Oczyszczalnia drenażowa na tereny podmokłe – informacje
- Szczegóły
Budowa przydomowej oczyszczalni ścieków to rozwiązanie coraz częściej wybierane przez właścicieli domów jednorodzinnych, którzy chcą uniezależnić się od sieci kanalizacyjnej i postawić na ekologię. Jednak nie każda działka daje takie same możliwości. Szczególnym wyzwaniem są grunty o wysokim poziomie wód gruntowych. W takich lokalizacjach pojawia się pytanie: czy możliwa jest przydomowa oczyszczalnia ścieków - tereny podmokłe i jakie rozwiązania sprawdzają się najlepiej?
Dlaczego tereny podmokłe są problematyczne?
Standardowa oczyszczalnia drenażowa opiera się na systemie rur, przez które oczyszczona woda przesącza się do gruntu. Na terenach podmokłych wody gruntowe znajdują się bardzo blisko powierzchni, co powoduje:
- ryzyko zalania instalacji i cofania się ścieków,
- brak możliwości skutecznego rozsączania wody,
- problemy z nieprzyjemnymi zapachami,
- zagrożenie dla środowiska i zdrowia mieszkańców.
Dlatego klasyczny drenaż nie wchodzi w grę. Konieczne są inne technologie.
Jakie rozwiązania sprawdzają się na terenach podmokłych?
1. Oczyszczalnia biologiczna
To najczęściej polecane rozwiązanie. W oczyszczalni biologicznej proces oczyszczania odbywa się wewnątrz zamkniętego zbiornika przy udziale mikroorganizmów i napowietrzania. Ścieki są oczyszczane do postaci wody o jakości pozwalającej na odprowadzenie jej do rowu melioracyjnego, rzeki czy studni chłonnej.
Dzięki temu nie ma potrzeby stosowania drenażu, co eliminuje problem wysokiego poziomu wód gruntowych.
Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków Zawiercie
2. Oczyszczalnia z filtrem piaskowym lub żwirowym
Innym rozwiązaniem może być system oparty na filtrze, który przejmuje rolę gruntu. Woda po oczyszczeniu trafia przez warstwę filtracyjną, a dopiero potem do środowiska. To dobre wyjście tam, gdzie biologiczna oczyszczalnia nie jest możliwa ze względu na warunki lokalne.
3. Zbiornik bezodpływowy (szambo)
Choć nie jest to rozwiązanie docelowe ani ekologiczne, czasami jedynym wyjściem na szczególnie trudnych działkach jest szczelny zbiornik na ścieki. Wymaga on jednak częstego opróżniania i generuje wyższe koszty eksploatacji.
Zalety oczyszczalni biologicznej na podmokłych terenach
Decydując się na przydomową oczyszczalnię ścieków - tereny podmokłe, inwestorzy najczęściej wybierają wersję biologiczną. Dlaczego?
- Niezależność od warunków gruntowych - oczyszczanie odbywa się w zamkniętym zbiorniku.
- Ekologia - oczyszczona woda może być bezpiecznie odprowadzana do środowiska.
- Wygoda - brak konieczności częstego opróżniania, jak w przypadku szamba.
- Oszczędność - inwestycja zwraca się po kilku latach użytkowania.
Na co zwrócić uwagę przy montażu?
- Badanie geotechniczne - przed wyborem systemu warto sprawdzić poziom wód gruntowych i rodzaj gleby.
- Dobór technologii - nie każda oczyszczalnia nadaje się do montażu w podmokłych warunkach. Najczęściej polecane są wersje biologiczne.
- Odprowadzanie wody - trzeba zaplanować, gdzie będzie trafiała oczyszczona woda (np. rów, studnia chłonna, drenaż podniesiony).
- Zabezpieczenie przed zalaniem - zbiornik powinien być odpowiednio uszczelniony i zamontowany z uwzględnieniem możliwości naporu wód gruntowych.
- System alarmowy - nowoczesne oczyszczalnie często wyposażone są w alarm sygnalizujący nieprawidłowości, co pozwala na szybką reakcję.
Koszty i eksploatacja
Cena przydomowej oczyszczalni biologicznej na tereny podmokłe jest wyższa niż tradycyjnej oczyszczalni drenażowej. Koszt zakupu i montażu to zazwyczaj od 12 do 18 tysięcy złotych w zależności od producenta i pojemności.
Eksploatacja jest stosunkowo tania - obejmuje zużycie energii przez dmuchawę, okresowy serwis oraz wywóz osadu (zwykle raz do roku). W porównaniu z częstym opróżnianiem szamba różnica w kosztach jest znacząca.
Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania
Choć na pierwszy rzut oka może się wydawać, że wysoki poziom wód gruntowych uniemożliwia budowę przydomowej oczyszczalni, w praktyce istnieją sprawdzone technologie pozwalające na skuteczne i bezpieczne rozwiązanie tego problemu.
Najlepszym wyborem jest oczyszczalnia biologiczna, która nie wymaga klasycznego drenażu i zapewnia pełną kontrolę nad procesem oczyszczania. To inwestycja ekologiczna, ekonomiczna i wygodna, szczególnie w miejscach, gdzie inne systemy zawodzą.
Wymagania prawne dotyczące przydomowych oczyszczalni ścieków
Podstawowymi problemami, które towarzyszą planowaniu budowy własnego systemu oczyszczania ścieków są wymagania prawne. Najczęściej pojawia się pytanie, czy konieczne jest pozwolenie na budowę, czy tylko zgłoszenie? Według aktualnych przepisów Prawa Budowlanego na budowę oczyszczalnia ścieków o wydajności do 7,5 m3/d lub zbiornika bezodpływowego o pojemności do 10 m3 wystarczy jedynie zgłoszenie.
Oprócz pozwolenia na budowę należy mieć na uwadze pozwolenie wodnoprawne na wprowadzenie ścieków do środowiska. W tym przypadku, jeżeli odprowadzamy ścieki z własnego gospodarstwa domowego lub rolnego w ilości do 5 m3 pozwolenie nie jest konieczne. Przepisy określają to jako zwykłe korzystanie z wód.
Pozwolenie jest obligatoryjne zawsze wtedy, gdy na terenie działki prowadzona jest działalność gospodarcza. Gdy ścieki będą odprowadzane do urządzeń wodnych (np. wyloty urządzeń kanalizacyjnych, za pośrednictwem których ścieki będą kierowane do ziemi, rowów, stawów i innych zbiorników wodnych, etc.) wymagane jest pozwolenie na wykonanie urządzenia wodnego.
Przeczytaj także: Jak ustawić napowietrzanie?
Aktem prawnym, który reguluje warunki, jakie trzeba spełnić przy wprowadzeniu do wód lub ziemi ścieków oraz wód opadowych i roztopowych jest Rozporządzenie Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r. Budowa oczyszczalni wiąże się także z uwzględnieniem parametrów wodnogruntowych.
| Rodzaj oczyszczalni ścieków | Wymagania glebowe | Odległość od poziomu wód gruntowych | Wielkość działki (2) |
|---|---|---|---|
| z drenażem rozsączającym | dobrze lub średnio przepuszczalne (piaski, żwiry i lessy) | > 1,5 m (1) | duża (3) |
| biologiczna | - rozsączanie planowane w gruncie - dobra przepuszczalność,- poza granicami działki (6) | bez znaczenia | mała (4) |
| hydrobotaniczna | - rozsączanie planowane w gruncie - dobra przepuszczalność,- poza granicami działki (6) | bez znaczenia | duża (5) |
1 W przypadku, gdy wody gruntowe znajdują się zbyt wysoko, można zastosować kopiec filtracyjny (nasyp), o takiej wysokości, aby zachować minimalną odległość drenów od poziomu wód gruntowych
2 Konieczność zachowania minimalnych odległości na działce, regulowanych przez prawo, determinuje również wielkość działki, na której trzeba rozmieścić elementy systemu oczyszczalni.
3 System wraz z drenażem może zajmować nawet 90 m2, w zależności od ilości odprowadzanych ścieków
4 Oczyszczalnia może zajmować od 8 -10 m2
5 Powierzchnia pod wykop z drenażem oraz podzespoły oczyszczalni zależy od ilości domowników, przy założeniu, że będą to 4 osoby, około 15 m2
6 Wymagania glebowe nie mają wtedy znaczenia, ale wymagane jest Pozwolenie Wodnoprawne
Prawo (Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r.) warunkuje również stopień czystości ścieków, które będą odprowadzane do wód z oczyszczalni. Rozróżnia obszary lokalizacji oczyszczalni poza aglomeracją oraz w aglomeracji. Ścieki, pochodzące z aglomeracji, nie powinny przekraczać najwyższych dopuszczalnych wartości wskaźników zanieczyszczeń, właściwych dla RLM (tabela). W przypadku obszarów poza aglomeracją, wartości zanieczyszczeń ścieków powinny wynosić min 20% dla BZT5 oraz min 50% dla zawartości zawiesin ogólnych.
| L.p. | Nazwa wskaźnika | Jednostka | RLM - równoważna liczba mieszkańców aglomeracji | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2000 - 9999 | 10000-14999 | 15000-99999 | 100000< | |||
| 1 | Pięciodobowe biochemiczne zapotrzebowanie tlenu (BZT5 przy 20 ⁰C), oznaczane z dodatkiem inhibitora nitryfikacji | mg O2/l min. % redukcji | 25 albo 70-90 | 25 albo 70-90 | 15 albo 90 | 15 albo 90 |
| 2 | Chemiczne zapotrzebowanie tlenu (ChZTCr) oznaczane metodą dwuchromianową | mg O2/l min. % redukcji | 125 albo 75 | 125 albo 75 | 125 albo 75 | 125 albo 75 |
| 3 | Zawiesiny ogólne | mg/l min. % redukcji | 35 albo 90 | 35 albo 90 | 35 albo 90 | 35 albo 90 |
| 4 | Azot ogólny (suma azotu Kjeldahla (NNorg + NNH4) azotu azotynowego i azotu azotanowego) | mg N/l min % redukcji | 15 | 15 albo 70-80 | 15 albo 70-80 | 10 albo 70-80 |
| 5 | Fosfor ogólny | mg P/l min % redukcji | 2 | 2 albo 80 | 2 albo 80 | 1 albo 80 |
Źródło: załącznik nr 3 do Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego.
Reasumując, aby odprowadzanie ścieków odbywało się w ramach zwykłego korzystania z wód na własnej działce bez konieczności pozwolenia na budowę i wodnoprawnego, powinny być spełnione warunki:
- zapewnienie dostatecznego oczyszczenia ścieków z zanieczyszczeń,
- ścieki odprowadzane są w ilości do 5 m3
- wydajności oczyszczalni do 7,5 m3/d lub zbiornika bezodpływowego o pojemności do 10 m3
- wody gruntowe są oddzielone minimum 1,5 m warstwą gruntu od miejsca wprowadzenia ścieków
Lokalizacja oraz zalecenia dla przydomowej oczyszczalni ścieków
Lokalizacja prywatnej oczyszczalni ścieków jest ściśle określona w przepisach prawa. Aktem, który zawiera takie wytyczne jest m. in. Prawo Wodne. Opisano w nim dopuszczalne odległości oczyszczalni od wybranych miejsc.
| Wyszczególnione obszary | Element przydomowej oczyszczalni ścieków | Minimalne odległości [m] | ||
|---|---|---|---|---|
| Dla zbiornika do 10 m3 | Dla zbiornika od 10 do 50 m3 | Dla zbiornika od 50 m3 | ||
| Studnia wody pitnej | Korpus zbiornika na nieczystości ciekłe | 15 | ||
| Instalacji rozsączania wody w gruncie | 30 | |||
| Budynek jednorodzinny, rekreacyjny lub o zabudowie zagrodowej* | Zbiornik na nieczystości ciekłe | 5 | 30x** | |
| Pozostałe budynki | 15 | 30x** | ||
| Granica sąsiedniej działki***, droga, ciąg pieszy dla budynków jednorodzinnych, rekreacyjnych lub o zabudowie zagrodowej | Zbiornik na nieczystości ciekłe | 2 | 7,5 (od granicy działki) 10 (od drogi) | x** |
| Dla pozostałych budynków | 7,5 | 7,5 (od granicy działki) 10 (od drogi) | X** | |
| Kąpieliska, plaże publiczne*** | Przydomowa oczyszczania ścieków | 1000 | ||
| Przewody telekomunikacyjne | Elementy przydomowej oczyszczalni ścieków np. szambo ekologiczne, system rozsączania oczyszczone ścieków w gruncie | 1,0 | ||
| Przewody elektryczne | 0,5 - 3,0 | |||
| Wodociąg | 0,8 | |||
| Przyłącze gazowe | 1,5 | |||
| Roślinność (drzewa i inne) | Przydomowa oczyszczania ścieków | Zalecenie min. 3 |
*Wyjątkiem jest, gdy przepływowy szczelny zbiornik podziemny oczyszczalni jest podłączony do instalacji wentylacyjnej powyżej 0,6 m nad górną krawędzią okien i drzwi. W takiej sytuacji zbiornik może być posadowiony w dowolnej odległości od budynków.
**Odległości ustalane indywidualnie zgodnie z ekspertyzą techniczną, przyjętą przez państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego.
***Dopuszcza się usytuowanie zbiorników bezodpływowych w odległości mniejszej niż 2 m od granicy działki, jeżeli na działce sąsiedniej znajdują się podobne urządzenia, ale pod warunkiem zachowania pozostałych odległości.
****Przepisy prawa zabraniają także, aby ścieki były kierowane do jezior oraz ich dopływów, jeżeli czas dopływu ścieków jest krótszy niż 24 godziny. Zabrania się doprowadzanie ścieków bezpośrednio do wód stojących lub podziemnych.
Zalecenia dotyczące lokalizacji zbiornika w odpowiedniej odległości od roślinności wynikają z podejścia zdroworozsądkowego. System korzeniowy mógłby uszkodzić w dalszej perspektywie elementy oczyszczalni. Oprócz tego korzenie utrudniają prace związane z posadowieniem i konserwacją instalacji. Niekorzystne jest umieszczanie zbiornika w zagłębieniach terenu, z uwagi na możliwość zalewania przez wody opadowe. W rezultacie może to powodować wypływanie ścieków. Ponadto niepotrzebnie obciąża to instalację. Takie umieszczenie oczyszczalni może skutecznie obniżyć jej efektywność.
Warto również zwrócić uwagę na korzystne umiejscowienie instalacji względem drogi dojazdowej. Dzięki temu wszelkie prace konserwatorskie oraz wizyty ekipy asenizacyjnej będą znacznie ułatwione. Należy pamiętać o możliwości wydobywaniu się nieprzyjemnych zapachów z wnętrza zbiornika. Prawidłowo działająca instalacja nie powinna generować ich w dużych ilościach. Jednakże zaleca się, aby uwzględnić ten aspekt przy planowaniu budowy.
Planując budowę oczyszczalni warto zwrócić uwagę na obszar strefy przymarzania. Jeżeli przyłącze powstanie w tej strefie, zaleca się zastosowanie średnicy DN160 rury kanalizacyjnych oraz możliwe ograniczenia długości rur. Pozwoli to zminimalizować ryzyko powstawania zatorów w rurach pod wpływem niskiej temperatury. W przypadku gdy przyłącze musi być dłuższe, należy zastosować większy spadek rury lub wykorzystać ocieplenie. Podobnie można rozpatrywać warunki posadowienia zbiornika bezodpływowego. Jeżeli planowane jest płytkie jego posadowienie, zaleca się aby konstrukcja była dwupłaszczowa. Zdecydowanie ograniczy to przymarzanie zawartości, dzięki izolacji powietrznej pomiędzy ściankami.
tags: #oczyszczalnia #drenazowa #na #tereny #podmokle #informacje
