Niska wilgotność, spadek temperatury, bezchmurne niebo: Przyczyny i wpływ na pogodę
- Szczegóły
Powietrze atmosferyczne w najniższych przypowierzchniowych warstwach zawiera przeważnie pewne ilości pary wodnej. Jej zawartość w powietrzu nazywamy wilgotnością. Jeśli jest ona wyrażona w g/m3, czyli przedstawia masę pary wodnej w 1 m3 powietrza, to mówimy o wilgotności bezwzględnej.
Wilgotność jest bardzo zmienna i zależna od temperatury. Im powietrze jest cieplejsze, tym więcej pary wodnej może się w nim pomieścić. Jeśli przy stuprocentowej wilgotności względnej temperatura powietrza wzrośnie, to może ono przyjąć kolejną porcję pary wodnej. Gdyby temperatura powietrza spadła, to część pary wodnej musiałaby ulec kondensacji, czyli przejściu ze stanu gazowego w ciekły lub stały. Powstałe w ten sposób kropelki wody lub kryształki lodu mogą pojawić się w atmosferze pod postacią chmur albo mgieł.
Czynniki wpływające na wilgotność powietrza
Przestrzenne zróżnicowanie wilgotności bezwzględnej na Ziemi jest zależne od wielu czynników geograficznych. Wilgotność bezwzględna zmniejsza się wraz ze wzrostem szerokości geograficznej, co wynika z niższej temperatury powietrza. Podobna jest przyczyna spadku wilgotności wraz z wysokością. Ponadto wilgotność powietrza maleje wraz z oddalaniem się od dużych zbiorników wodnych.
Bardzo niska wilgotność panuje w okolicy zwrotników. Wiąże się to z ogólną cyrkulacją atmosfery. W rezultacie najwyższe opady występują w strefie równikowej, w Azji Południowo‑Wschodniej i na południowych stokach Himalajów. Najmniej opadów notuje się na zwrotnikach, w strefach okołobiegunowych i we wnętrzu kontynentów, np. w centralnej Azji.
Ważne jest, że temperatura ma zasadniczy wpływ na maksymalną zawartość pary wodnej w powietrzu. W temperaturze 30°C w 1 m3 może zmieścić się 30 g pary wodnej, w temperaturze 0°C mniej niż 5 g, a w -30°C już tylko 0,5 g. Właściwość ta oddziałuje na warunki powstawania opadów i osadów atmosferycznych.
Przeczytaj także: Transpiracja roślin przy niskiej wilgotności
Na biegunie południowym roczna suma opadów mierzona na stacji polarnej Amundsen‑Scott wynosi ok. 2 mm i jest to wyłącznie śnieg. Nawet w Polsce, która ma często łagodne zimy, pada go znacznie więcej. Na pustyni Sahara łączna suma opadów jest większa niż na biegunie.
Wyż a niska wilgotność i bezchmurne niebo
Wielu meteopatów dobrze czuje się, gdy pojawia się stabilny wyż. W naszej szerokości geograficznej stabilny wyż przynosi stałe, wysokie ciśnienie i zmniejszoną wilgotność powietrza oraz bezchmurne niebo. Jest to zjawisko korzystne także dla osób z reumatyzmem, które źle znoszą wilgotne zimno, ale już niska temperatura z towarzyszącą małą wilgotnością sprawia, że chorzy czują zmniejszenie dolegliwości.
Wpływ warunków biometeorologicznych na organizm
Warunki biometeorologiczne, czyli wpływ pogody na nasze zdrowie, to temat, który dotyka wielu aspektów naszego życia. Zmiany pogody mogą wpływać na nasze samopoczucie zarówno fizyczne, jak i psychiczne. Warto zrozumieć, jak poszczególne czynniki atmosferyczne, takie jak wilgotność i temperatura, oddziałują na nasz organizm.
Meteopatia - zaburzenie związane ze zmianami pogody
Meteopatia to zaburzenie fizyczne spowodowane zmianami pogody lub warunków pogodowych. Jest to dosyć powszechny problem, ale nie klasyfikuje się jej jako jednostki chorobowej. Wynika to z braku odpowiednich badań jednoznacznie potwierdzających związek pogody z samopoczuciem. Meteopata to człowiek, którego organizm intensywniej reaguje na zmiany elementów pogody, np. szybki spadek/wzrost ciśnienia atmosferycznego, wysoką lub niską temperaturę powietrza. Szczególnie nasiloną podatnością cechują się meteopaci, czyli osoby wrażliwe na zjawiska atmosferyczne.
Czynniki atmosferyczne wpływające na samopoczucie
- Wilgotność powietrza: Człowiek najlepiej czuje się, gdy względna wilgotność powietrza wynosi 40-60%. Przy zbyt dużej wilgotności dochodzi do silnego obciążenia układu sercowo-naczyniowego, z kolei za suche powietrze może podrażniać błony śluzowe dróg oddechowych i wysuszać skórę.
- Ciśnienie powietrza: Spadek ciśnienia powoduje zmniejszone wchłanianie tlenu przez organizm. Ciśnienie powietrza zmienia się wraz z pogodą, a niże i wyże atmosferyczne znacząco wpływają na samopoczucie meteopatów.
- Temperatura powietrza: Układ sercowo-naczyniowy ulega obciążeniu w czasie upałów. Wysoka temperatura, często połączona ze znaczną wilgotnością powietrza powoduje dyskomfort u meteopatów, którzy silniej odczuwają dolegliwości ze strony układu krążenia.
Choroby i objawy nasilane przez pogodę
Istnieje wiele chorób i objawów, które są spowodowane lub nasilane przez określone rodzaje pogody. Oto niektóre z bardziej oczywistych dolegliwości wywołanych przez warunki biometeorologiczne:
Przeczytaj także: Przyczyny niskiej wilgotności w domu
- Warunki biometeorologiczne a przeziębienie i grypa: W czasie zimniejszych pór roku lub gdy pogoda gwałtownie się zmienia, wiele osób boryka się z przeziębieniem. Wynika to z gwałtownych wahań temperatur osłabiających układ odpornościowy.
- Warunki biometeorologiczne a astma i alergie: Zmieniające się pory roku, zanieczyszczenie powietrza i pewne warunki pogodowe (tj. upał, ekstremalne zimno, mgła) mogą zaostrzyć astmę i inne alergie.
- Warunki biometeorologiczne a bóle głowy: Ciśnienie atmosferyczne wywołuje bóle głowy i migreny, chociaż dokładny powód jest niejasny.
- Warunki biometeorologiczne a zmiany poziomu cukru we krwi a cukrzyca: Podczas frontów atmosferycznych, które są związane z niskim ciśnieniem atmosferycznym, wzrasta lepkość lub gęstość krwi.
Jak radzić sobie z meteopatią?
Po wykluczeniu wpływu innych jednostek chorobowych na samopoczucie, trzeba skupić się na łagodzeniu objawów meteopatii. Samej przyczyny choroby nie da się wyeliminować, gdyż jest ona ściśle związana z osobowością. Warto też zadbać o higieniczny, zdrowy styl życia, aby jak najlepiej przystosować organizm do walki z pojawiającymi się dolegliwościami i zmniejszyć wrażliwość na pogodę.
- aktywność fizyczna - regularny ruch poprawia krążenie i stabilizuje nastrój,
- zdrowy styl życia - dieta bogata w magnez, odpowiednia ilość snu i nawadnianie,
- suplementy diety - zwłaszcza witaminy D w okresie jesienno-zimowym,
- terapia światłem - stosowana w leczeniu meteopatii i depresji sezonowej
Elementy pogody i ich pomiar
Pogoda to stan atmosfery w danej chwili i w danym miejscu na Ziemi. Nauką geofizyczną badającą pogodę jest meteorologia. Informacje o pogodzie są uzyskiwane na podstawie obserwacji i pomiarów meteorologicznych, które prowadzi się na stacjach naziemnych oraz za pomocą satelitów meteorologicznych.
Do głównych elementów pogody zalicza się: temperaturę powietrza, wilgotność powietrza, opady atmosferyczne, ciśnienie atmosferyczne, kierunek i prędkość wiatru, zachmurzenie i usłonecznienie. Są to także elementy klimatu, ponieważ klimat to powtarzający się układ pogody, obserwowany na danym obszarze na przestrzeni wielu lat (przynajmniej trzydziestu).
Stacje meteorologiczne i pomiary
Obserwacje podstawowych elementów meteorologicznych prowadzone są na całej kuli ziemskiej. Aby możliwe było właściwe rozpoznanie przestrzennego rozkładu wartości poszczególnych elementów meteorologicznych i porównanie stanu atmosfery w różnych miejscach na Ziemi, konieczne jest odpowiednie rozmieszczenie miejsc obserwacyjnych (stacji pomiarowych). Ważne jest, aby prowadzone obserwacje wykonywane były zbliżonymi przyrządami, tymi samymi metodami i w określonych terminach.
W naszym kraju najszerszy zakres pomiarów realizowany jest na stacjach synoptycznych. Pomiary na wszystkich stacjach wykonywane są podobnymi instrumentami, które umieszcza się w specjalnie do tego celu przygotowanych miejscach zwanych ogródkami meteorologicznymi. Współczesne stacje meteorologiczne, dzięki powszechnej automatyzacji przyrządów pomiarowych, wykonują najczęściej pomiary w sposób ciągły. Normy międzynarodowe określają, że obserwacji poszczególnych elementów pogody na stacjach synoptycznych dokonuje się co najmniej osiem razy w ciągu doby o następujących godzinach: 3:00, 6:00, 9:00, 12:00, 15:00, 18:00, 21:00 i 24:00 UTC.
Przeczytaj także: Problem suchego powietrza w domu
| Element Pogody | Przyrządy Pomiarowe | Jednostki |
|---|---|---|
| Temperatura powietrza | Termometry cieczowe (w tym termometr maksymalny i minimalny) | °C (stopnie Celsjusza), °F (stopnie Fahrenheita), K (Kelwiny) |
| Wilgotność powietrza | Psychrometr, higrometr | Wilgotność bezwzględna: g/m3, wilgotność względna: % |
| Opady atmosferyczne | Deszczomierz, pluwiograf | mm, l/m2 (1 mm = 1 l/m2) |
| Ciśnienie atmosferyczne | Barometr, barograf, aneroid | hPa (hektopaskale), mmHg (milimetry słupa rtęci), at (atmosfery) |
| Prędkość i kierunek wiatru | Wiatromierz, anemometr | Prędkość: m/s, km/h, węzły; Kierunek: N, S, E, W i pośrednie |
| Zachmurzenie | Brak - obserwacja nieba gołym okiem | Skala oktanowa (0-8) |
| Usłonecznienie | Heliograf | Godziny |
Prognozowanie pogody na podstawie chmur
Prognozowanie pogody na podstawie chmur to umiejętność sięgająca czasów, gdy meteorologia była jeszcze w powijakach. Każdy z nas ma możliwość nauczenia się, jak zinterpretować sygnały, które niesie ze sobą niebo. Kluczem jest znajomość różnych rodzajów chmur oraz ich związku z warunkami atmosferycznymi.
Oto podstawowe typy chmur, na które warto zwrócić uwagę:
- Cumulus - te puszyste chmury często zwiastują ładną pogodę, ale w większej ilości mogą oznaczać rozwój burz.
- Stratus - szare, płaskie chmury, które mogą przynosić deszcz lub mgłę.
- Cirrus - wysokie, cienkie chmury, które zazwyczaj zapowiadają zmianę pogody w ciągu najbliższych dni.
- Altostratus - chmury średniego poziomu, które najczęściej zwiastują deszcz, zwłaszcza jeśli są ciemne.
- Nimbostratus - gęste chmury deszczowe,które praktycznie zawsze zwiastują opady.
tags: #niska #wilgotność #spadek #temperatury #bezchmurne #niebo
