Co to jest odwrócona faza subwoofera i jak ją ustawić?
- Szczegóły
Każdy użytkownik zestawu stereo oraz kina domowego dąży do uzyskania możliwie najlepszych rezultatów brzmieniowych. Zakup odpowiedniej klasy sprzętu to jednak nie wszystko. Równie ważne jest odpowiednie ustawienie głośników, w tym subwoofera. Jak wiadomo, subwoofery odpowiadają za przetwarzanie niskich częstotliwości w systemie audio. Niezależnie od tego, jaki model urządzenia wybierzecie, praw fizyki nie da się oszukać. Dlatego warto poświęcić nieco czasu na poznanie zasad związanych z tym, jak ustawić subwoofer prawidłowo.
Widać, że kalibracje są dokładniejsze dla głośników niż suba znam to znam to z własnej autopsji bo zawsze muszę wprowadzać poprawki dla suba. A czy współczesne systemy kalibracyjne w ampkach przy kalibracji ustawiają w 100% poprawna fazę dla suba pytam teoretycznie bo większość i tak wprowadza poprawki po kalibracji dla suba? Nie. Swego czasu audyssey wprowadził specjalna kalibrację dla niższych rejestrów. Osobno też wyższe modele subow mają swoje kalibrację.
Ustawienie subwoofera w pomieszczeniu
Lokalizacja subwoofera dość często przysparza wielu problemów, dlatego że oddziałuje on z pomieszczeniem w znaczący sposób. Niektóre firmy zalecają, aby subwoofer ustawiać pod ścianą lub w odległości nie większej niż 90 cm, wskazując przy tym na istotny problem wygaszania fali niskotonowej przez jej pierwsze odbicie od ściany tylnej. Jeśli głośnik niskotonowy znajduje się nieco dalej np. w odległości 1 metra od ściany tylnej, to powracająca fala od niej odbita, mająca długość 4 m, jest przesunięta w fazie o 180 stopni w miejscu, gdzie znajduje się głośnik. Oznacza to, że fala o długości 4 m (o częstotliwości 86 Hz) ulegnie wygaszeniu.
Jak nietrudno sprawdzić, im odległość subwoofera od ściany jest większa, tym dla niższych częstotliwości występuje ten efekt - czyli już w obszarze działania subwoofera (zwykle subwoofer jest odcinany przy częstotliwości około 80 Hz). Oczywiście efekt ten można spożytkować na swoją korzyść, próbując zminimalizować jeden z bardziej dokuczliwych rezonansów pomieszczenia.
Z kolei ustawienie głośnika basowego przy samej ścianie tylnej tylko pozornie stoi w sprzeczności ze „sztuką audiofilską”, gdyż regulacja czułości pozwala skompensować nadmiar niskich tonów, a dzięki silniejszemu wspomaganiu pomieszczenia, subwoofer może zagrać... po prostu o wiele głośniej. Istotnym zaleceniem jest również to, aby unikać ustawienia subwoofera w dużej odległości od zespołów głośnikowych, a także w jednakowej odległości od wszystkich ścian.
Przeczytaj także: Sterowniki i usterki ASUS K52J
Opiera się na zjawisku wszechkierunkowego promieniowania niskich częstotliwości. W większości przypadków w pomieszczeniu odsłuchowym powstaje tak wiele odbić fal niskich częstotliwości, że słuch ludzki ma bardzo duży problem z precyzyjną lokalizacją ich źródła. Natomiast prawidłowe efekty stereofoniczne są efektem kierunkowego promieniowania głośników, zwróconych bezpośrednio w stronę słuchacza. Pozorne źródła dźwięku, pojawiające się w przestrzeni między głośnikami to rezultat odpowiednich, precyzyjnych proporcji natężeniowo-fazowych pomiędzy sygnałami poszczególnych kanałów stereofonicznych (lewego i prawego).
Istotne jest to, że praw fizyki nie da się oszukać i najniższe częstotliwości nie mogą budować panoramy stereofonicznej. Większa część zjawisk przestrzennych jest odbierana przez słuchacza tylko w domenie średnich i wysokich częstotliwości. Fenomen wszechkierunkowego rozchodzenia się fal niskich częstotliwości nie gwarantuje nam, że zestaw złożony z typowych zespołów głośnikowych i subwoofera, będzie funkcjonował doskonale.
Regulacja fazy subwoofera
Zmiana fazy w subie służy do jego zgrania z kolumnami frontowymi, chodzi o to, aby sub i kolumny grały bas jednocześnie. Może się zdarzyć, że będą np. w przewfazie, czyli gdy membrany głośników basowych w kolumnach bedą się wychylać do przodu to membrana suba cofać. Właściwe ustawienie to takie, kiedy bas w miejscu odsłuchowym jest mocniejszy.
Zmiana fazy służy do dopasowania wychyleń głośnika w subwooferze z wychyleniami głośników kolumn w systemie w którym ma pracować. Jeżeli faza sygnału subwoofera będzie niezgodna z wychyleniami na pozostałych głośnikach to nastąpi znoszenie (odejmowanie) się wspólnie odtwarzanych dźwięków (zazwyczaj niskie tony). Sygnały zgodne w fazie sumują się.
Subwoofer aktywny zazwyczaj jest wyposażony w zestaw regulacji, służący do optymalnego zestrojenia go z pozostałymi głośnikami systemu. Niektóre subwoofery zawierają jeszcze inne dodatkowe regulatory kształtujące charakterystykę przetwarzania, najczęściej powodujące podbicie w zakresie “średniego basu”, ale kosztem obniżenia poziomu najniższych częstotliwości.
Przeczytaj także: Zastosowanie wężyków do filtra osmozy
Należy jednak podkreślić, że brak któregokolwiek z trzech podstawowych regulatorów − wysterowania, częstotliwości granicznej czy fazy (choćby w najprostszej postaci - przełącznika), obniża znacząco przydatność takiego subwoofera - nie jest w pełni uniwersalny.
Pomimo zastosowania skutecznej filtracji subwoofera i zespołów głośnikowych, zawsze występuje pewien zakres częstotliwości, w okolicach częstotliwości granicznej filtrów, w którym zarówno subwoofer jak i kolumny pracują równocześnie. Bardzo ważne jest więc, aby w tym zakresie pracowały one w zgodnej fazie, tak aby ciśnienia przez nie wytwarzane dodawały się, a nie odejmowały (znosiły się), co groziłoby powstaniem znacznej „dziury” na wypadkowej charakterystyce przetwarzania.
Do określenia właściwej pozycji przełącznika lub płynnego regulatora fazy niestety konieczne są eksperymenty praktyczne (np. pomiary, ewentualnie odsłuch), których nie zastąpią żadne działania teoretyczne. Zatem regulując fazę należy dążyć do tego, aby w zakresie częstotliwości podziału ciśnienie było największe. Gdy okaże się, że jest za duże, należy zmniejszyć wzmocnienie subwoofera albo obniżyć częstotliwości odcięcia, nie obniżając poziomu za pomocą przesunięć fazowych.
Właściwe ustawienie fazy jest jednak skorelowane z ustawieniem filtrów działających w obrębie subwoofera, jak i umiejscowieniem subwoofera czy zespołów głośnikowych w pomieszczeniu odsłuchowym.
Praktyczne wskazówki dotyczące ustawienia fazy
- Ustawienie początkowe: Ustaw przełącznik fazy na subwooferze w pozycji 0 stopni.
- Odsłuch: Odtwórz muzykę lub film z wyraźnymi dźwiękami basowymi.
- Porównanie: Przełączaj między ustawieniami fazy 0 i 180 stopni, słuchając uważnie, które ustawienie daje mocniejszy i bardziej zdefiniowany bas w miejscu odsłuchu.
- Dostosowanie: Jeśli bas wydaje się słabszy lub mniej wyraźny w pozycji 0 stopni, przełącz na 180 stopni. Jeśli w pozycji 0 stopni bas jest mocny i czysty, pozostaw to ustawienie.
Dodatkowe wskazówki
- Eksperymentuj z umiejscowieniem: Zmiana położenia subwoofera może wpłynąć na interakcję fazową z kolumnami. Spróbuj różnych miejsc, aby znaleźć optymalne ustawienie.
- Wykorzystaj autokalibrację: Jeśli Twój amplituner posiada funkcję autokalibracji, użyj jej jako punktu wyjścia, a następnie dostosuj fazę ręcznie, jeśli to konieczne.
- Słuchaj uważnie: Najważniejsze jest, aby polegać na własnym słuchu i dostosowywać ustawienia, aż uzyskasz satysfakcjonujące brzmienie.
Pamiętaj, że właściwe ustawienie fazy subwoofera jest kluczowe dla uzyskania optymalnego brzmienia w systemie audio. Poświęć trochę czasu na eksperymenty i dostosowanie ustawień, aby cieszyć się pełnym i zdefiniowanym basem.
Przeczytaj także: Odwrócona osmoza: Twój przewodnik
tags: #odwrocona #faza #subwoofera #co #to #jest
