku wprowadziła kompleksowe zmiany w systemie gospodarowania wodami w Polsce. Ustawa kładzie szczególny nacisk na zrównoważone zarządzanie zasobami wodnymi, łącząc aspekty ekonomiczne z wymogami ochrony środowiska. Dokument określa m.in. zasady ochrony wód przed zanieczyszczeniami, standardy jakościowe dla różnych typów wód oraz procedury postępowania w sytuacjach kryzysowych. Ważnym elementem ustawy są także przepisy dotyczące przeciwdziałania skutkom suszy i powodzi.

Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) odgrywa kluczową rolę w monitorowaniu i kontroli jakości wody w Polsce. Jest odpowiedzialny za koordynację działań związanych z ochroną środowiska, w tym z zarządzaniem zasobami wodnymi. GIOŚ przeprowadza regularne badania jakości wód powierzchniowych i podziemnych oraz monitoruje stan rzek, jezior i zbiorników wodnych. W przypadku stwierdzenia naruszeń norm, GIOŚ ma prawo nakładać sankcje oraz wymagać podjęcia działań naprawczych. Ich działania są kluczowe dla utrzymania wysokiej jakości wody na terenie całego kraju.

Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej (RZGW) są odpowiedzialne za realizację polityki wodnej na poziomie regionalnym. Ich zadaniem jest nie tylko zarządzanie zasobami wodnymi, ale także planowanie i realizacja inwestycji wodnych. RZGW pracują nad ochroną przed powodziami, suszami oraz zapewnieniem właściwej jakości wody dla lokalnych społeczności. Organizują i nadzorują prace związane z rekultywacją wód oraz dbają o ochronę ekosystemów wodnych. Dzięki ich działaniom, zasoby wodne są wykorzystywane w sposób zrównoważony i zgodny z przepisami prawa.

Inspektoraty Ochrony Środowiska (IOŚ) pełnią funkcję organów nadzorczych, które kontrolują przestrzeganie przepisów dotyczących ochrony środowiska, w tym jakości wody. Ich zadaniem jest przeprowadzanie inspekcji oraz egzekwowanie prawa w razie wykrycia nieprawidłowości. IOŚ monitorują zgodność działalności przedsiębiorstw wodociągowych z obowiązującymi normami oraz prowadzą postępowania wyjaśniające w przypadku ich naruszenia. Mają prawo nakładać kary oraz wymagać podjęcia działań naprawczych, co czyni ich istotnym elementem systemu zarządzania jakością wody.

Organy samorządowe, w tym gminy, odgrywają ważną rolę w zarządzaniu jakością wody na swoim terenie. Odpowiadają one za zapewnienie mieszkańcom odpowiednich dostaw wody pitnej oraz za jej jakość. Gminy są odpowiedzialne za kontrolowanie pracy lokalnych przedsiębiorstw wodociągowych oraz za podejmowanie działań w razie stwierdzenia problemów z jakością wody. Współpracują z innymi organami kontrolnymi, takimi jak IOŚ i RZGW, aby zapewnić zgodność z obowiązującymi normami i przepisami. Ich działania są kluczowe dla utrzymania wysokich standardów jakości wody na poziomie lokalnym.

Brak pozwolenia wodnoprawnego jest poważnym naruszeniem przepisów prawa wodnego i może skutkować surowymi karami. Pozwolenie wodnoprawne jest wymagane dla wielu działań związanych z gospodarowaniem wodą, takich jak budowa urządzeń wodnych czy korzystanie z zasobów wodnych w sposób znaczący. Organy nadzoru mają możliwość nakładania kar finansowych na przedsiębiorstwa i osoby fizyczne, które działają bez wymaganych zgód. W niektórych przypadkach możliwe jest także wstrzymanie działalności lub nakaz przywrócenia stanu zgodnego z prawem, co podkreśla wagę przestrzegania obowiązujących regulacji.

Naruszenia przepisów dotyczących rekultywacji terenów wodnych oraz prawa wodnego są traktowane bardzo poważnie, ponieważ mogą prowadzić do degradacji środowiska naturalnego. Zaniedbania takie jak niedopełnienie obowiązków związanych z rekultywacją mogą skutkować znacznymi karami pieniężnymi oraz nakazami wykonania odpowiednich prac naprawczych.

Przykładowe wyniki badań wody

Poniżej przedstawiono przykładowe wyniki badań wody uzdatnionej ze Stacji Uzdatniania Wody przy ul. Padlewskiego 89 w Mławie:

Badania mikrobiologiczne wody

Wskaźnik	Jednostka miary	Wartość przeprowadzonego pomiaru
Liczba Clostridium perfringens w 100 ml wody	liczba	0
Liczba bakterii Escherichia coli w 100 ml wody	liczba	0
Liczba bakterii grupy coli w 100 ml wody	liczba	0
Liczba enterokoków kałowych w 100 ml wody	liczba	0

Badania fizykochemiczne wody

Wskaźnik	Jednostka miary	Wartość przeprowadzonego pomiaru	Dopuszczalna norma
Amoniak	mg/l NH4	poniżej 0,05	0,50
Antymon	μg/l Sb	poniżej 1,0	5
Arsen	μg/l As	poniżej 1,0	10
Azotany	mg/l NO3	poniżej 4,50	50
Azotyny	mg/l NO2	poniżej 0,03	0,50
Barwa	mg/l Pt	poniżej 5,0	15
Bor	mg/l B	poniżej 0,05	1,0
Chlorki	mg/l Cl	28,8	250
Chrom	μg/l Cr	poniżej 4,0	50
Cyjanki ogólne	μg/l CN	poniżej 15	50
Fluorki	mg/l F	0,18	1,5
Glin	μg/l Al	poniżej 10,0	200
Indeks nadmanganianowy	mg/l O2	1,43	5
Jon amonowy	mg/l NH4	poniżej 0,05	0,50
Kadm	μg/l Cd	poniżej 0,3	5μg/l
Smak		akceptowalny	akceptowalny
Zapach		akceptowalny	akceptowalny
Mangan	μg/l Mn	poniżej 4,0	50
Miedź	mg/l Cu	poniżej 0,002	2,0
Mętność	NTU	0,31	1NTU
Nikiel	μg/l Ni	poniżej 5,0	20
Odczyn pH		7,3	6,5-9,5
Ołów	μg/l Pb	poniżej 1,0	25
Przewodność elektryczna właściwa	µS/cm	572,0	2500
Selen	μg/l Se	poniżej 2,0	10
Siarczany	mg/l SO4	115,0	250
Twardość	mg/l CaCO3	345,0	60-500
Sód	mg/l Na	15,0	200
Żelazo ogólne	μg/l Fe	poniżej 60	200

tags: #parametry #woda #kranowa #ph #norma