Odwrocona Siatkówka Oka: Przyczyny, Objawy i Leczenie

Szczegóły: Opublikowano: 21. March 2026

Oczy, podobnie jak inne elementy ludzkiego ciała, mogą się zużywać. Warto o nie dbać poprzez odpowiednią dietę, bogatą w witaminy, mikroelementy i minerały, które pozytywnie wpływają na wzrok.

Budowa i Funkcja Oka

Aby zrozumieć przyczyny problemów ze wzrokiem, warto poznać budowę oka:

Rogówka: Zewnętrzna, przezroczysta warstwa, która przepuszcza i skupia światło.
Tęczówka: Kolorowa część oka, regulująca ilość światła wpadającego do oka poprzez źrenicę.
Źrenica: Otwór w tęczówce, kontrolujący ilość światła docierającego do siatkówki.
Soczewka: Elastyczna struktura skupiająca promienie świetlne na siatkówce, umożliwiająca ostre widzenie przedmiotów w różnych odległościach.
Siatkówka: Warstwa światłoczuła w tylnej części oka, przetwarzająca światło na impulsy elektryczne przesyłane do mózgu.

Gałka oczna przypomina kształtem nieco spłaszczoną kulę. W większości tworzy je ciałko szkliste, czyli ciekła masa, której kształt nadają sąsiadujące struktury (np. rogówka) oraz ciśnienie wewnątrzgałkowe.

Światło wpadające do oka dociera najpierw do rogówki, która jest przezroczysta. Składa się ona z pięciu warstw i odpowiada za ostrość widzenia. Jest wypukła, dlatego skupia promienie świetlne, które padają pod odpowiednim kątem na leżącą tuż za nią soczewkę wewnętrzną. Przez nią widać tęczówkę oraz źrenicę.

Soczewka z kolei jest elastyczna i zmieniając swój kształt sprawia, że widzi się ostro przedmioty odległe i bliskie. Określa się to mianem zdolności akomodacji.

Przeczytaj także: Sterowniki i usterki ASUS K52J

Do soczewki przylega kolorowa tęczówka, która wykazuje się dużą wrażliwością na światło. Otacza ona źrenicę, która rozszerza się, gdy jest jasno, i zwęża, kiedy jest ciemno, by kontrolować ilość wpadającego do oka promieni świetlnych.

Siatkówka zaś to warstwa znajdująca się na tyle gałki ocznej od jej wnętrza. Jednocześnie pełni funkcję warstwy światłoczułej. Obraz, który powstaje na siatkówce jest pomniejszony i odwrócony. Komórki nerwowe siatkówki za pomocą fotoreceptorów przetwarzają padające światło na impulsy elektryczne, które poprzez nerw wzrokowy przesyłane są do mózgu (do płata potylicznego kory mózgowej).

Wady Wzroku: Krótkowzroczność, Nadwzroczność i Astygmatyzm

Bardzo często proces widzenia jest zaburzony z wielu przyczyn. Nadwzroczność lub dalekowzroczność objawia się lepszym widzeniem przedmiotów, które znajdują się w pewnej odległości, zaś te, które znajdują się blisko, są niewyraźne i zamglone. Do korekcji tej wady używa się soczewek skupiających. Ich moc określa się w dioptriach ze znakiem plus.

Odwrotną sytuację obserwuje się u pacjentów z krótkowzrocznością, widzących przedmioty znajdujące się blisko. Krótkowzroczność koryguje się soczewkami rozpraszającymi. Ich moc także określa się w dioptriach, ale ze znakiem minus.

Inną wadą jest astygmatyzm (niezborność oczu). Zwykle występuje jako wada towarzysząca krótko- lub nadwzroczności, ale bywa także samodzielną wadą. Z astygmatyzmem można się urodzić, ale wada ta może też powstać i ujawnić się w każdym wieku, bowiem kształt gałki ocznej zmienia się wraz z upływem czasu. Może dotyczyć tylko jednego oka lub obu jednocześnie. Przyczyny upatruje się nieprawidłowym kształcie rogówki.

Przeczytaj także: Zastosowanie wężyków do filtra osmozy

Powinna być równa i gładka w kształcie kuli, jednak czasem przypomina swym kształtem piłkę do rugby i przez to silniej załamuje światło w jednej płaszczyźnie (np. w pionie), a słabiej w innej (np. poziomie). Widziany obraz może być np. rozciągnięty w pionie lub w poziomie, a przy tym niewyraźny. Tę wadę koryguje się soczewkami cylindrycznymi. Moc takiej soczewki jest inna w przekroju poziomym, a inna w pionowym.

Astygmatyzm - Co To Za Wada?

Astygmatyzm jest wadą wzroku. Może występować oddzielnie ale może być związany z krótkowzrocznością bądź dalekowzrocznością. Najczęstszą formą astygmatyzmu jest astygmatyzm rogówkowy. Ale może być wywołany zmianami w obrębie soczewki.

Astygmatyzm dotyka w zależności od cytowanych źródeł nawet około 60% populacji.

Astygmatyzm oka diagnozujemy, gdy promienie światła przechodzące przez rogówkę (lub soczewkę) załamywane są w taki sposób, że ich obraz nie jest punktem na siatkówce o rozmytą plamą. W efekcie pacjent z astygmatyzmem widzi obraz nieostry.Astygmatyzm najczęstszy to astygmatyzm związany z rogówką. U zdrowej osoby ma oba kształt kuli (piłki do futbolu). U osób z astygmatyzmem promienie pionowy i poziomy rogówki są różne ( kształt jak piłka rugby) w związku z tym promienie przechodzące przez rogówkę skupiają się nie w jednym a w wielu punktach.

Rodzaje Astygmatyzmu

Astygmatyzm może w różny sposób wpływać na procesy widzenia. Astygmatyzm nieregularny - obserwowany rzadziej i prowadzący do zróżnicowanego załamywania promieni światła w obrębie tej samej płaszczyzny gałki ocznej. Tu jednak przyczyną dolegliwości okazuje się z reguły albo poważne schorzenie określane jako stożek rogówki, albo specyficzne problemy w budowie oka, np. obecność blizn i zrostów.

Przeczytaj także: Odwrócona osmoza: Twój przewodnik

Można również klasyfikować astygmatyzm na podstawie sposobu, w jaki ogniskowane są promienie światła na siatkówce pacjenta. Astygmatyzm nadwzroczny - to sytuacja przeciwna do opisanej powyżej. Astygmatyzm mieszany - to ostatni z możliwych wariantów tej wady wzroku. Polega on na skupianiu promieni światła przed siatkówką oraz za siatkówką (zatem ogniskowe wskazują na jednoczesne występowanie krótkowzroczności i nadwzroczności w obrębie tej samej gałki ocznej).

Objawy Astygmatyzmu

Najczęściej pacjenci są w stanie wychwycić zmiany w jakości widzenia, wywoływane przez astygmatyzm. Do najczęściej występujących symptomów astygmatyzmu należy nieostre widzenie - pacjenci mogą uskarżać się na efekt „rozmycia” czy też „zamazane widzenie” zarówno w odniesieniu do przedmiotów znajdujących się blisko, jak i tych położonych w większej odległości od obserwatora. Często zgłaszanym objawem wady wzroku okazuje się również mrużenie oczu - ponieważ osoby zmagające się z problemami z widzeniem usiłują w ten sposób „wyostrzyć” wzrok - oraz potrzeba pocierania oczu.

Wskazaniem do wizyty u okulisty są również bóle gałek ocznych, uczucie napięcia, czy też bóle głowy - zwłaszcza w okolicy oczodołów i czoła. U dzieci, które nie są w stanie samodzielnie scharakteryzować odczuwanych wrażeń wzrokowych, obecność astygmatyzmu należy sprawdzić podczas wizyty u okulisty dziecięcego najlepiej około 2 - 3 roku życia. Wizytę u okulisty jak również optometrysty dziecięcego należy zawsze przeprowadzić przed pójściem dziecka do szkoły.

Diagnoza i Leczenie Astygmatyzmu

Istnieje kilka metod, które umożliwiają dokładne zdiagnozowanie wad refrakcji. Autorefraktometria - bardzo dokładna, komputerowa metoda badania, bazująca na skiaskopii, czyli kierowaniu promienia światła w stronę dna oka i obserwowaniu, w jaki sposób porusza się cień w źrenicy. Topografia rogówki- jest najważniejszym badaniem w diagnostyce astygmatyzmu. Topograf sporządza mapy rogówki pokazując dokładnie moce w każdym południku.

Jeśli u pacjenta zdiagnozowany został astygmatyzm, leczenie zależy od charakteru wady wzroku oraz od stopnia jej zaawansowania. W wielu przypadkach wystarczające okazuje się zastosowanie klasycznych okularów z soczewkami cylindrycznymi. Mogą to być również soczewki kontaktowe toryczne - zarówno twarde, jak i miękkie. Soczewki cylindryczne charakteryzują się różnicą pomiędzy mocą obu przekrojów - dobraną tak, aby stanowiła ona odwrotność istniejącej u pacjenta wady i w ten sposób pomagała przywrócić prawidłowe skupianie promieni światła na siatkówce.

Jeśli wada jest zaawansowana, korekcja astygmatyzmu może wymagać interwencji chirurgicznej. Współcześnie zabiegi te są jednak minimalnie inwazyjne - przeprowadza się je ambulatoryjnie z użyciem precyzyjnych technik laserowych, często w znieczuleniu miejscowym. Ich celem jest skorygowanie (wymodelowanie) kształtu rogówki.

W przypadku gdy astygmatyzm rogówkowy związany jest z istnieniem stożka rogówki należy skupić się przede wszystkim na leczeniu tego schorzenia. Ograniczy to również narastanie astygmatyzmu w czasie.

Odwarstwienie Siatkówki: Przyczyny, Objawy i Leczenie

Odwarstwienie siatkówki to poważny stan okulistyczny, w którym dochodzi do oddzielenia siatkówki od naczyniówki w tylnej części oka. Jest to stan nagły, wymagający natychmiastowej interwencji, ponieważ może prowadzić do trwałej utraty wzroku, jeśli nie zostanie szybko leczone.

Najczęstszą przyczyną odwarstwienia siatkówki są zmiany zwyrodnieniowe, które prowadzą do powstawania przedarć siatkówki. Przez te przedarcia ciecz z wnętrza gałki ocznej może przedostawać się pod siatkówkę, co powoduje jej oddzielenie od warstwy naczyniowej.

Przyczyny Odwarstwienia Siatkówki

Do głównych czynników ryzyka należą:

Wysoka krótkowzroczność
Zabiegi okulistyczne w wywiadzie (np. operacja zaćmy)
Urazy oka
Predyspozycje genetyczne
Zmiany degeneracyjne na obwodzie siatkówki
Kurczenie się ciała szklistego
Współistnienie innych chorób

Objawy Odwarstwienia Siatkówki

Objawy odwarstwienia siatkówki obejmują:

Nagłe pojawienie się „błysków” światła (fotopsje)
Zwiększoną liczbę mętów w ciele szklistym
Progresywną utratę pola widzenia (opisywaną często jako „kurtyna” lub „cień” zasłaniający część pola widzenia)
Znaczny spadek ostrości wzroku (w zaawansowanych przypadkach)
Stopniowe obniżenie ostrości widzenia
Krzywienie obrazu i metamorfopsje (przy trakcyjnym odwarstwieniu siatkówki)
Męty przed okiem (przy odmianie wysiękowej)
Zaburzenia widzenia centralnego (gdy choroba obejmie plamkę)

Pilna uwaga: Pojawienie się ciemnej zasłony lub cienia w polu widzenia to sygnał, że odwarstwienie siatkówki już postępuje. Lokalizacja ciemnej zasłony w polu widzenia odpowiada dokładnie obszarowi odwarstwionej siatkówki, ale w sposób odwrócony.

Diagnostyka Odwarstwienia Siatkówki

Rozpoznanie rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu medycznego. Później lekarz okulista przeprowadza badanie OCT i dna oka - istotne, aby odbyło się to po wcześniejszym maksymalnym rozszerzeniu źrenicy Pacjenta. Jeśli tzw. ośrodki optyczne nie są przejrzyste, niezbędne jest wykonanie USG gałki ocznej.

Leczenie Odwarstwienia Siatkówki

Leczenie jest niemal zawsze chirurgiczne i obejmuje różne techniki, w tym:

Witrektomię: Zabieg polegający na wycięciu ciała szklistego z wnętrza gałki ocznej. Ciało szkliste jest zastępowane specjalnym olejem lub gazem, który stopniowo rozpręża się w jego jamie.
Opierścienienie gałki ocznej / naszycie wszczepu: Lekarz naszywa specjalną gąbkę lub taśmę silikonową na gałkę oczną, dzięki czemu siatkówka znów zbliża się do ściany gałki ocznej.
Laseroterapię siatkówki
Pneumoretinopeksję

Szybkość interwencji ma kluczowe znaczenie dla rokowania. Tak - odwarstwienie siatkówki można wyleczyć poprzez założenie specjalnej (taśmy silikonowe) lub witrektomię oka (operacyjne usunięcie ciała szklistego). Często wykonuje się też laseroterapię siatkówki.

Profilaktyka Wad Wzroku

Badania naukowe dowodzą że skłonność do wad wzroku najczęściej jest dziedziczona po rodzicach. Medycyna jednak obecnie podsuwa wiele możliwości korekcji i leczenia chorób narządu wzroku, w tym również wad takich jak krótkowzroczność, nadwzroczność oraz astygmatyzm.

Aby wykryć wadę wzroku jaką jest krótko- lub daleko wzroczność i astygmatyzm, należy poddać się badaniom okulistycznym. Lekarz okulista bada ostrość wzroku i w dioptriach określa moc soczewek, a podczas komputerowego badania przygląda się samej rogówce i określa moc cylindrów. Podczas takiego badania pacjent patrzy przez okular na jakiś obraz - często jest to drzewko, czyli punkt, na którym należy skupić wzrok. Wówczas komputer przetwarza odbite od oka fale świetlne i daje wynik, aby określić występowanie i stopień wady wzroku.

Kolejnym badaniem jest określenie jakości szkieł. Okulista zakłada pacjentowi na nos specjalną oprawkę, w której może wymieniać szkła korekcyjne. Mając do dyspozycji wynik badania komputerowego i kasetę z soczewkami o różnej mocy, zmienia je do momentu, aż badany poprawnie odczyta optotypy, czyli różnej wielkości cyfry lub litery poustawiane w rzędach z reguły wiszące na tablicy na ścianie w odpowiedniej odległości. Szkła dopasowuje oddzielnie dla każdego oka.

W przypadku podejrzenia wystąpienia astygmatyzmu, wykonuje się dodatkowe badanie zwane keratometrią. Komputer sporządza wówczas mapę rogówki i wskazuje, w których miejscach jest ona wypukła, a gdzie wklęsła.

Laserowa Korekcja Wzroku

Coraz więcej osób nie chce nosić okularów czy soczewek kontaktowych i podejmuje decyzję o poddaniu się laserowej korekcji wad wzroku. W przypadku astygmatyzmu zaleca się taki zabieg wtedy, gdy wada przekroczyła 6 dioptrii lub znacznie utrudnia funkcjonowanie, bo towarzyszy krótko- czy nadwzroczności.

Najczęściej wykonuje się fotokeratektomia refrakcyjną (PRK). Metodą tą można korygować wady +/-7 dioptrii i astygmatyzm nie większy niż +/-1,5-2 dioptrie. Zabieg odbywa się w znieczuleniu miejscowym po podaniu środków przeciwbólowych i uspokajających. Lekarz mechanicznie usuwa nabłonek rogówki, a potem laserem ekscimerowym modeluje jej zewnętrzne warstwy z dokładnością do 1 mikrona. Całość trwa około 10 minut, a po zakończeniu na oko aplikowany opatrunek w postaci soczewki kontaktowej, którą trzeba nosić do czasu odnowienia nabłonka rogówki. Po operacji pacjent może odczuwać silny ból, a przez kilka następnych dni światłowstręt i kłopoty z ostrością widzenia.

LASIK jest kolejną metodą wykorzystywaną w usuwaniu wad wzroku. Może być ona stosowana do korekcji krótkowzroczności nawet do -15 dioptrii, nadwzroczności do +6 dioptrii oraz astygmatyzmu do +/-6 dioptrii. W przeciwieństwie do poprzedniej techniki, tutaj obie gałki oczne można operować jednocześnie. Przed zabiegiem pacjent dostaje środki przeciwbólowe i uspokajające, a oko jest znieczulane. Wokół rogówki lekarz zakłada mały pierścień, po którym porusza się przyrząd zwany mikrokeratomem. Nadcina on zewnętrzny płatek rogówki tak, a chirurg odchyla go, by laserowo móc wymodelować znajdujące się pod nią głębsze warstwy rogówki. Całość trwa od 15 do 30 minut. Po operacji można odczuwać ból i trzeba stosować antybakteryjne krople do oczu.

Tabela: Metody Leczenia Odwarstwienia Siatkówki

Metoda leczenia	Opis	Zastosowanie
Witrektomia	Usunięcie ciała szklistego i zastąpienie go olejem lub gazem	Zaawansowane zmiany, konieczność usunięcia trakcji
Opierścienienie gałki ocznej	Naszycie gąbki lub taśmy silikonowej na gałkę oczną	Małe uszkodzenia, zbliżenie siatkówki do ściany gałki
Laseroterapia	Zabezpieczenie obszarów przedarć laserem	Przedarcia siatkówki
Pneumoretinopeksja	Wprowadzenie gazu do gałki ocznej w celu dociśnięcia siatkówki	Wybrane przypadki odwarstwienia

tags: #odwrocona #siatkowka #oka #przyczyny