Mała oczyszczalnia ścieków a pozwolenie na wytwarzanie odpadów: przepisy

Szczegóły: Opublikowano: 28. March 2026

Wytwarzanie odpadów oraz gospodarowanie nimi stanowi przedmiot zainteresowania nie tylko organów kontroli, ale coraz częściej także i społeczeństwa.

W tym artykule dowiesz się, jakie są obowiązki dotyczące wytwarzania odpadów oraz czy dotyczą one także twojej działalności gospodarczej.

Budowa przydomowej oczyszczalni ścieków - przepisy i regulacje

Budowę przydomowych oczyszczalni ścieków regulują przepisy kilku ustaw.

Budowa oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m³ na dobę wymaga zgłoszenia (art. 29 ust. 1 pkt 5 prawa budowlanego, dalej: P.b).

Inwestorem takich robót może być każdy kto wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, na zasadach przewidzianych w P.b.

Przeczytaj także: Oczyszczacze powietrza samochodowe – porównanie

Organ administracji architektoniczno-budowlanej, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zgłoszenia może w drodze decyzji wnieść sprzeciw (art. 30 ust. 6 P.b.).

Do wykonywania robót budowlanych można przystąpić, jeżeli organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu w tym terminie (art. 30 ust.

Ustawodawca w wyniku nowelizacji usunął z P.b. zwrot „przydomowa” (oczyszczalnia ścieków), niemniej na gruncie pozostałych regulacji ustawowych przymiotnik „przydomowa” w dalszym ciągu funkcjonuje.

Oczyszczalnię na podstawie samego zgłoszenia można wybudować, jeżeli jest ona związana z istnieniem budynku mieszkalnego na nieruchomości.

W przypadku braku dla danego terenu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, brak jest jakiejkolwiek możliwości ustalenia, czy inwestor, który zamierza na podstawie zgłoszenia zrealizować oczyszczalnię, będzie mógł wybudować na nieruchomości dom mieszkalny.

Przeczytaj także: Porady dotyczące wyboru oczyszczacza powietrza

Jeżeli nie uzyska on pozwolenia w tym zakresie, oczyszczalnia nie będzie miała charakteru oczyszczalni przydomowej, nie będzie zatem spełniała warunku art. 29 ust. 1 pkt 5 Prawa budowlanego.

W przypadku jej uprzedniej realizacji, nie jest zatem możliwa ocena spełnienia przesłanki jaką jest przydomowy charakter oczyszczalni.

Istotne jest również prawidłowe usytuowanie oczyszczalni na działce, które określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

W przypadku budynków jednorodzinnych należy zachować odległość minimum 5 m od okien i drzwi budynku.

Minimalna odległość od infrastruktury technicznej: 1,5 m od wodociągu, 1,0 m od kabli telefonicznych, 0,8 m od kabli elektrycznych, czy 1,5 m od rur z gazem, minimum 15 m od korpusu oczyszczalni oraz minimum 30 metrów od miejsca odprowadzenia oczyszczonych ścieków (np.

Przeczytaj także: Jak naprawić wysokie zanieczyszczenie w oczyszczaczu powietrza Philips?

Ponadto właściciele mają obowiązek przyłączyć nieruchomość do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych.

Przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych (art. 5 ust 1 pkt 2 ustawy z 13 września 1996 r.

Oprócz obowiązków typowo budowlanych istnieją także te z prawa wodnego (dalej: P.w.).

Przede wszystkim chodzi o konieczności uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.

Zgodnie z art. 389 pkt 6 P.w., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na wykonanie urządzeń wodnych.

Definicję urządzenia wodnego zawiera z kolei art.

Definicję urządzenia kanalizacyjnego zawiera art. 2 pkt 14 przywołanej ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. z 2020 r. poz. 2028).

W świetle przywołanych przepisów przydomowa oczyszczalnia ścieków jest więc urządzeniem kanalizacyjnym, ponieważ służy oczyszczaniu ścieków, a tym samym wyloty przydomowej oczyszczalni ścieków, którymi wprowadzane są ścieki do ziemi, stanowią urządzenia wodne, o których mowa w art. 16 pkt 65 lit.

Jak stanowi art. 33 ust. 1 P.w. właścicielowi gruntu przysługuje prawo do zwykłego korzystania z wód stanowiących jego własność oraz z wód podziemnych znajdujących się w jego gruncie.

Zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego (art. 33 ust.

W myśl art. 33 ust. 2 p.w., prawo do zwykłego korzystania z wód nie uprawnia do wykonywania urządzeń wodnych bez wymaganej zgody wodnoprawnej.

W orzecznictwie podkreśla się, że „ustawodawca nie wyłączył przydomowych oczyszczalni ścieków z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, co wydaje się być rozwiązaniem racjonalnym, skoro wprowadzanie do ziemi ścieków, nawet podczyszczonych, czy oczyszczonych, stanowi niewątpliwie jeden ze sposobów korzystania ze środowiska naturalnego”.

Korzystanie ze środowiska naturalnego powinno odbywać się w taki sposób, aby stanowić dla tego środowiska jak najmniejsze obciążenie, zaś sama ustawa Prawo wodne wprowadza elementy kontroli w tym zakresie.

W praktyce organy administracji architektoniczno - budowlanej często wnoszą sprzeciw wobec zgłaszanego zamiaru budowy przydomowych oczyszczalni ścieków ze względu na sprzeczność inwestycji z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dopuszczającego jedynie gromadzenie ścieków w zbiornikach bezodpływowych, lecz jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, takie zapisy w aktach prawa miejscowego są jednak niedopuszczalne.

Przykładowo WSA w Gdańsku w wyroku z 14.04.2010 r. (sygn. akt II SA/Gd 49/10) wskazał, iż zapisy planu zagospodarowania przestrzennego wprowadzające zakaz budowy przydomowych oczyszczalni ścieków i w konsekwencji pozostają w sprzeczności z normą wynikającą z art. 5 ust.

Także NSA w Warszawie podkreśla, że „zapisów (...) planu miejscowego nie można interpretować w sposób ograniczający prawo własności w zakresie, który nie znajduje umocowania w obowiązujących przepisach prawa (...), gdyby taki zakaz został umieszczony w planie miejscowym, stanowiłby on istotne naruszenie normy art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Ustawodawca bowiem, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacji jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona uznał wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych za równorzędnie dopuszczalne sposoby wypełnienia obowiązku właściwego odprowadzania ścieków”.

Z punktu widzenia samorządów istotne będą zmiany przepisów ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, w której został rozszerzony zakres inwestycji gmin w przypadku otrzymania wsparcia finansowego z budżetu państwa.

Zmiany wprowadzone ustawą z 24 lutego 2022 r. o zmianie ustawy o Agencji restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz niektórych innych ustaw, polegały na dodaniu art. 70h w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, zgodnie z którym obowiązek przeznaczenia przez gminę w latach 2021-2024, na finansowanie inwestycji, o których mowa w art. 70f ust. 1 (wsparcie finansowe inwestycji w zakresie kanalizacji), wydatków nie mniejszych niż równowartość kwoty otrzymanej na podstawie tego przepisu jest spełniony także w przypadku, gdy gmina w tym okresie poniosła wydatki na inwestycje w zakresie usuwania i oczyszczania ścieków lub na dofinansowanie budowy przydomowych oczyszczalni ścieków.

W zakresie dofinansowania przydomowych oczyszczalni ścieków zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2021 r. poz.

Nie może również ujść uwadze, że aktualnie trwają prace nad nowelizacją P.w. (Rada Ministrów przyjęła projekt), która ma uprościć procedurę budowy oczyszczalni ścieków, a także doprecyzowane zostaną dotychczasowe obowiązki gmin, także w zakresie ewidencjonowania i sprawozdawczości dotyczącej gospodarowania nieczystościami ciekłymi, w tym z instalacji przydomowych oczyszczalni ścieków i określone zostaną zasady dotyczące postępowania z nieczystościami ciekłymi z instalacji przydomowych oczyszczalni ścieków na terenie gminy.

Kiedy wymagane jest uzyskanie zezwolenia na wytwarzanie odpadów?

Pozwolenie na wytwarzanie odpadów jest pozwoleniem emisyjnym, stanowiącym podstawę do użytkowania instalacji.

Jego istotą jest udzielenie zgody na wytwarzanie odpadów, stanowiące emisję.

Zgodnie z art. 180a ustawy Prawo ochrony środowiska, pozwolenie na wytwarzanie odpadów jest wymagane do wytwarzania odpadów:

o masie powyżej 1 Mg rocznie - w przypadku odpadów niebezpiecznych lub
o masie powyżej 5000 Mg rocznie - w przypadku odpadów innych niż niebezpieczne.

Jeżeli odpady przekraczające podane wyżej wartości nie powstają w związku z eksploatacją instalacji, wytwórca odpadów nie jest obowiązany do uzyskania tego pozwolenia.

Jeżeli część odpadów na terenie zakładu powstaje w związku z eksploatacją instalacji, a część poza instalacją, przy obliczaniu masy odpadów decydujących o konieczności uzyskania pozwolenia na wytwarzanie odpadów nie uwzględnia się odpadów niezwiązanych z eksploatacją instalacji.

Pozwolenie na wytwarzanie odpadów powinno zostać uzyskane przed wytworzeniem odpadów w związku z eksploatacją instalacji, w ilości wskazującej na obowiązek uzyskania tego pozwolenia.

W przypadku stwierdzenia braku pozwolenia na wytwarzanie odpadów przez organy kontroli, może zostać ono wydane po wykazaniu naruszenia.

Uzyskanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów może stanowić istotną przesłankę odroczenia terminu wstrzymania eksploatacji instalacji.

Co to jest instalacja?

Instalacja to stacjonarne urządzenie techniczne, jak również zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu, a także budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję.

Instalację może stanowić między innymi komora lakiernicza, wytłaczarka, obrabiarka CNC, przesiewacz, urządzenie do odsysania oleju, kruszarka, frezarka.

Kto wydaje decyzję na wytwarzanie odpadów?

W zależności od miejsca położenia instalacji (wytwarzania odpadów) pozwolenie zostanie wydane przez:

marszałka województwa w przypadku:
- przedsięwzięć i zdarzeń na terenach zakładów, gdzie jest eksploatowana instalacja, która jest kwalifikowana jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko
- przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko realizowanego na terenach innych niż wymienione powyżej
- pozwolenia na wytwarzanie odpadów i pozwolenia zintegrowanego dla instalacji komunalnych, o których mowa w art. 38b ust. 1 pkt 1 ustawy o odpadach.
regionalnego dyrektora ochrony środowiska (RDOŚ) - w przypadku wytwarzania odpadów na terenach zamkniętych, ustalonych przez Ministra Obrony Narodowej.
starosty - w pozostałych przypadkach.

Co zawiera wniosek o wydanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów?

Wniosek o wydanie pozwolenia na wytwarzanie odpadów powinien zawierać:

oznaczenie prowadzącego instalację, jego adres zamieszkania lub siedziby;
oznaczenie głównego prowadzącego instalację lub określenie zakresu odpowiedzialności poszczególnych prowadzących oznaczone części instalacji za eksploatację instalacji zgodnie z przepisami ochrony środowiska, w przypadku określonym w art. 183b ustawy Poś;
adres zakładu, na którego terenie prowadzona jest eksploatacja instalacji;
informację o tytule prawnym do instalacji;
informacje o rodzaju instalacji, stosowanych urządzeniach i technologiach oraz charakterystykę techniczną źródeł powstawania i miejsc emisji;
ocenę stanu technicznego instalacji;
informację o rodzaju prowadzonej działalności;
opis zakładanych wariantów funkcjonowania instalacji;
blokowy (ogólny) schemat technologiczny wraz z bilansem masowym i rodzajami wykorzystywanych materiałów, surowców i paliw, istotnych z punktu widzenia wymagań ochrony środowiska;
informację o energii wykorzystywanej lub wytwarzanej przez instalację;
wielkość i źródła powstawania albo miejsca emisji - aktualnych i proponowanych - w trakcie normalnej eksploatacji instalacji oraz w warunkach odbiegających od normalnych, w szczególności takich jak rozruch i wyłączenia;
warunki lub parametry charakteryzujące pracę instalacji, określające moment zakończenia rozruchu i moment rozpoczęcia wyłączania instalacji;
proponowane procedury monitorowania procesów technologicznych istotnych z punktu widzenia wymagań ochrony środowiska, w szczególności pomiaru lub ewidencjonowania wielkości emisji oraz wymagań ochrony przeciwpożarowej w przypadku pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniającego zbieranie lub przetwarzanie odpadów;
deklarowany termin i sposób zakończenia eksploatacji instalacji lub jej oznaczonej części, niestwarzający zagrożenia dla środowiska, jeżeli zakończenie eksploatacji jest przewidywane w okresie, na który ma być wydane pozwolenie;
deklarowany łączny czas dalszej eksploatacji instalacji, jeżeli ma on wpływ na określenie wymagań ochrony środowiska, oraz deklarowany sposób dokumentowania czasu tej eksploatacji;
deklarowany termin oddania instalacji do eksploatacji w przypadku określonym w art. 191a ustawy Poś;
czas, na jaki wydane ma być pozwolenie.
numer identyfikacji podatkowej (NIP) oraz numer REGON posiadacza odpadów, o ile został nadany;
wyszczególnienie rodzajów odpadów przewidzianych do wytwarzania, z uwzględnieniem ich podstawowego składu chemicznego i właściwości;
określenie ilości odpadów poszczególnych rodzajów przewidzianych do wytwarzania w ciągu roku;
wskazanie sposobów zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczania ilości odpadów i ich negatywnego oddziaływania na środowisko;
opis dalszego sposobu gospodarowania odpadami, z uwzględnieniem zbierania, transportu, odzysku i unieszkodliwiania odpadów;
wskazanie miejsca i sposobu oraz rodzajów magazynowanych odpadów.

Pozwolenie na wytwarzanie odpadów a operat przeciwpożarowy

W przypadku wytwarzania odpadów palnych lub gospodarowania odpadami palnymi, do wniosku o wydanie pozwolenia należy dołączyć operat przeciwpożarowy spełniający wymagania określone w przepisach ustawy o odpadach oraz w rozporządzenia w sprawie wymagań w zakresie ochrony przeciwpożarowej, jakie mają spełniać obiekty budowlane lub ich części oraz inne miejsca przeznaczone do zbierania, magazynowania lub przetwarzania odpadów.

Operat dotyczy konkretnego rodzaju zamierzonej działalności opisanej we wniosku o wydanie pozwolenia i musi być zbieżny z tym wnioskiem.

Operat przeciwpożarowy musi uwzględniać nie tylko odpady, które mają być wytwarzane, ale wszystkie odpady wytwarzane w zakładzie oraz sposób i miejsca ich magazynowania.

tags: #mała #oczyszczalnia #ścieków #a #pozwolenie #na