Oczyszczalnia Drenażowa: Wady i Zalety

Szczegóły: Opublikowano: 07. March 2026

Wybór odpowiedniej oczyszczalni ścieków to kluczowa decyzja dla właścicieli nieruchomości. Właściciele domów często stają przed dylematem, czy wybrać oczyszczalnię drenażową, czy biologiczną. Wybór odpowiedniego rozwiązania zależy od indywidualnych potrzeb właściciela domu oraz od możliwości finansowych. Decydując się na budowę domu, stajemy przed szeregiem trudnych wyborów, które będą miały ogromny wpływ na koszty jego utrzymania w kolejnych latach. Często okazuje się wówczas, że niemożliwe jest podłączenie do kanalizacji naszego nowego domu - dotyczy to w szczególności terenów wiejskich, ale nie tylko. Jedynym rozwiązaniem są wówczas alternatywne metody odprowadzania ścieków. W tym artykule przedstawimy wady i zalety najbardziej ekologicznego spośród dostępnych rozwiązań.

Czym jest oczyszczalnia drenażowa?

Przydomowa oczyszczalnia ścieków to wybór wielu właścicieli domów jednorodzinnych, którzy poszukują skutecznego i ekologicznego rozwiązania do oczyszczania ścieków. Na rynku dostępne są różne rodzaje oczyszczalni, które różnią się między sobą technologią pracy oraz efektywnością. Oczyszczalnia drenażowa to rozwiązanie oparte na naturalnych procesach oczyszczania ścieków. W jej przypadku ścieki są przepuszczane przez warstwę gruntu, która pełni funkcję filtrującą. W trakcie tego procesu dochodzi do rozkładu zanieczyszczeń oraz bakterii, co pozwala na uzyskanie czystej wody. Oczyszczalnie drenażowe są stosunkowo tanie w montażu oraz nie wymagają zbyt dużo miejsca na działce.

Pierwszymi oczyszczalniami, jakie zaczęto montować przy budynkach jednorodzinnych, były oczyszczalnie drenażowe, składające się z osadnika gnilnego i drenażu rozsączającego. Do Polski na szerszą skalę takie oczyszczalnie trafiły na początku lat 90-tych ubiegłego stulecia.

Zasada działania oczyszczalni drenażowej

Drenażowa, przydomowa oczyszczalnia ścieków to autonomiczne urządzenie służące oczyszczeniu nieczystości bytowo - gospodarczych (ścieki szare i ścieki czarne) i odprowadzeniu ich w stanie doczyszczonym do gruntu. Dzięki zachodzącym w przydomowej oczyszczalni drenażowej naturalnym zjawiskom grawitacyjnym, mechanicznym, biochemicznym i fizycznym, proces oczyszczania ścieków jest w pełni przyjazny dla środowiska.

Oczyszczanie ścieków bytowo-gospodarczych w przydomowej drenażowej oczyszczalni ścieków zachodzi w dwóch etapach. Oba są niezbędne, by oczyszczalnie drenażowe funkcjonowały właściwie. Jest to:

Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków Zawiercie

Podczyszczanie
Doczyszczanie

Etap I - Podczyszczanie

Oczyszczalnia ścieków z drenażem rozsączającym posiada osadnik gnilny, w którym odbywa się wstępne oczyszczenie ścieków bytowo-gospodarczych. Proces oczyszczania ścieków polega na dopływaniu nieczystości do zbiornika przez rurę wlotową spowalniającą przepływ i ograniczającą do minimum turbulencje substancji flotujących oraz osadów mineralnych i organicznych (deflektor). Cząstki unoszące się w ściekach opadają na dno i tworzą osad, który ulega powolnemu procesowi fermentacji beztlenowej. Na powierzchni ścieków w osadniku gnilnym tworzy się tzw. kożuch, czyli piana powstająca w trakcie procesu fermentacji z różnych substancji zawartych w ściekach.

Oczyszczalnia ścieków rozkłada cząstki zanieczyszczeń na substancje rozpuszczalne w wodzie i nierozpuszczalne substancje mineralne, które pozostają na dnie zbiornika. Aby proces fermentacji w przydomowej oczyszczalni drenażowej był skuteczny, musi trwać co najmniej 3 doby, w związku z czym bardzo istotny jest dobór właściwej pojemności zbiornika w zależności od równoważnej liczby mieszkańców, a co za tym idzie, od ilości ścieków do oczyszczenia. Podczyszczone ścieki przepływają dodatkowo przez filtr do dalszego oczyszczania. Ten dodatkowy filtr, który zawiera oczyszczalnia ścieków, to kosz wypełniony kamieniem - puzzolaną, zatrzymującą zawiesiny i tłuszcze. Dzięki swoim specyficznym właściwościom reaguje także z Ca(OH)2 tworząc krzemiany i glinokrzemiany, pozwalając na usunięcie fosforu ze ścieku.

Zadaniem osadnika gnilnego w przydomowej oczyszczalni drenażowej jest zredukowanie stopnia zanieczyszczeń ścieków do wartości, które przedstawia poniższa tabela:

Substancja	Ścieki surowe [mg/l]	Ścieki na wylocie po osadniku gnilnym [mg/l]
BZT5	300-400	90-200
Zawiesina ogólna	300-400	40-120
Azot amonowy N-NH4	60-120	30-60
Azot ogólny	65	30
Fosfor ogólny	10-40	10-30

Etap II - Doczyszczanie

Podczyszczone ścieki z osadnika gnilnego za pomocą systemu rur i studzienek rozdzielczych przechodzą do etapu doczyszczania w warunkach tlenowych. Ten proces oczyszczania ścieków polega na różnych działaniach, w zależności od systemu. To kwestia warunków topograficznych i glebowych w miejscu, w którym znajduje się oczyszczalnia ścieków, np. w zależności od poziomu wód gruntowych. Owe systemy wykorzystują drenaż rozsączający, filtr piaskowy, złoża hydrofitowe i pakiety rozsączające.

Drenaż rozsączający: Drenaż rozsączający to układ drenów ułożonych pod powierzchnią terenu. Musi znajdować się minimum 1,5 m nad zwierciadłem wód gruntowych. Drenaż rozsączający równomierne wprowadza wstępnie podczyszczone ścieki do systemu. Właśnie dlatego drenaż rozsączający jest tak istotnym elementem w procesie oczyszczania ścieków. Natlenianie nitek drenażowych następuje przez studzienki zamykająco-napowietrzające, które dzięki wywietrznikowi w formie grzybka dostarczają tlen w każdych warunkach atmosferycznych.
Filtr piaskowy (pionowy i poziomy): Jest to system do mechanicznego cedzenia i biologicznego doczyszczania ścieków przez błonę biologiczną, wytworzoną na ziarenkach piasku. To odpowiednie rozwiązanie, jeśli poziom wód gruntowych jest wysoki.
Złoża hydrofitowe: To system wykorzystujący rośliny wodne lub bagienne (hydrofity) - tzw. oczyszczalnie roślinne do redukcji zanieczyszczeń na zasadzie procesów sorpcji (pochłaniania), chemicznych reakcji utleniająco - redukujących oraz biologicznej aktywności roślin.
Pakiety rozsączające: Jest to system zapewniający doczyszczanie tlenowe ścieków z jednoczesnym ich odprowadzaniem do gruntu za pomocą pakietu wypełnionego kanalikami o specyficznej budowie prądowo-krzyżowej. Oczyszczalnia ścieków z takim systemem zapewnia zwiększenie powierzchni czynnej drenażu.

Zalety oczyszczalni drenażowej

Rozwiązanie, jakim jest przydomowa drenażowa oczyszczalnia ścieków, jest korzystne ze względu na:

Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania

Względy ekonomiczno-finansowe - inwestycja w oczyszczalnię drenażową zwraca się po stosunkowo niedługim okresie (w porównaniu do kanalizacji miejskiej czy archaicznego szamba). Największą zaletą oczyszczalni drenażowej jest jej stosunkowo niski koszt zakupu i montażu.
Przystępność użytkowania - sprowadza się w zasadzie do stosowania odpowiednich bakterii i wywozu osadu, który gromadzi się w zbiorniku oraz okresowego przeglądu przydomowej oczyszczalni drenażowej w celu kontroli poprawności oczyszczania ścieków.
Grawitacyjny przepływ cieczy (w ogromnej większości przypadków).
Trwałość - udzielana jest dziesięcioletnia gwarancja na oczyszczalnie drenażowe, zapewniając tym samym o spełnieniu wszystkich wymogów jakościowych dyktowanych przepisami prawa i doświadczeniem produkcyjnym.
Niesprzyjające warunki atmosferyczne nie wpływają negatywnie na pracę oczyszczalni ścieków.
Brak uciążliwości - z oczyszczalni ścieków z drenażem rozsączającym nie wydobywają się nieprzyjemne zapachy (warunek: poprawne wykonanie wentylacji wysokiej, zgodnie ze sztuką budowlaną), nie ma konieczności przejmowania się przepełnieniem zbiornika (oczyszczalnia ścieków to urządzenie przepływowe), ani też konieczności częstego jego opróżniania (jak w przypadku szamba).
Łatwy montaż - oczyszczalnie ścieków z drenażem rozsączającym mają stosunkowo lekkie zbiorniki, do posadowienia nie jest wymagany specjalistyczny sprzęt.

Wady oczyszczalni drenażowej

Oczyszczalnie drenażowe mają też swoje wady:

Niesłusznie były one reklamowane jako bezobsługowe. Skutkiem takiej "bezobsługowości" jest szybkie zakolmatowanie (zapchanie) drenażu rozsączającego i brak odpływu ścieków. Co gorsza dzieje się to najczęściej w najmniej odpowiednim momencie, np. święta, dużo gości.
Dla oczyszczalni drenażowych konieczne jest wyznaczenie obszaru pod odbiornik ścieków (powierzchnia pola rozsączającego uzależniona jest od równoważnej liczby mieszkańców [RLM] danego obiektu oraz typu gruntu). W przypadku ograniczonej przestrzeni w miejscu oczyszczania ścieków może być to problemem.
Wytrzymałość systemu drenarskiego w dobrych warunkach gruntowych (grunty przepuszczalne) jest wysoka. Drenaż rozsączający dobrze funkcjonuje przez około 10 lat. Po upływie tego czasu zazwyczaj grunt pod polem drenarskim wymaga wymiany lub konieczna jest relokacja systemu rozsączającego.
Nieprzyjemne zapachy powstające w osadniku gnilnym, które rozchodzą się po ogrodzie, gdy wentylacja wysoka nie działa dobrze. Czasami wydobywają się one nawet w budynku. Dzieje się to najczęściej w dniach zmiany pogody, gdyż właśnie wtedy następują zakłócenia ciągu grawitacyjnego w wentylacji wysokiej.
Krótka żywotność drenażu i zniszczenie ogrodu podczas regeneracji tegoż drenażu. Częstym tego powodem jest zbyt mała ilość użytego kamienia oraz nowoczesna chemia gospodarcza. Powoduje ona szybkie wytworzenie nieprzepuszczalnej warstwy pod drenażem - nawet na gruncie piaszczystym.
Niespełnianie norm oczyszczania na terenach aglomeracji. Są to tereny objęte wyższymi wymogami odnośnie oczyszczania ścieków.
Duże zapotrzebowanie terenu na oczyszczalnię. W zależności od przepuszczalności gruntu na oczyszczalnię dla 4 osób potrzeba od 50 do 100 m2 ogrodu.

Oczyszczalnia drenażowa a inne systemy

Wiele osób decyduje się na zakup szamba ze względu na jego niski koszt, jak i niskie koszty samej usługi montażu. Szambo jednak jest dość drogie w eksploatacji, co wynika z konieczności jego regularnego opróżniania. Jest też nieekologiczne - wody nie da się ponownie wykorzystać. Szambo może stanowić spory problem, jeśli zapełni się np.

Oczyszczalnia biologiczna jest droższa niż szambo, jednak może okazać się nawet 7x tańsza w eksploatacji. Wodę z oczyszczalni można odzyskać i ponownie wykorzystać, np. do zasilania oczka wodnego lub podlewania roślin.

Przydomowa oczyszczalnia biologiczno-chemiczna to rozwiązanie jeszcze bardziej zaawansowane niż oczyszczalnia biologiczna. Wymaga regularnego aplikowania specjalnego środka chemicznego, który zadba o obniżenie ilości fosforu w ściekach tak, by spełniały wymogi Unii Europejskiej. Tego typu oczyszczalnie mogą być montowane nawet w aglomeracjach miejskich przekraczających 100 tys. mieszkańców.

Przeczytaj także: Jak ustawić napowietrzanie?

tags: #oczyszczalnia #drenażowa #wady #i #zalety