Oczyszczacze Powietrza: Badania Naukowe i Skuteczność

Szczegóły: Opublikowano: 02. March 2026

Temat czystego powietrza jest obecnie szeroko omawiany w życiu codziennym, publicystyce i nauce. W związku z tym opracowano szereg zaleceń mających na celu jak najskuteczniejszą walkę z rozprzestrzenianiem się wirusa. W Polsce problem mikrobiologicznego zanieczyszczenia powietrza wewnętrznego do niedawna był ignorowany, lub bagatelizowany, ale obecnie stał się on przedmiotem szczególnego zainteresowania.

COVID-19 i Oczyszczanie Powietrza

Badania naukowe wykazały, że wirus COVID-19 jest znacznie bardziej zakaźny w pomieszczeniach zamkniętych niż na zewnątrz. Podobnie jak wszystkie wirusy, bakterie i alergeny, COVID-19 jest przenoszony głównie drogą powietrzną. Dlatego tak ważne jest wietrzenie pomieszczeń, aby w jak największym stopniu usuwać zużyte powietrze - zwłaszcza powietrze zanieczyszczone wirusem - i zastępować je świeżym. Dlatego też, oprócz dobrej wentylacji, oczyszczanie powietrza może pomóc w obniżeniu ryzyka infekcji.

Jeśli okaże się, że wentylacja nie jest możliwa, dobrym środkiem dodatkowym jest oczyszczanie powietrza w celu ograniczania ryzyka przenoszenia wirusów. Oczywiście nadal ważne jest przestrzeganie środków ochronnych: noszenie maski na twarz, mycie dłoni i zachowanie dystansu społecznego.

Jak Zmniejszyć Ryzyko Zakażenia?

Zaleca się oczyszczanie powietrza w celu usunięcia tych cząstek lub aerozoli, aby jak najbardziej ograniczyć przenoszenie cząstek wirusów. Badania wykazały, że w przypadku oczyszczania powietrza w celu zwalczania rozprzestrzeniania się wirusa COVID-19, skuteczne są tylko: filtracja HEPA i wytrącanie elektrostatyczne (ładowanie elektryczne i zbieranie cząstek wirusów w celu ich zniszczenia przy użyciu filtra elektrostatycznego).

Oczyszczacze Powietrza Daikin i Technologia Streamer

Oczyszczacze powietrza Daikin zapewniają trzykrotnie czystszy, zdrowszy i bardziej ekologiczny klimat w pomieszczeniach. Skutek: wnętrze domu, które jest zarówno bardziej komfortowe, jak i bezpieczniejsze dla jego mieszkańców. Dzięki nowym oczyszczaczom powietrza firmy Daikin, MCK55W i MC55W, będziesz mógł zachować spokój. Urządzenia te wykorzystują technologię wytrącania elektrostatycznego: Technologia Streamer powoduje naładowanie ładunkiem elektrycznym szkodliwych czynników, takich jak wirusy, które są następnie wychwytywane przez elektrostatyczny filtr HEPA.

Przeczytaj także: Zasada działania oczyszczaczy ceramicznych

Co więcej, technologia Streamer poddaje szkodliwe czynniki degradacji utleniającej: Streamer generuje stabilny strumień elektronów o wysokiej prędkości, tworząc rodzaj wyładowania plazmowego (znacznie większego niż tradycyjne wyładowanie plazmowe). Kolejną zaletą tej technologii jest to, że silna degradacja utleniająca nie tylko niszczy i usuwa cząsteczki wirusów, ale także bakterie, pleśń, alergeny, niebezpieczne cząsteczki chemiczne i nieprzyjemne zapachy. Oznacza to, że oczyszczacze powietrza firmy Daikin są również idealne dla osób z astmą lub alergiami.

Ostatnie badania naukowe, przeprowadzone we współpracy z University of Tokyo oraz Okayama University of Science, dowodzą, że technologia Streamer firmy Daikin eliminuje ponad 99,9% koronawirusa (SARS-CoV-2) w powietrzu po 3 godzinach ekspozycji w określonych warunkach laboratoryjnych. Innymi słowy, nasze oczyszczacze powietrza poprawiają bezpieczeństwo użytkowników, niezależnie od tego, czy są w domu, czy w pracy.

Przestroga: Aby oczyszczacz powietrza działał optymalnie, musi wykonywać od dwóch do pięciu oczyszczeń na godzinę. Oczywiście prawidłowa instalacja i konserwacja są niezbędne do skutecznego działania urządzenia.

Badania nad Skutecznością Oczyszczaczy Powietrza

Naukowcy przeanalizowali 32 badania dot. wpływu uzdatniania powietrza na rozwój infekcji. Naukowcy badali kilka różnych technologii, w tym urządzenia filtrujące powietrze, oświetlenie bakteriobójcze i jonizatory. Przeanalizowali dowody (łącznie 32 badania) dotyczące infekcji oraz ich objawów u osób poddanych oraz niepoddanych działaniu technologii uzdatniania powietrza. Badania te prowadzone były w warunkach rzeczywistych, czyli m.in. w szkołach i domach opieki. Nie potwierdziły one jednak, aby którakolwiek z wymienionych metod mogła chronić przed infekcjami dróg oddechowych i przewodu pokarmowego przenoszonymi drogą powietrzną.

Jedno z badań przeprowadzone zostało w Pekinie, gdzie smog często daje się we znaki i zostało opublikowane 2018 roku przez zespół pod kierownictwem M. T Chu. W eksperymencie wykorzystano oczyszczacze powietrza z filtrem HEPA. Do badania wybrano dwadzieścia domów mieszkalnych. Badano skład powietrza zarówno wewnątrz i na zewnątrz mieszkań. Pomiaru dokonano trzykrotnie. Po raz pierwszy na 24 godziny przed włączeniem oczyszczacza, a następnie po tym, jak urządzenie działało przez 24 godziny oraz 48 godzin.

Przeczytaj także: Rodzaje ściennych oczyszczaczy powietrza

W badaniach przeprowadzonych w Kalifornii pod kierownictwem H. K. Park z Uniwersytetu w Stanford sprawdzono, czy działanie oczyszczaczy powietrza może wpłynąć pozytywnie na zdrowie dzieci chorych na astmę lub zmagających się z katarem alergicznym. W badaniu wzięły udział dwie grupy. Jedną z grup stanowiły domostwa, które używały oczyszczaczy powietrza. Dla porównania w drugiej, podobnej grupie, nie postawiono takich urządzeń. Cały eksperyment trwał 12 tygodni. W pierwszym dniu badania, a następnie po sześciu i po dwunastu tygodniach wykonano szereg testów medycznych badających m.in. dziecięcą astmę oraz częstość występowania kataru alergicznego. Wyniki pokazały, że po 12 miesiącach używania oczyszczaczy powietrza dzieci miały mniej oznak chorobowych i mniej dokuczał im katar. Natomiast w grupie, która nie używała oczyszczaczy, stan badanych dzieci pogorszył się. W badaniu tym mierzono również poziom pyłu PM 2.5 wewnątrz budynków.

Inne badanie pokazało, że używanie oczyszczaczy powietrza jest związane z korzyściami dla układu krążenia i układu oddechowego. Przeprowadzone w Szanghaju badanie wykazało m.in. zmniejszenie stanów zapalnych oraz zmniejszenie ciśnienia krwi u osób, które przez 48 godzin miały włączone urządzenie do oczyszczania powietrza. Mierzono również poziom pyłu PM 2.5.

Oczyszczanie Powietrza w Placówkach Edukacyjnych

Nieodpowiednia jakość powietrza wewnętrznego w obiektach edukacyjnych może być przyczyną szeregu chorób układu oddechowego, ale również obniżenia wydajności pracy i efektywności przyswajania wiedzy. Niezwykle istotne jest zatem oczyszczanie powietrza w tego rodzaju placówkach, a coraz bardziej popularną metodą jest stosowanie w tym celu przenośnych oczyszczaczy powietrza.

W pracy przedstawiono wyniki pomiarów stężeń aerozolu bakteryjnego wyizolowanego z powietrza pomieszczeń przedszkola zlokalizowanego na terenie województwa śląskiego. Próbki bioaerozolu bakteryjnego pobierano przy użyciu 6-stopniowego impaktora kaskadowego typu Andersena, ze średnicami odcięcia 7.0, 4.7, 3.3, 2.1, 1.1 i 0.65 μm (Tisch Environmental, USA). Pomiary wykonano przed uruchomieniem oczyszczaczy powietrza oraz po ich włączeniu, celem przeprowadzenia badań efektywności działania stosowanych urządzeń. W trakcie 6-miesięcznych badań wykazano znaczący wpływ oczyszczaczy powietrza w zakresie usuwania aerozoli bakteryjnych w analizowanym obiekcie edukacyjnym.

Pomimo, iż narażenie na bioaerozol w badanym przedszkolu nie stwarza bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia ludzi, jednak długotrwała inhalacja bakterii przez dzieci i personel przedszkolny może być powodem niekorzystnych skutków zdrowotnych, zwłaszcza u osób wrażliwych na tego typu zanieczyszczenia powietrza.

Przeczytaj także: Zaawansowane technologie oczyszczania powietrza Philips

Wybór Oczyszczacza Powietrza: Czego Szukać i Czego Unikać?

Rynek domowych oczyszczaczy powietrza przeszedł wiele zmian i początków w swojej dziesięcioletniej historii jako przystępne cenowo rozwiązanie zapewniające jakość powietrza w pomieszczeniach. Wraz z tymi zmianami pojawiły się pozornie przełomowe postępy w technologiach filtracji, które mogą wydawać się kolejną rewolucją w oczyszczaniu powietrza. Ale nie wszystkie oczyszczacze powietrza bezpiecznie oczyszczają powietrze.

Czego Szukać:

Filtry HEPA: Standard w branży, wychwytują unoszące się w powietrzu cząsteczki.
Szczelna konstrukcja: Minimalizuje wycieki niefiltrowanego powietrza.
Filtry z węglem aktywnym: Usuwają gazy i nieprzyjemne zapachy.

Czego Unikać:

Oczyszczacze z jonizatorem: Nie usuwają zanieczyszczeń i mogą generować szkodliwy ozon.
Generatory ozonu: Bardzo szkodliwe dla zdrowia, zakazane w niektórych regionach.
Oczyszczacze UV: Mogą nie być skuteczne w dezynfekcji powietrza i mogą wytwarzać ozon.

Wpływ Zanieczyszczeń Powietrza na Zdrowie

Jakość powietrza w miastach jest jednym z kluczowych czynników wpływających na ludzkie zdrowie. Ze względu na globalny wzrost liczby chorób alergicznych w ostatnich latach więcej uwagi poświęca się jakości powietrza również w pomieszczeniach. Wiadomo, że cząsteczki zanieczyszczeń, w tym PM2,5 oraz PM10 (particulate matter) w otaczającym powietrzu są szkodliwe dla układu oddechowego człowieka.

Alergie, astma oskrzelowa i zapalenie oskrzeli są głównymi problemami zdrowotnymi powodowanymi przez zanieczyszczenie powietrza, głównie dwutlenek siarki. Pyły zawieszone PM2,5 stanowią znany czynnik wyzwalający astmę oskrzelową u dzieci i dorosłych, choć coraz więcej danych sugeruje także związek zaostrzeń astmy oskrzelowej w związku z obecnością w powietrzu pyłów o większej średnicy - PM2,5 do PM10. Przypuszczalnie wiąże się to z mechanizmami biologicznymi obejmującymi reakcje zapalne i atopowe wynikające z ekspozycji wziewnej na bioaktywny składnik lipopolisacharydowy.

Jakość powietrza w pomieszczeniach sypialnych dzieci stanowi czynnik ryzyka ponownej hospitalizacji z powodu astmy oskrzelowej. Ponieważ dzieci, szczególnie noworodki, wdychają więcej powietrza niż dorośli, a ich płuca szybko się rozwijają, zanieczyszczenie powietrza wpływa na nie znacznie poważniej.

Atopowe zapalenie skóry (AZS) jest to przewlekła, nawrotowa choroba zapalna skóry, cechująca się silnym świądem. Chociaż występowanie tej choroby jest związane z czynnikami genetycznymi, częstość jej występowania wzrasta i jest skorelowana z czynnikami środowiskowymi. W badaniach wykazano wpływ alergenów wziewnych, takich jak sierści zwierząt domowych, roztocze kurzu domowego, pyłki, na zaostrzenie AZS. Zanieczyszczenia, zwłaszcza lotne związki organiczne, mogą wpływać na powstawanie uszkodzeń bariery naskórkowej i nasilać niekorzystne skutki oddziaływania roztoczy kurzu domowego u osób z AZS.

Zanieczyszczenia alergenami są szczególnie uciążliwe dla alergików oraz osób z atopią. Alergen kota (Fel d1) jest domowym alergenem całorocznym i częstą przyczyną chorób alergicznych, w których pośredniczą IgE. Jego stężenie koreluje z liczbą kotów w domu, lecz może być przenoszony na ubraniach i butach do domów, w których nie ma kotów, i utrzymywać się tam przez miesiące, a nawet lata. Ponadto zwierzęta domowe są głównym źródłem endotoksyn w domach.

U osób uczulonych na kocie alergeny narażenie może nasilać związek endotoksyny z astmą i świszczącym oddechem. Bardziej powszechna niż alergia na alergen kota jest alergia na roztocza kurzu domowego (Der p1 oraz Der p2). U dzieci z atopią może ona wzmagać stany zapalne dróg oddechowych i pogarszać czynność płuc. Nawet przy braku alergii czynniki środowiskowe mogą powodować rozwój objawów astmopodobnych, co prowadzi do błędnego zdiagnozowania astmy oskrzelowej.

Narażenie na endotoksynę po urodzeniu, a także w okresie prenatalnym, może prowadzić do wzrostu stężenia IgE, co powoduje rozwój atopii i nadwrażliwości dróg oddechowych. U dzieci narażenie na bierne palenie wiąże się z większym prawdopodobieństwem zdiagnozowania astmy oskrzelowej, a także z pojawieniem się zaostrzeń astmy i świszczącego oddechu.

Filtracja Powietrza jako Metoda Poprawy Zdrowia

Filtracja powietrza jest jedną z metod poprawy wyników leczenia chorób alergicznych. Najczęściej używane są przenośne oczyszczacze powietrza, przy czym mogą różnić się typem filtra - dostępne są filtry typu HEPA oraz elektroniczne urządzenia elektrostatyczne. W pracy Shaughnessy i wsp. stwierdzono, że oczyszczacze powietrza z filtrami HEPA są skuteczniejsze w usuwaniu cząstek stałych w pomieszczeniach niż elektroniczne systemy filtrów, jonizatory i generatory ozonu. Zastosowanie oczyszczaczy powietrza w pomieszczeniu powodowało znaczne zmniejszenie alergenu Fel d 1 w powietrzu.

Dobrym modelem do oceny skuteczności urządzeń filtrujących powietrze jest alergen kota, ponieważ znaczna część unoszącego się w powietrzu alergenu Fel d 1 jest przenoszona na cząstkach mniejszych niż 5 μm; jest to najtrudniejszy do usunięcia alergen występujący w powietrzu. W opublikowanym w 2020 roku artykule autorstwa Gherasim i de Blay opisano badanie kliniczne z randomizacją przeprowadzone metodą podwójnie ślepej próby kontrolowane placebo, w którym znaczne zmniejszenie stężenia alergenu kota w powietrzu było związane z poprawą wczesnej i późnej reakcji astmatycznej o 60%.

Eggleston i wsp. wykazali, że zastosowanie oczyszczaczy powietrza z filtrami HEPA przełożyło się na redukcję PM10 o 30% po 6 miesiącach i o 39% po 12 miesiącach, podczas gdy w domach kontrolnych stężenia PM10 wzrastały. W rocznym badaniu z randomizacją Francis i wsp. oznaczyli kliniczne wyniki stosowania oczyszczaczy powietrza HEPA zarówno w sypialni, jak i w salonie u dorosłych uczulonych astmatyków, posiadających psa lub kota.

U dorosłych pacjentów z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc lub astmą oskrzelową już krótkotrwała ekspozycja na PM2,5 może nasilać objawy ze strony układu oddechowego i zmniejszać szczytowy przepływ wydechowy (PEF). W zależności od zastosowanego modelu iloraz szans wystąpienia objawów ze strony układu oddechowego wynosił 1,22-1,57 przy wzroście stężenia PM2,5 o 50 µg/m3. Ponadto kilkudniowa ekspozycja na PM2,5 powodowała zmiany w wartości natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) o -7,02 ml przy wzroście o 10 µg/m3.

W badaniu z udziałem młodych ludzi wykazano z kolei, że wysokie stężenie PM2,5 może zmniejszać pojemność płuc mierzoną za pomocą FEV1. Guo i wsp. potwierdzili te wyniki, precyzując, że PM2,5 zmniejsza FEV1 każdego roku o 0,24%. Należy wspomnieć, że niekorzystny wpływ zanieczyszczeń powietrza (PM) może być łagodzony także poprzez stosowanie maseczek ochronnych, suplementację kwasami omega-3 i witaminą D.

Filtracja powietrza jest często zalecana jako element kontroli środowiska u pacjentów z alergicznymi chorobami układu oddechowego. Aktualne zalecenia zawarte w wytycznych dotyczących postępowania w przypadku astmy oskrzelowej zalecają indywidualną, ale wieloaspektową interwencję. Uzyskanie dowodów na skuteczność zmniejszania ekspozycji na zanieczyszczenia w pomieszczeniach może pomóc zoptymalizować przyszłe interwencje oraz osiągnąć pozytywny efekt zdrowotny przy najbardziej efektywnym wykorzystaniu zasobów opieki zdrowotnej.

Wyniki badań sugerują, że przenośne środki czyszczące HEPA mogą pomóc w zmniejszeniu czynników wyzwalających objawy astmy oskrzelowej w powietrzu domowym. W połączeniu z edukacją na temat astmy, kontrolą źródła zanieczyszczeń lub alergenów i odpowiednią wentylacją przenośne środki czyszczące HEPA mogą stanowić część skutecznej ogólnej strategii zmniejszania zachorowalności na astmę u dzieci i dorosłych.

Ochrona domów dzieci z astmą oskrzelową przed przedostawaniem się zanieczyszczeń z zewnątrz do pomieszczeń oraz kontrolowanie źródeł zanieczyszczeń znajdujących się w pomieszczeniach są ważnymi elementami programów edukacji na temat astmy oskrzelowej w tej społeczności i nie tylko. Należy promować dostęp do oczyszczaczy powietrza dla wrażliwych populacji o niskich dochodach, które często są najbardziej dotknięte zachorowalnością na astmę oskrzelową.

tags: #oczyszczacze #powietrza #badania #naukowe