Pomnik Srającego Chłopka w Zawiszowie: Śląski Humor i Lokalna Atrakcja
- Szczegóły
W niewielkim Zawiszowie pod Świdnicą, przy siedzibie Świdnickiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji stoi nietypowa rzeźba. Mówią o nim Bolko Myśliciel, Srajludek, a oficjalna nazwa to Srający Chłopek. Pomnik przedstawia mężczyznę z opuszczonymi spodniami, który załatwia potrzebę fizjologiczną, siedząc na wykonanym z cegieł wychodku.
Historia i Powstanie Pomnika
Pomnik Srającego Chłopka powstał w latach 30. XX wieku. W latach 30. XX wieku prowadzono budowę biologicznej oczyszczalni ścieków, w trakcie której pracownicy wpadli na pomysł stworzenia nietypowego pomnika - betonowego odlewu ukazującego mężczyznę w czasie defekacji. I to właśnie wtedy jej pracownicy postawili dla żartu betonowy odlew siedzącego mężczyzny w czasie defekacji. Srający Chłopek usiadł na kolektorze ogólnospławnym przy punkcie pomiarowym ścieków wpływających do oczyszczalni.
Pierwsza oczyszczalnia powstała na przełomie XIX i XX wieki i znajdowała się przy ulicy Komunalnej (dawnej Weg nach der Ziegelei Texas, Texasstrasse - nazwa od pobliskiej cegielni parowej „Texas”, w której miejscu jest dziś staw). Szybko jednak okazała się za mała dla rozwijającego się miasta i w latach 1926-1927 rozbudowano jej część mechaniczną, a w latach 1934-1936 zbudowano biologiczną oczyszczalnię.
Wygląd Rzeźby
Pomnik „Srającego Chłopka” to betonowa figura wąsatego mężczyzny w średnim wieku, siedzącego ze spuszczonymi, czarnymi spodniami na ceglanym wychodku. "Srajludek" przyodział jasną koszulę, brązową kamizelkę, kaszkiet oraz niebieski fartuch.
Lokalizacja i Przeprowadzki
Rzeźbę umieszczono przy punkcie pomiarowym, a poniemiecka oczyszczalnia przy ul. Komunalnej funkcjonowała jeszcze do 1992 roku. I siedział tam aż do 1992 roku. Gdy w tym samym roku otwarto nową oczyszczalnię w Zawiszowie, Srajludek tam się przeniósł. Nowy obiekt otwarto w podświdnickim Zawiszowie, kilka kilometrów od centrum miasta. Początkowo stał na niewielkim wzniesieniu przy zlewni, następnie „usiadł” obok bramy wjazdowej do oczyszczalni. Początkowo stał na niewielkim wzniesieniu przy zlewni, później umieszczono go koło bramy zjazdowej, gdzie stoi do dziś.
Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków Zawiercie
Renowacje i Odkrycia
W 2011 roku figura została poddana renowacji. W 2011 roku rzeźba przeszła gruntowną renowację. Usunięto kilka warstw farb i odkryto, że „Srający Chłopek” miał… brodę, którą z biegiem czasu zasłonięto. Podczas prac odkryto, że pierwotnie Srający Chłopek miał brodę, która później została zasłonięta. Nie odtworzono jej jednak, mężczyzna nadal ma gładkie lico. Ponowne odrestaurowanie nastąpiło latem 2015 roku, naprawiono również ceglany murek oraz wykonano nowe zadaszenie. Latem 2015 roku na nowo pomalowano „Srającego Chłopka” - zyskał wtedy jaskrawoniebieski fartuch, choć wcześniej był on czerwony.
Turystyczny Potencjał i Opinie
Rzeźba uznawana jest za wyraz śląskiego humoru i stała się jedną z atrakcji turystycznych powiatu. Ta osobliwa rzeźba zwana „Srającym Chłopkiem”, którą Horst Adler (1928-2014) określił jako wytwór niemieckiego śląskiego humoru, jest obecnie jedną z częściej odwiedzanych, nawet przez gości z zagranicy, świdnickich atrakcji. Bolko Myśliciel wzbudza tak wielkie zainteresowanie, że kilka lat temu planowano nawet, aby wrócił do Świdnicy. Miejscy radni w 2016 roku zwrócili uwagę na turystyczny potencjał rzeźby i proponowali przeniesienie jej do centrum Świdnicy, na plac świętej Małgorzaty. Wtedy cała załoga oczyszczalni i prezes spółki zgodnie orzekli: „Srającego Chłopka” nie oddamy”. I nie oddali. Pracownicy ŚPWiK przeprowadzili sondę i wyrazili swój przeciw wobec zmiany lokalizacji pomnika.
Brak Ochrony Konserwatorskiej
Mimo dużego zainteresowania ze strony turystów i bogatej historii, pomnik nigdy nie został wpisany do rejestru zabytków i nie podlega szczególnej ochrony konserwatorskiej. Należy zaznaczyć, że pomnik nie został wpisany do rejestru zabytków i tym samym nie podlega szczególnej ochronie. W praktyce kolorystyka rzeźby może być dowolnie modyfikowana. Widoczne to jest na przykładzie dowolnych zmian kolorystyki w trakcie kolejnych malowań. Obecnie dominantę kolorystyczną rzeźby stanowi jaskrawoniebieski fartuch. Wcześniej miał on kolor czerwony. Nie można też wykluczyć, że pierwotnie betonowa figura nie była pomalowana, a dopiero później ją pokolorowano.
Srający Chłopek jako Produkt Turystyczny
Od 2020 roku wizerunek „Srającego Chłopka” można nabyć jako znaczek turystyczny z napisem: „Świdnica - Rzeźba Srającego Chłopka.
Podobieństwo do Katalońskiego Caganera
Jako ciekawostkę warto wspomnieć, że świdnicki "Srający Chłopek" z 1935 roku ma swojego sobowtóra. Jest to mała figurka pochodząca z Katalonii w Hiszpanii zwana „Caganer”, czyli dosłowne „Robiący kupę”. W kulturze katalońskiej jest symbolem zdrowia, pomyślności i radości w okresie świąt Bożego Narodzenia. W kulturze katalońskiej jest symbolem urodzaju, zdrowia, szczęścia, pomyślności i radości w okresie świąt Bożego Narodzenia. Wyraża też równość wszystkich ludzi wobec natury. Oryginalna figurka przedstawia hiszpańskiego chłopa w charakterystycznej czerwonej czapce zwanej „barretina”. Od lat 40.
Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania
Autorstwo Pomnika
A kto jest autorem tej rzeźby? Autor pomnika przez wiele lat był nieznany. Zapewne urodzony w 1895 roku w Breslau, a zmarły w 1958 prawdopodobnie w Berlinie Hermann Dubois. Dyskutowano nad tym, czy powstał na zlecenie pracowników oczyszczalni jako żart, czy może zainicjowali go mieszkańcy miasta w ramach wdzięczności za budowę kanalizacji. Tak przynajmniej wynika z podpisu odnalezionej karty pocztowej. Jest na niej napisane „Mądrala (cwaniaczek)… w ogrodzie różanym. Wystawiony w Świdnicy przed osadnikiem nad rowem odprowadzającym ścieki miejskie„. Rzeźbiarz pozostawił w Świdnicy kilka prac, m.in. cztery płaskorzeźby na ścianie jednego z budynków fabryki liczników elektrycznych Hermanna Arona (obecnie Fabryka Aparatury Pomiarowej PAFAL S.A.) czy płytki ceramiczne na gmachu przy al.
Przeczytaj także: Jak ustawić napowietrzanie?
tags: #oczyszczalnia #ścieków #Bystrzyca #pomnik #chłopa #z
