Wpływ Oczyszczalni w Rzeszowie na Rzekę Wisłok – Analiza Jakości Wody
- Szczegóły
Rzeka Wisłok, będąca największym lewobrzeżnym dopływem Sanu, wypływa ze stoków Wielkiego Bukowca w Beskidzie Niskim. Całkowita długość rzeki to 204.9 km, a długość samego Wisłoka wynosi 222,69 km. Wisłok ma charakter rzeki górskiej.
Istotnym aspektem wpływającym na jakość wód Wisłoka jest obecność wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA). Stanowią one mikrozanieczyszczenia organiczne występujące we wszystkich komponentach środowiska naturalnego. Do grupy WWA zalicza się policykliczne węglowodory posiadające nie mniej niż trzy skondensowane pierścienie aromatyczne. Związki te charakteryzują się bardzo słabą rozpuszczalnością w wodzie, która wzrasta wraz z intensyfikacją zanieczyszczenia substancjami organicznymi.
WWA wykazują wysoką toksyczność przewlekłą i trwałość w środowisku naturalnym. Część związków należących do WWA wykazuje działanie mutagenne, teratogenne i kancerogenne. Zarówno toksyczność, jak i trwałość wzrastają wraz ze zwiększeniem się liczby pierścieni aromatycznych. WWA zaliczane są do grupy TZO - trwałych związków organicznych.
Rozpowszechnianie się WWA w środowisku przyrodniczym odbywa się głównie poprzez źródła antropogeniczne w rezultacie przetwórstwa ropy naftowej, niepełnego spalania materiałów organicznych, przeważnie paliw z wysokich i niskich źródeł emisji. Emitowane WWA do atmosfery w postaci pary, wykazują zdolność do adsorpcji na cząsteczkach pyłów. Do innych źródeł skażeń należą ścieki przemysłowe, bytowe lub produkty powstające w wyniku ścierania asfaltu. Do środowiska wodnego dostają się w wyniku opadania z zanieczyszczeniami pyłowymi, z opadami atmosferycznymi lub spływem powierzchniowym. Wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne w wodach powierzchniowych ulegają procesowi adsorpcji na koloidach i zawiesinach. Posiadają zdolność do bioakumulacji w elementach biocenozy środowiska wodnego.
Monitoring i Ocena Jakości Wody Wisłoka
Celem badań było określenie jakości wód rzeki Wisłok ze względu na zanieczyszczenie wielopierścieniowymi węglowodorami aromatycznymi (WWA) w latach 2013-2017. Określono zanieczyszczenie i klasyfikację wód powierzchniowych na podstawie analizy zawartości wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych w wodach rzeki Wisłok.
Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków Zawiercie
W analizie zanieczyszczenia rzeki Wisłok wzięto pod uwagę stężenia następujących związków w określonych punkach pomiarowo-kontrolnych: benzo(a)pirenu, benzo(b)fluorantenu, bezno(g,h,i)perylenu, benzo(k)fluorantenu i inden(1, 2, 3-cd)pirenu. Najlepiej obecnie rozpoznanym wielopierścieniowym węglowodorem aromatycznym jest benzo(a)piren. Często w przepisach prawnych ocena skażenia wody WWA opiera się na toksyczności właśnie tego związku.
Rysunek 2 przedstawia zmianę zawartości benzo(a)pirenu w poszczególnych miesiącach, dla punktu pomiarowego Wisłok - Zwięczyca, który ma strategiczne położenie względem zbiornika Rzeszów i stacji uzdatniania wody. Zauważyć można, że w każdym roku następuje wzrost zawartości B(a)P w miesiącach wiosenno-letnich. Spowodowane to może być wzrostem intensywności opadów w tych okresach, a w konsekwencji wymywaniem się zanieczyszczeń z dróg i gleb.
Odnosząc się do tab. 1, w każdym punkcie pomiarowo-kontrolnym zostały przekroczone dopuszczalne środowiskowe normy dotyczące stężeń średniorocznych (0,00017 μg/l). Natomiast stężenie graniczne maksymalne, nie zostało przekroczone w żadnym z analizowanych lat. Graniczne wartości zostały przekroczone dla benzo(b)fluorantenu (2016 r.) i benzo(g,h,i)perylenu w latach 2015, 2016, 2017 dla punktu pomiarowego Zwięczyca.
W odniesieniu do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 27 listopada 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać wody powierzchniowe wykorzystywane do zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia, wody rzeki Wisłok kwalifikują się do kategorii A1. Wartości parametryczne określone według Rozporządzenia Ministra Zdrowia, zostały zestawione wraz z wartościami stężeń WWA w poszczególnych punktach pomiarowo-kontrolnych (dla 2015 r.) w tab. 2. Wartość parametryczna, to wartość powyżej której należy zbadać czy obecność danego zanieczyszczenia stanowi zagrożenie dla konsumentów wody. Przekroczenie wartości parametrycznej wynoszącej 0,010 μg/l zostało odnotowane w czerwcu, dla dwóch punktów pomiarowo-kontrolnych: Zwięczyca (0,012 μg/l) i Dobrzechów (0,023 μg/l).
Pod względem wymagań wody przeznaczonej do spożycia - wody rzeki Wisłok w okresach szczytu zawartości WWA przekraczają dopuszczalną wartość parametryczną. Ogólny stan zweryfikowanych jednolitych części wód powierzchniowych, jako stan poniżej dobrego. Występowanie WWA w wodach powierzchniowych stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia ludzkiego. Łatwo dostają się do żywności i organizmu ludzkiego.
Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania
Obecność WWA w wodach rzeki Wisłok stanowi poważny problem, który wymaga dalszych badań i działań mających na celu poprawę jakości wód. Należy zidentyfikować i ograniczyć źródła zanieczyszczeń, a także monitorować stan wód i skuteczność procesów oczyszczania.
Działania MPWiK w Rzeszowie na rzecz Ochrony Wód
Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Rzeszowie (MPWiK) podejmuje szereg działań mających na celu ochronę wód i poprawę ich jakości. Odwiedziliśmy zarówno zakład oczyszczalni ścieków, jak również zakład uzdatniania wody. W zakładzie oczyszczalni ścieków udaliśmy się na „ścieżkę edukacyjną”. Trasa obejmowała wszystkie najważniejsze obiekty od momentu „wpłynięcia” ścieków na teren oczyszczalni do momentu upustu już oczyszczonej wody do rzeki Wisłok oraz instalacji zagospodarowywania zanieczyszczeń stałych. Natomiast w zakładzie uzdatniania wody uczniowie mogli poznać proces oczyszczania wody dzięki zastosowaniu najnowocześniejszych na świecie metod uzdatniania wody, z ozonowaniem pośrednim i filtrami węglowymi. Dzięki temu woda, którą mamy w kranie jest idealnie przejrzysta, ma doskonały smak i zapach, dzięki czemu można ją pić prosto z kranu. Na terenie zakładu zwiedziliśmy farmy fotowoltaiczne.
Zakład MPWiK w Rzeszowie jest praktycznie samowystarczalny energetycznie, a niekiedy nadwyżki energii elektrycznej przekazuje na potrzeby miasta Rzeszowa do sieci energetycznej. Produkcja „zielonej energii” realizowana jest głównie z procesów odgazowania ścieków, czyli pozyskanie biogazu. Następnie w procesach kogeneracji jest on spalany i wykorzystywany do produkcji energii elektrycznej i ciepła na potrzeby zakładu. Rzeszowski MPWiK jest bardzo aktywny w dziedzinie OZE. Spółka w latach 2016-2021 wybudowała dziewięć instalacji fotowoltaicznych. Zasilają one m. in.: Zakład Uzdatniania Wody, Oczyszczalnię Ścieków oraz budynek biurowy spółki i budynki przepompowni.
Plany Zagospodarowania Przestrzennego Doliny Wisłoka
Rzeszów przygotowuje się do uchwalenia kolejnej części miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „Dolina Wisłoka”. Tym razem plan obejmuje obszar o powierzchni ok. 23,6 ha położony po wschodniej stronie rzeki, na osiedlu Załęże, między rzeką Wisłok a oczyszczalnią ścieków przy ul. Ciepłowniczej. Głównym celem projektu jest przeznaczenie gruntów pod tereny zieleni urządzonej, infrastrukturę techniczną - przede wszystkim kanalizację i ciepłownictwo, oraz komunikację publiczną.
Plan „Doliny Wisłoka” przewiduje przede wszystkim utworzenie dużego, ogólnodostępnego parku miejskiego. Zieleń urządzona obejmie ok. 20,9 ha i ma służyć mieszkańcom jako przestrzeń rekreacyjna, z placami zabaw, siłowniami plenerowymi, ścieżkami rowerowymi i miejscami do wypoczynku. W planie zapisano także tereny przeznaczone pod infrastrukturę techniczną, m.in.: kanalizację, ciągi ciepłownicze oraz odnawialne źródła energii, a także fragment drogi głównej z uwzględnieniem mostu im.
Przeczytaj także: Jak ustawić napowietrzanie?
Realizacja zapisanych w planie inwestycji należy do zadań własnych gminy. Miasto przewiduje, że podstawowym źródłem ich finansowania będą fundusze z budżetu Rzeszowa. W zależności od potrzeb, przedsięwzięcia będą wspierane pieniędzmi z Unii Europejskiej, kredytami bankowymi, emisją obligacji komunalnych oraz udziałem kapitału prywatnego.
Zagrożenia dla Środowiska w Województwie Podkarpackim
Województwo podkarpackie, mimo stosunkowo niskiego stopnia zanieczyszczenia powietrza, zmaga się z szeregiem zagrożeń środowiskowych. Zagrożenia środowiska, których źródłem jest działalność człowieka, występują przede wszystkim wzdłuż dróg tranzytowych. Na terenie województwa znajduje się 12 zakładów o dużym oraz 12 o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Ryzyko to polega na zlokalizowaniu na terenie tych zakładów np.
Zakłady o dużym ryzyku wystąpienia poważnych awarii to m.in. GRUPA LOTOS i PGNiG S.A. w Warszawie, oddział w Sanoku, Zakłady Chemiczne „Organika Sarzyna” S.A.. Z kolei zwiększonym ryzykiem wystąpienia awarii charakteryzują się np. Fabryka Wódek „Polmos Łańcut” S.A., Zakłady Chemiczne „Silikony Polskie” , Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego „PZL-Rzeszów” S.A. Zinwentaryzowano na terenie województwa dwa obiekty mające charakter tzw. bomb ekologicznych.
Istotne znaczenie mają zbiorniki zaporowe Solina i Myczkowce na rzece San oraz Besko na rzece Wisłok. Emisje ścieków do wód pochodzą ze źródeł komunalnych i przemysłowych systemów kanalizacji oraz źródeł powierzchniowych - przede wszystkim z obszarów rolnych. W 2012 roku funkcjonowały 232 oczyszczalnie ścieków, a oczyszczaniem obejmowano 98,7 proc. ścieków przemysłowych. Na obszarach wiejskich sytuacja przedstawia się gorzej - tylko 39 proc.
Gospodarka odpadami należy do najbardziej problematycznych obszarów ochrony środowiska. Większość zebranych odpadów trafia bez przetworzenia na składowiska, powodując utratę surowców, energii oraz przestrzeni. Zorganizowanym odbiorem objętych było tylko 80,8 proc. mieszkańców. Na ponad 630 km obwałowań przeciwpowodziowych tylko 358 km wykazuje bezpieczny stan eksploatacyjny.
Inicjatywy na Rzecz Ochrony Środowiska i OZE w Rzeszowie
WFOŚiGW w Rzeszowie uruchomił konkurs na dofinansowanie projektów z zakresu energetyki odnawialnej. Do wydania na ten cel ma 6 mln zł. Województwo podkarpackie bogate jest w zasoby odnawialnych źródeł energii. Korzystne warunki wiatrowe sprzyjają lokowaniu elektrowni wiatrowych. Już teraz na terenie Podkarpacia działa kilkanaście instalacji do spalania biomasy (głównie odpadów z przemysłu drzewnego i słomy).
Poziom dofinansowania przedsięwzięć OZE ze środków funduszu wynosi maksymalnie do 75 proc. wartości kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia. Minimalny całkowity koszt projektów to 500 tys. zł, a dofinansowanie jest udzielane na zasadach pożyczki o oprocentowaniu na poziomie 3 proc. w skali roku. Do współpracy z inwestorami i wsparcia działań samorządów lokalnych powołana została, wspólnie z innymi podmiotami, Podkarpacka Agencja Energetyczna Sp. z o.o., która realizuje zadania województwa z zakresu odnawialnych źródeł energii oraz efektywności energetycznej.
Tabela 1. Dopuszczalne stężenia średnioroczne WWA w wodach powierzchniowych
| Związek | Dopuszczalne stężenie średnioroczne (μg/l) |
|---|---|
| Benzo(a)piren | 0,00017 |
| Benzo(b)fluoranten | brak danych |
| Benzo(g,h,i)perylen | brak danych |
| Benzo(k)fluoranten | brak danych |
| Indeno(1,2,3-cd)piren | brak danych |
tags: #oczyszczalnia #Rzeszów #rzeka #Wisłok #działanie #wpływ
