Oczyszczalnia ścieków a stan rzeki Bug
- Szczegóły
Z raportu NIK jednoznacznie wynika, że ścieki ze Lwowa zanieczyszczają w znacznym stopniu Bug, a następnie Wisłę.
Problem zanieczyszczenia Bugu
Szef Najwyższej Izby Kontroli Krzysztof Kwiatkowski rozmawiał na ten temat w Kijowie. Rzeka Bug w woj. Bug jest więc głównie zanieczyszczany przez Ukrainę, ale to Polska ma z tym problem - wyjaśniał Kwiatkowski w Kijowie. Dzieje się tak dlatego, że przestarzała oczyszczalnia ścieków we Lwowie praktycznie już nie działa. Na budowę nowej potrzeba 680 milionów euro. Ukraina nie ma takich pieniędzy.
Jak zaznacza, misją Polski powinno być przekonanie Komisji Europejskiej aby znalazła pieniądze niezbędne dla poprawy czystości Bugu. Szef Najwyższej Izby Kontroli wyjaśnia, że Polska może pomóc w uzyskaniu tych środków.
Międzynarodowa zlewnia Bugu o powierzchni 39,4 tys. km2 należy do zlewiska Morza Bałtyckiego i stanowi 20,3% dorzecza Wisły, z czego: 49,2% powierzchni zlewni znajduje się w Polsce, 23,4% na obszarze Białorusi, a 27,4% na Ukrainie. Całkowita długość Bugu wynosi 772 km, jej źródła i górny odcinek o długości 185 km znajdują się na Ukrainie.
Przyczyny i konsekwencje zanieczyszczeń
Jako przyczynę nieosiągnięcia dobrego stanu wód i konieczne przesunięcie terminów określonych w RDW wskazano głównie zanieczyszczenia wód Bugu poza granicami Polski, tj. na terenie Ukrainy, gdzie odprowadzano do tej rzeki nieoczyszczone bądź niedostatecznie oczyszczone ścieki komunalne i przemysłowe, stanowiące ok.
Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków Zawiercie
W latach 2007-2014 nie nastąpiła znacząca poprawa czystości transgranicznej Bugu, pomimo poprawy niektórych wskaźników zanieczyszczeń na dopływach zlewni Bugu. Stan wód samej rzeki Bug został oceniony przez Inspekcję Ochrony Środowiska jako zły. Przyczyną tego, były głównie zanieczyszczenia wód Bugu poza granicami Polski, tj. na terenie Ukrainy, gdzie odprowadzano do tej rzeki nieoczyszczone ścieki komunalne i przemysłowe.
Istnieje realne zagrożenie niedotrzymania przez Polskę wymaganych przez RDW ostatecznych terminów osiągnięcia dobrego stanu wód rzeki Bug, a w konsekwencji nałożenia przez Unię Europejską na nasz kraj wysokich kar pieniężnych. Izba widzi zatem konieczność zwiększenia aktywności międzynarodowej Polski w celu rozwiązania problemu jakości wód zlewni Bugu przez umiędzynarodowienie tej kwestii.
Nieskuteczne działania i brak koordynacji
Działania skontrolowanych organów i instytucji, odpowiedzialnych za realizację zadań związanych z gospodarowaniem i ochroną zasobów wodnych oraz współpracę na wodach granicznych, podejmowane w celu ochrony wód zlewni rzeki Bug przed zanieczyszczeniami, były nieskuteczne, rozproszone i nieskoordynowane.
Kontrolowane podmioty nie wykorzystały uwag sformułowanych w trakcie przeprowadzonej przez NIK w 2006 r. kontroli, a część wniosków pokontrolnych nie została w pełni zrealizowana. Prowadzona przez Ministra Środowiska współpraca międzynarodowa w zakresie poprawy stanu wód zlewni Bugu była nieefektywna, na co NIK zwracała uwagę już w 2006 r.
W szczególności dotyczyło to współpracy z Ukrainą, którą cechowała rutynowość postępowania strony polskiej oraz brak reakcji Ministra na informacje o niewywiązywaniu się strony ukraińskiej z realizacji przyjętych zobowiązań podejmowania działań w celu zmniejszenia zanieczyszczeń wód Bugu na terenie Ukrainy.
Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania
Uzasadnieniem negatywnej oceny działań Ministra Środowiska w zakresie ochrony wód zlewni Bugu przed zanieczyszczeniami są: niepodjęcie, pomimo takiego obowiązku, działań w celu ustanowienia Pełnomocnika Rządu Rzeczypospolitej Polskiej do Spraw Współpracy na Wodach Granicznych z Ukrainą; niedopełnienie obowiązku przekazania stronie białoruskiej i ukraińskiej oraz Komisji Europejskiej, przygotowanego w 2009 r., projektu umowy w sprawie utworzenia Międzynarodowej Komisji Ochrony i Użytkowania Zasobów Wodnych Zlewni Bugu, tj. niezrealizowanie głównej rekomendacji zawartej w zrealizowanym w latach 1998-2003 projekcie „Pilotowym monitoringu i oceny jakości wód w zlewni rzeki Bug”.
Wojewoda Lubelski, jako przedstawiciel Rady Ministrów w województwie, w którym odcinek rzeki Bug o długości 369 km stanowi naturalną granicę pomiędzy Polską a Białorusią i Ukrainą, nie inicjował żadnych działań międzynarodowych, ukierunkowanych na poprawę stanu czystości rzeki Bug, na co NIK zwracała uwagę już w 2006 r.
Działania naprawcze i inwestycje
NIK pozytywnie oceniła udzielenie przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej stronie białoruskiej pomocy finansowej na modernizację oczyszczalni ścieków w Brześciu, w wysokości ogółem 5.522,6 tys.
Zakończono modernizację pierwszego z sześciu osadników w białoruskiej oczyszczalni ścieków w Brześciu. Dzięki dotacji NFOŚiGW, Bug płynący przez Polskę poniżej tej oczyszczalni będzie znacznie czystszy niż obecnie - przekonuje NFOŚiGW.
Dzięki podpisaniu w listopadzie 2011 roku przez władze Brześcia międzynarodowej umowy z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) w oczyszczalni rozpoczęła się modernizacja osadników wtórnych. Koszt ich zakupu wyniesie 3,86 mln zł i będzie w 100 proc. pokryty przez NFOŚiGW.
Przeczytaj także: Jak ustawić napowietrzanie?
Osadnik wtórny to wielki zbiornik, w którym po biologicznym etapie oczyszczenia ścieków następuje oddzielenie nadmiernego osadu czynnego (zawierającego część zanieczyszczeń) od oczyszczonych już ścieków.
W tej intencji Prezes NIK w lutym 2016 r. Zainicjowanie specjalnego projektu Unii Europejskiej, realizowanego według modelu sprawdzonego przy usuwania skutków awarii elektrowni atomowej w Czarnobylu. W tym przypadku, zapewniając montaż finansowy projektu, Unia zapewnia też jego realizację przez specjalnie w tym celu wyłonione konsorcjum.
Program Współpracy Transgranicznej
Program Współpracy Transgranicznej Polska-Białoruś-Ukraina od 15 lat wspiera transgraniczne procesy rozwojowe na pograniczu Polski, Białorusi i Ukrainy poprzez współfinansowanie różnorodnych projektów.
Wszystkie projekty wspierane przez Program maja charakter niekomercyjny i przyczyniają się do poprawy jakości życia mieszkańców wschodniej Polski oraz zachodniej Ukrainy i Białorusi . Każde przedsięwzięcie finansowane przez Program musi osiągać silny efekt transgraniczny , nie tylko poprzez partnerstwo zawarte między instytucjami z tych trzech krajów , ale przede wszystkim dzięki działaniom ich pozytywnemu wpływowi na obszary przygraniczne.
W ramach realizacji niniejszego projektu CZYSTA RZEKA - GŁÓWNY PRIORYTET, realizowane są dwa przedsięwzięcia infrastrukturalne tj. budowa nowej oczyszczalni ścieków w Żabince o przepustowości do 3000 m3/dobę oraz budowa ponad 4,52 km sieci kanalizacji sanitarnej wraz z przykanalikami, na terenie Centrum Gminy Terespol.
Inwestycje lokalne
Oczyszczalnia ścieków w Hrubieszowie została zbudowana końcem lat 70 - tych. Obiekt został zmodernizowany w latach 2004 - 2006. Po modernizacji jest to oczyszczalnia biologiczno - mechaniczna z podwyższonym usuwaniem biogenów. Zlokalizowana jest na terenie miasta Hrubieszowa od strony wschodniej, w niedalekim sąsiedztwie granicy państwa z Ukrainą tj. 2 km, przebiegającą wzdłuż rzeki Bug.
Samorząd miasta Hajnówka rozpoczął realizację projektu pn. Działania planowane przez samorząd miasta Hajnówka obejmują rozbudowę i modernizację oczyszczalni ścieków w Hajnówce. Zakłada się budowę dwóch nowych reaktorów SBR oraz dwóch zbiorników zagęszczaczy osadu powiązanych technologicznie z istniejącym układem oraz pompowni pośredniej, budynku mechanicznego oczyszczania ścieków, komory rozprężnej, zbiorników osadu, budynku odwadniania osadów. Celem tych działań jest zwiększenie przepustowości istniejącej oczyszczalni ze względu na ładunek zanieczyszczeń dopływających ze ściekami surowymi o 600 kg/d (dane nominalne obciążenia oczyszczalni wynosi 800kg/d), czyli wzrost planowany jest o 33%.
Zagrożenia powodziowe
Sytuacja na Bugu w okolicach Małkini Górnej osiągnęła punkt krytyczny. Rzeka „stoi” pod 35-centymetrowym pancerzem lodu. Każdy dzień zwłoki przybliża nas do katastrofy, która może sparaliżować nie tylko gminę, ale i cały region.
Obecnie zagrożenie jest jeszcze poważniejsze ze względu na postępującą urbanizację terenów zalewowych. Jeśli lód ruszy gwałtownie, pod wodą może znaleźć się: Infrastruktura krytyczna: trzy stacje paliw oraz oczyszczalnia ścieków, co grozi skażeniem ekologicznym całego regionu; Budynki mieszkalne: tysiące ludzi zamieszkuje tereny, które w przypadku zatoru stają się naturalnym rozlewiskiem rzeki; Węzeł kolejowy i drogi: powódź zagraża międzynarodowej trasie E 75 (Rail Baltica) oraz drodze wojewódzkiej 694.
Kluczowym punktem walki o bezpieczną przyszłość jest koncepcja budowy zbiornika retencyjnego o powierzchni około 260 ha. Taki obiekt, wraz z systemem nowoczesnych wałów, pozwoliłby przejąć falę kulminacyjną i kontrolować poziom wody w sytuacjach takich jak obecna.
Z inicjatywy obecnego Burmistrza Małkini Górnej Pana Dariusza Rafalika w dn. Zebrani na spotkaniu podnieśli alarm w sprawie wieloletnich zaniedbań w utrzymaniu koryta rzeki. Bug jest drastycznie spłycony, co powoduje, że nawet przy niewielkim wezbraniu woda natychmiast opuszcza koryto. Rygorystyczne przepisy ochrony środowiska przez lata uniemożliwiały pogłębianie dna, co dziś, przy 35-centymetrowym lodzie, stawia samorządy w sytuacji bez wyjścia.
Burmistrz Dariusz Rafalik apeluje: „Kierujemy stanowczy apel do władz centralnych, Wojewody Mazowieckiego oraz Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie: Potrzebujemy realnego wsparcia teraz, gdy rzeka stoi. Działajmy zanim woda wejdzie do domów! Historia uczy, że natura nie negocjuje. Jeśli teraz nie przejdziemy od rozmów do czynów, cena, jaką zapłacimy za tegoroczną wiosnę, będzie mierzona w milionach strat i ludzkich dramatach. Czas na działanie jest właśnie teraz!”
tags: #oczyszczalnia #ścieków #Bug #rzeka
