Oczyszczalnia ścieków: Działanie, awarie i zasłużone rury - Kompletny przewodnik

Szczegóły: Opublikowano: 12. March 2026

Oczyszczalnie ścieków odgrywają kluczową rolę w ochronie środowiska, neutralizując zanieczyszczenia zawarte w ściekach komunalnych i przemysłowych. Prawidłowe działanie tych instalacji jest niezbędne dla zachowania czystości wód powierzchniowych i gruntowych.

Awarie i problemy w oczyszczalniach ścieków

Awarie w oczyszczalniach ścieków mogą prowadzić do poważnych konsekwencji, w tym zrzutu nieoczyszczonych ścieków do rzek i innych cieków wodnych. Przykładem takiej sytuacji była awaria oczyszczalni "Czajka" w Warszawie, która spowodowała skażenie Wisły. W związku z tym incydentem, Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji (MPWiK) zgłosiło podejrzenie sabotażu, jednak prokuratura odmówiła wszczęcia śledztwa z powodu braku dowodów na intencjonalne uszkodzenie rurociągu.

Rzeczniczka Prokuratury Okręgowej Warszawa-Praga prok. Katarzyna Skrzeczkowska przekazała, że prokurator odmówił wszczęcia śledztwa, ponieważ nie ma uzasadnionego podejrzenia, że rurociąg został uszkodzony wskutek intencjonalnego działania człowieka. Prokurator ustalił, że rurociąg jest całodobowo monitorowany, wszystkie wejścia i wyjścia są odnotowywane, więc wszystkie działania były zarejestrowane na monitoringu i znalazłyby odzwierciedlenie w systemie.

Wykluczono także ingerencję w system informatyczny obsługujący układ przesyłowy. Nie znaleziono także żadnych śladów, które mogłyby wskazywać na użycie materiałów wybuchowych do zniszczenia rurociągu.

Modernizacja oczyszczalni ścieków

Wiele oczyszczalni ścieków w Polsce wymaga modernizacji ze względu na przestarzałą infrastrukturę i niewystarczającą przepustowość. Przykładem jest oczyszczalnia ścieków w Wielkiej Wsi, gdzie prowadzone są prace modernizacyjne mające na celu zwiększenie przepustowości dobowej oraz poprawę jakości oczyszczania ścieków. Modernizacja ta jest niezbędna ze względu na błędy projektowe, do których doszło na etapie jej wcześniejszej modernizacji, co skutkowało znaczącymi problemami w zakresie działania urządzeń technologicznych oraz niewystarczającą przepustowością w jej działaniu.

Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków Zawiercie

Aktualne prace związane z modernizacją i rozbudową oczyszczalni zostały podzielone na dwa etapy, z czego pierwszy z nich realizuje ZGK z pożyczki zaciągniętej z WFOŚiGW, a jego koszt wynosi 13.393.332 zł. Drugi etap jest realizowany przez Urząd MiG Buk dzięki pozyskanemu dofinansowaniu z programu „Polski Ład”, koszt 7.978.377 zł.

Inną ważną inwestycją jest rozbudowa oczyszczalni ścieków w Niepruszewie, co pozwoli odciążyć oczyszczalnię ścieków w Wielkiej Wsi. Szacowany koszt tej inwestycji wynosi 25-30 mln zł. Inne pilne inwestycje, które należy zrealizować to: rozbudowa stacji uzdatniania wody w Dobieżynie (na ukończeniu), budowa studni numer 8 i 10 w Buku, modernizacja stacji uzdatniania wody w Szewcach i Dakowach Suchych, budowa stacji uzdatniania wody w Wielkiej Wsi przy ul. Folwarcznej, budowa sieci wodociągowej w Dobieżynie - ul. Jarzębinowa, budowa sieci kanalizacji sanitarnej i sieci wodociągowej w Kalwach, zastępowanie rur wodociągowych wykonanych z azbestocementu na rury z takich materiałów jak PVC, PE, żeliwo sferoidalne - tego typu rury należy wyłączyć z eksploatacji do 2032 roku.

Biopreparaty w oczyszczalniach ścieków

Biopreparaty odgrywają istotną rolę w procesach oczyszczania ścieków, wspomagając naturalne procesy biologiczne. Zawierają one specjalnie wyselekcjonowane szczepy bakterii oraz enzymy, które przyspieszają rozkład związków organicznych, redukują nieprzyjemne zapachy i zapobiegają powstawaniu tłuszczowych zatorów.

Preparaty bakteryjne dostępne na rynku zawierają specjalnie wyselekcjonowane szczepy bakterii (najczęściej z grupy Bacillus) oraz pożywkę witaminową i enzymy wspomagające ich działanie. W składzie preparatów oprócz bakterii do biooczyszczalni, znajdują się enzymy m.in.: lipaza (rozkłada tłuszcze), amylaza (rozkłada skrobię), celulaza (rozkłada celulozę, np. resztki papieru czy roślin), a także proteaza (rozkłada białka).

Rodzaje oczyszczalni i rola bakterii

Istnieją różne rodzaje oczyszczalni ścieków, które wykorzystują odmienne procesy biologiczne. Wyróżniamy m.in. oczyszczalnie drenażowe (gnilne) i biologiczne (napowietrzane).

Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania

Oczyszczalnia gnilna, zwana drenażową to prostsze i tańsze rozwiązanie, które sprawdza się przede wszystkim tam, gdzie działka jest duża, a grunt dobrze przepuszcza wodę. Najważniejszy proces dzieje się w osadniku gnilnym, gdzie ścieki są wstępnie oczyszczane przez bakterie beztlenowe. Następnie trafiają do systemu rur drenażowych ułożonych w ziemi lub tuneli drenażowych, gdzie ulegają dalszemu rozkładowi przez mikroorganizmy beztlenowe i warunkowo tlenowe, gdyż tlen dociera do drenażu przez grzybki odpowietrzające.

Z kolei oczyszczalnia biologiczna, czyli napowietrzana przez wielu użytkowników jest uważana za bardziej nowoczesną i skuteczną technologię oczyszczania. Choć w biooczyszczalni dochodzi w pierwszej komorze do wstępnego rozkładania beztlenowego, to najważniejsze jest to, co dzieje się później w bioreaktorze. Oczyszczalnia biologiczna wyposażona jest w komorę biologiczną z systemem napowietrzania, dzięki któremu w procesie oczyszczania biorą udział bakterie tlenowe. Dzięki temu uzyskuje się dużo wyższy poziom redukcji zanieczyszczeń - nawet 70-90%, do 95% w sprzyjających warunkach*.

Bakterie do oczyszczalni można w uproszczeniu podzielić na:

Bakterie beztlenowe - Działają w zamkniętych, pozbawionych tlenu warunkach, np. w osadniku gnilnym. W osadniku ścieki poddawane są procesowi sedymentacji i rozkładowi beztlenowemu. Następnie w rurach drenażowych oczyszczają się naturalnie w glebie, gdzie mikroorganizmy beztlenowe i tlenowe rozkładają zanieczyszczenia. Redukują zanieczyszczenia częściowo, usuwając ok. 30-55%** związków organicznych. Proces przebiega wolniej i jest mniej dokładny na początku, ale nie wymaga dostarczania energii (nie potrzeba napowietrzania).
Bakterie tlenowe - Potrzebują ciągłego dopływu tlenu, dlatego w biologicznych oczyszczalniach stosuje się dmuchawy i dyfuzory napowietrzające. Prowadzą intensywny rozkład biologiczny - związki organiczne utleniane są do nieszkodliwych substancji, głównie wody, dwutlenku węgla i stabilnej biomasy (tzw. osadu czynnego). Usuwają nawet 75-90%** zanieczyszczeń. W ogólnym pojęciu działają szybciej i skuteczniej niż beztlenowe, ale wymagają energii do pracy systemu napowietrzania.

Ranking najlepszych preparatów do biooczyszczalni z bakteriami tlenowymi:

Zestaw bakterii tlenowych NeoBac Bio-Station
Zestaw Bio7 Entretien Microstations
BioTab Max All-in-One
Sanidenn Tabs lub Sanidenn Plus
Zestaw Biozym: NeoZyme + BioStart Złoże

Przydomowe oczyszczalnie ścieków

W przypadku braku możliwości podłączenia się do zbiorczej sieci kanalizacyjnej przydomowa oczyszczalnia ścieków to bardzo dobra alternatywa dla szamba. Przydomowa oczyszczalnia ścieków charakteryzuje się dużym komfortem użytkowania. Jest praktycznie bezobsługowa i w przeciwieństwie do szamba, nie wydziela przykrego zapachu.

Przeczytaj także: Jak ustawić napowietrzanie?

Typy przydomowych oczyszczalni ścieków:

Przydomowa oczyszczalnia ścieków drenażowa - to oczyszczalnia beztlenowa. Zaletą jest prosta budowa, korzystna cena oraz bezobsługowość i bezawaryjność. Do wad zaliczamy konieczność stosowania biopreparatów oraz wymóg wykorzystania stosunkowo dużej ilości miejsca na wykonanie rozbudowanego drenażu.
Oczyszczalnia z filtrem żwirowym lub piaskowym - można zastosować ją w przypadku wysokiego poziomu wód gruntowych lub na gruncie, który słabo przepuszcza wodę.
Oczyszczalnia biologiczna - można ją zbudować niezależnie od poziomu wody i rodzaju gruntu. Dużą zaletą są kompaktowe wymiary obejmujące teren zaledwie 8 m2, dlatego może zostać zbudowana na niewielkiej działce. Określa ją wysoka skuteczność redukcji zanieczyszczeń.
Oczyszczalnia roślinna (hydrobotaniczna) - do oczyszczania ścieków stosuje się wodolubne rośliny. Z zewnątrz wygląda jak zbiornik wodny, dlatego może służyć jako ozdoba ogrodu. Zaletą jest możliwość wykorzystania oczyszczonych ścieków.

Po wyborze rodzaju przydomowej oczyszczalni ścieków należy zastanowić się nad przepustowością urządzenia, która określa ilość ścieków oczyszczanych w ciągu jednej doby. Koszt budowy przydomowej oczyszczalni ścieków jest ściśle uzależniony od typu urządzenia. Koszt budowy przydomowej oczyszczalni ścieków wydaje się wysoki, jednak można starać się o dofinansowanie, które w zależności od gminy może wynieść nawet 40% kosztu inwestycji.

Przydomowa oczyszczalnia ścieków a ferie zimowe

Ferie zimowe to czas wypoczynku, ale dla Twojej przydomowej oczyszczalni ścieków dwutygodniowa przerwa w użytkowaniu może oznaczać poważny problem. Gdy wyjeżdżasz na zasłużony urlop, bakterie w instalacji zostają bez pożywienia i źródła ciepła - w efekcie ich populacja drastycznie się zmniejsza, a system wychładza się do temperatury gruntu. W najgorszym scenariuszu może to prowadzić do zatwardzenia osadu, powstania nieprzyjemnego zapachu po powrocie, a nawet czasowego zatrzymania procesów biologicznych.

Przygotowanie oczyszczalni przed wyjazdem na ferie

Wykonaj przegląd techniczny 1-2 tygodnie przed wyjazdem.
Zapewnij minimalny dopływ ścieków - poproś sąsiada o pomoc.
Ustaw ogrzewanie w domu na minimum 12°C.
Zabezpiecz włazy i komory przed zasypaniem śniegiem.
Wyłącz niektóre urządzenia, ale nie dmuchawę.

Co zrobić natychmiast po powrocie z ferii?

Sprawdź stan techniczny i temperaturę wody.
Rozruch systemu - stopniowe zwiększanie obciążenia.
Zastosuj preparat bakteryjny starter - KLUCZOWY KROK.

Problemy z przepompownią ścieków

Częstym problemem w przydomowych przepompowniach ścieków jest sytuacja, gdy pompa nie wyłącza się automatycznie. Przyczyną mogą być uszkodzone lub nieprawidłowo działające wyłączniki pływakowe. Ważne jest, aby regularnie sprawdzać stan techniczny instalacji i dbać o prawidłowe połączenia elektryczne.

W takiej sytuacji należy sprawdzić, czy pływaki nie są zanieczyszczone lub uszkodzone. Należy również upewnić się, że przewody elektryczne są prawidłowo podłączone i nie ma zwarć.

Kanalizacja deszczowa: Wyzwania i rozwiązania

Kanalizacja deszczowa ma za zadanie odprowadzanie wód opadowych i roztopowych z ulic, chodników i placów. Kluczowym problemem w jej funkcjonowaniu są zanieczyszczenia, takie jak liście, piasek, żwir i odpady, które ograniczają przepustowość sieci. Aby temu zapobiec, konieczne są systematyczne prace czyszczące.

W 2024 roku oczyszczono 1650 krat deszczowych oraz 1261 metrów sieci kanalizacji, usuwając 88,5 tony urobku. Do końca lipca oczyszczono już 1835 krat deszczowych, a z 625 metrów sieci wydobyto 329,9 tony osadów i nieczystości.

Każdy mieszkaniec może przyczynić się do poprawy sytuacji, zatrzymując i wykorzystując wody opadowe na własnej posesji. Zbiorniki na deszczówkę czy ogrodowe beczki to prosty sposób, aby zgromadzoną wodą podlewać rośliny zamiast marnować ją w kanalizacji.

tags: #oczyszczalnia #ścieków #zasłużone #rury #działanie