Przydomowe Oczyszczalnie Ścieków: Co to Jest i Jak Działają?

Szczegóły: Opublikowano: 05. March 2026

Przydomowe oczyszczalnie ścieków to rozwiązanie stosowane tam, gdzie nie ma możliwości podłączenia do systemu kanalizacji, a nie chcemy inwestować w niewygodne i drogie w eksploatacji zbiorniki bezodpływowe - tak zwane szamba.

Właściwe gospodarowanie ściekami komunalnymi (bytowymi) to jedno z podstawowych działań, mających zapewnić zachowanie środowiska przyrodniczego w dobrym stanie. Zrzut nieoczyszczonych ścieków do odbiorników, którymi mogą być rzeki, jeziora, a czasem także grunty, wywołuje skażenie, niebezpieczne zarówno dla ekosystemów, jak i zdrowia, a nawet życia ludzi.

Przydomowe oczyszczalnie ścieków są dobrym rozwiązaniem dla terenów niezurbanizowanych, gdzie doprowadzanie kanalizacji jest bardzo kosztowne. W Polsce jest ich kilkaset tysięcy. Małe systemy oczyszczania ścieków niezwykle popularne są np. Jeśli są dobrze zaprojektowane, serwisowane i kontrolowane lub spełniają normy, to lepszego rozwiązania dla obszarów, gdzie zabudowa jest rozproszona, nie ma.

Rodzaje Przydomowych Oczyszczalni Ścieków

Dostępnych jest kilka rodzajów oczyszczalni:

Drenażowe
Biologiczne
Roślinne

Podział jest dużym uproszczeniem, ponieważ każdy rodzaj oczyszczalni ścieków posiada etap oczyszczania biologicznego, ale potocznie takie nazewnictwo stosowane jest najczęściej. Wszystkie rodzaje łączy fakt, iż procesy podzielone są na:

Przeczytaj także: Optymalna wilgotność powietrza: Poradnik

Procesy mechaniczne w warunkach beztlenowych
Procesy biologiczne w warunkach tlenowych

Oczyszczalnie Drenażowe

Oczyszczalnie drenażowe składają się z osadnika gnilnego oraz systemu drenażu znajdującego się w gruncie. W osadniku gnilnym zachodzą procesy oczyszczania mechanicznego, zatrzymania frakcji stałych, zagniwania i mineralizacji w warunkach beztlenowych i uśrednienia składu i temperatury ścieków. Zatrzymywane są tu części mineralne, które nie podlegają oczyszczeniu a muszą być okresowo usunięte przez tabor asenizacyjny (najczęściej raz w roku).

W tym rodzaju oczyszczanie biologiczne zachodzi pod drenażem na podsypce ze żwiru płukanego o odpowiedniej gramaturze. Tlen dla bakterii dostarczany jest przez układ wentylacji - od wentylacji niskiej na końcu każdej nitki do wentylacji wysokiej - odpowietrzenia pionu kanalizacyjnego. W tej metodzie wymagane jest również cykliczne dodawanie bakterii. Długość przyjmowanego drenażu nie powinna być mniejsza niż 10 metrów na 1 mieszkańca. Dodatkowo rozwiązanie wymaga dobrze przepuszczalnych gruntów oraz niskiego poziomu wód gruntowych. Trwałość systemu drenażowego jest ograniczona ze względu na cykliczne zatykanie przestrzeni w gruncie oraz wokół żwiru i wynosi od kilku do kilkunastu lat.

Oczyszczalnie Biologiczne

Biologiczne oczyszczalnie ścieków to urządzenia łączące oczyszczanie mechaniczne (beztlenowe) i biologiczne (tlenowe) w jednym lub kilku zbiornikach. Nie występuje tu oczyszczanie w gruncie, jak w przypadku oczyszczalni drenażowych, a wysoka skuteczność sprawia iż ścieki są na tyle efektywnie oczyszczane, że po uzyskaniu odpowiednich pozwoleń możliwe jest ich odprowadzenie na przykład do rzeki.

Podobnie jak w przypadku urządzeń drenażowych, procesy rozpoczynają się w pierwszej komorze - tak zwanym osadniku wstępnym. Tutaj na powierzchni zostają zatrzymywane części lżejsze- w większości tłuszcze, na dnie części cięższe- mineralne. Również tutaj skład i temperatura ścieków jest uśredniana. W przypadku oczyszczalni RotoSET oraz EasySET, osadnik pełni również bardzo ważną funkcję bufora przyjmującego chwilowe zwiększone zrzuty ścieków. W ten sposób przez system przepływ hydrauliczny jest stabilny, a skuteczność oczyszczania znacznie wyższa.

Następnym etapem jest biologiczne oczyszczanie ścieków w warunkach tlenowych. W zależności od przyjętej technologii bakterie tlenowe mogą rozwijać się na złożu biologicznym lub występować w formie osadu czynnego. Oczyszczalnie RotoSET pracują w technologii obrotowych złóż biologicznych, EasySET zraszanych złóż biologicznych. Zaletą jest zwiększona stabilność procesów, brak konieczności dodawania bakterii, biopreparatów oraz dowożenia osadu czynnego- zarówno przy uruchomieniu jak i podczas eksploatacji. Oczyszczone ścieki pod kątem podstawowych parametrów BZT5, ChZT oraz zawiesiny, odpowiadają drugiej klasie czystości wód płynących dzięki czemu możliwe jest ich odprowadzenie bezpośrednio do cieku wodnego lub do gruntu.

Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków Zawiercie

Wielką zaletą oczyszczalni biologicznych jest możliwość kontroli składu cieczy wypływającej z urządzeń do środowiska. W ostatnich latach w Polsce i wielu krajach Unii Europejskiej zauważyć można zauważyć ukierunkowanie na ten rodzaj oczyszczalni.

Oczyszczalnie Roślinne (Hydrofitowe)

Oczyszczalnie roślinne, inna nazwa hydrofitowe, to rodzaj urządzeń w których procesy mechaniczne (beztlenowe) zachodzą w wydzielonym osadniku gnilnym, natomiast procesy biologiczne (tlenowe) w odpowiednio zaprojektowanym poletku wypełnionym najczęściej żwirem, tłuczeniem czy też rumoszem skalnym. Żyjące na poletku odpowiednio wyselekcjonowane rośliny poprzez system korzeniowy wbudowują w swoją masę związki organiczne powodując oczyszczanie ścieków. Po przejściu przez poletko ciecz trafia do studni zbiorczej, która umożliwia jej kontrolę.

Oczyszczalnie RotoSET i EasySET

Oczyszczalnia Ścieków RotoSET

Oczyszczalnia ścieków RotoSET pracuje w wysokosprawnej technologii RBC obrotowych złóż biologicznych bez mechanicznego napowietrzania. Rozwiązanie charakteryzuje wysoka skuteczność, niespotykana wygoda użytkowania oraz niskie koszty eksploatacji.

Biologiczna oczyszczalnia ścieków RotoSET przeznaczona jest do oczyszczania ścieków bytowych pochodzących z gospodarstw domowych bez dostępu do sieci kanalizacyjnej. Bardzo wysoką skuteczność oczyszczania przy niespotykanej w innych technologiach wygodzie użytkowania uzyskano dzięki zastosowaniu innowacyjnej technologii obrotowych złóż biologicznych RBC. Technologia jest znana i ceniona na całym świecie od ponad 70-ciu lat, a dzięki zastosowaniu współczesnych materiałów można ją stosować także w przydomowych rozwiązaniach.

Cechą charakterystyczną jest nieskomplikowana konstrukcja oraz brak mechanicznego wtłaczania powietrza do zbiornika, dzięki czemu niechciane zapachy nie wydostają się poza zbiornik. Ruch obrotowy zapewnia niskoobrotowy, cichy i energooszczędny silnik z przekładnią, który poza tym, że charakteryzuje się długowiecznością, nie wymaga serwisowania. Ze względu na występujący w gospodarstwach domowych nierównomierny dopływ ścieków w urządzeniach serii RotoSET zastosowano system równoważenia przepływu FlowSET. Wykorzystuje on ruch wału i poprzez zainstalowane naczynia przelewowe dawkuje stałą ilość ścieków do strefy złoża, gwarantując ten sam czas oczyszczania przez bakterie tlenowe.

Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania

Przydomowe oczyszczalnie ścieków zostały przebadane zgodnie z wymaganiami normy PN-EN:12566-3 oraz późniejszymi zmianami dzięki czemu produkt znakowany jest europejskim certyfikatem CE. Wszystkie oczyszczalnie ścieków RotoSET wykonane są ze znanego w przemyśle lotniczym, chemicznym i farmaceutycznym materiału GRP − żywicy poliestrowej wzmocnionej włóknem szklanym. Dzięki dużej sztywności obwodowej, szczelności i odporności na działanie środowiska ściekowego, materiał ten idealnie nadaje się jako zbiornik do oczyszczalni.

Zalety Oczyszczalni RotoSET

Zbiornik GRP: Bardzo mocne i trwałe monolityczne zbiorniki wykonane z GRP pozwalają zmniejszyć koszty instalacji oczyszczalni oraz zminimalizować zajmowaną powierzchnię.
Brak odorów: W oczyszczalniach nie wykorzystuje się mechanicznego wtłaczania powietrza do środowiska ściekowego, dzięki czemu rozwiązanie uznawane jest za bezzapachowe.
Oszczędność: Oczyszczalnie RotoSET charakteryzuje prosta budowa bez urządzeń takich jak pompy, dmuchawy, dyfuzory, elektrozawory, czy skomplikowana automatyka sterująca.
Cicha praca: Wolnoobrotowy silnik z przekładnią pracuje pod pokrywą praktycznie nie generując hałasu, brak zewnętrznych układów napowietrzających.
Niezawodność: Niska energochłonność, brak konieczności stosowania biopreparatów, duży osadnik oraz prosta konstrukcja pozwalają zredukować koszty użytkowania oczyszczalni do minimum.
Automatyzacja procesu: Prawidłowe działanie nie wymaga dodawania biopreparatów, zaszczepiania osadem czynnym, po długich przerwach w dostawie ścieków błona odbuduje się samoczynnie. Dawkowanie ścieków System FlowSET równoważy przepływ przez wszystkie komory gwarantując optymalny czas zatrzymania ścieków w każdej z nich.
Polski producent: Wybierając oczyszczalnie ścieków Bio-Set wybierasz spokój, chronisz środowisko, ale też przyczyniasz się do rozwoju polskich technologii.
Dopuszczenia: Oczyszczalnie RotoSET zostały przetestowane zgodnie z normą PN-EN:12566-3+A2:2013, dzięki czemu uzyskały Europejski certyfikat CE. Zakład spełnia także wymagania ISO 9001:2015.

Oczyszczalnia Ścieków EasySET

Oczyszczalnia ścieków EasySET pracuje w technologii zraszanych złóż biologicznych. Rozwiązanie charakteryzuje prosta konstrukcja, brak elementów mechanicznych wewnątrz zbiornika, niskie koszty użytkowania oraz bardzo mała powierzchnia instalacji.

Biologiczna oczyszczalnia ścieków EasySET wykorzystywana jest w obiektach zamieszkałych przez maksymalnie 50 mieszkańców. Powszechnie znana technologia zraszanych złóż biologicznych pozwala na stosowanie ich w indywidualnych gospodarstwach domowych, blokach mieszkalnych, osiedlach, szkołach, pensjonatach, zakładach pracy, biurach itp.

Wszystkie urządzenia typoszeregów EasySET 4-50 wykonane są ze znanego w przemyśle lotniczym, chemicznym i farmaceutycznym materiału GRP - żywicy poliestrowej wzmocnionej włóknem szklanym. Dzięki dużej sztywności obwodowej, szczelności, trwałości i odporności na działanie środowiska ściekowego materiał ten idealnie nadaje się jako zbiornik do oczyszczalni ścieków.

Zastosowana technologia zraszanych złóż biologicznych znana jest na świecie od kilkudziesięciu lat. Ze względu na specyficzną strukturę błony biologicznej, oczyszczalnie ścieków charakteryzują się stabilnością pracy oraz zwiększoną odpornością na stosowaną w gospodarstwach domowych chemię. Powstająca na powierzchni złoża błona samoczynnie dopasowuje się do zmiennego dopływu ścieków. Proces oczyszczania ścieków rozpoczyna się w 2-komorowym osadniku wstępnym. Tu zatrzymywane są stałe frakcje, które nie są biodegradowane. Tak podczyszczone ścieki podnoszone są przez podnośnik powietrzny nad złoże biologiczne gdzie następuje zraszanie. Dzięki przepływowi ścieków przez złoże na powierzchni wytwarza się błona biologiczna składająca się z bakterii tlenowych oczyszczających ścieki z zanieczyszczeń. Tak oczyszczona ciecz trafia do ostatniej komory- osadnika wtórnego, gdzie zachodzi ostateczne klarowanie. Następnie oczyszczone już ścieki wypływają grawitacyjnie lub pod ciśnieniem ze zbiornika do odbiornika, którym może być ciek wodny lub grunt. Zarówno po uruchomieniu jak i podczas eksploatacji nie stosuje się dodatkowych bakterii lub biopreparatów. Proces oczyszczania jest automatyczny i nie wymaga ze strony użytkownika dodatkowych codziennych czynności.

To, co wyróżnia przydomowe oczyszczalnie EasySET od większości biologicznych oczyszczalni, jest nieskomplikowana budowa. W urządzeniu brak jest takich elementów eksploatacyjnych jak dyfuzory, układy napowietrzania, pompy, elektrozawór itp. dzięki czemu urządzenia charakteryzują się niespotykanie niską awaryjnością oraz niskimi kosztami eksploatacji. Oczyszczalnie zostały przebadane zgodnie z wymaganiami normy PN-EN:12566-3 oraz późniejszymi zmianami dzięki czemu produkt znakowany jest europejskim certyfikatem CE. Elementem kompatybilnym z oczyszczalniami EasySET są studnie chłonne.

Zalety Oczyszczalni EasySET

Zbiornik GRP: Bardzo mocne i trwałe monolityczne zbiorniki wykonane z GRP pozwalają zmniejszyć koszty instalacji oraz zminimalizować zajmowaną powierzchnię.
Oszczędność: Oczyszczalnie EasySET charakteryzuje prosta budowa bez urządzeń takich jak pompy, dmuchawy, dyfuzory, elektrozawory, czy skomplikowana automatyka sterująca.
Niezawodność: Niska energochłonność, brak konieczności stosowania biopreparatów, duży osadnik oraz prosta konstrukcja pozwalają zredukować koszty użytkowania do minimum.
Automatyzacja procesu: Prawidłowe działanie nie wymaga dodawania biopreparatów, zaszczepiania osadem czynnym, po długich przerwach w dostawie ścieków błona odbuduje się samoczynnie.
Polski producent: Wybierając przydomowe oczyszczalnie Bio-Set wybierasz spokój, chronisz środowisko, ale też przyczyniasz się do rozwoju polskich technologii.
Dopuszczenia: Oczyszczalnie EasySET zostały przetestowane zgodnie z normą PN-EN:12566-3+A2:2013, dzięki czemu uzyskały Europejski certyfikat CE. Zakład spełnia także wymagania ISO 9001:2015.

Na Co Zwrócić Uwagę Wybierając Oczyszczalnię?

Wybierając oczyszczalnię ścieków powinniśmy brać pod uwagę wiele aspektów wśród których najważniejsze to:

Skuteczność działania
Wygoda użytkowania (niezbędne czynności, zapach, hałas)
Warunki techniczne (wymagana powierzchnia, zagłębienie przyłączy)
Koszty zakupu
Koszty eksploatacji
Dostęp do części

Dla pewnej grupy osób najważniejszym może okazać się wygoda użytkowania w tym: bezodorowa i cicha praca, brak konieczności dodawania bakterii i minimalizacja czynności obsługowych, dla innych mała powierzchnia instalacji lub też niskie koszty zakupu. Przed zakupem należy odpowiedzieć sobie na jedno ważne pytanie- co dla mnie jest najważniejsze.

Drenażowe oczyszczalnie charakteryzują się niskimi kosztami zakupu oraz eksploatacji, cichą pracą, ale niestety wymagają dużej powierzchni działki, dobrze przepuszczalnych gruntów i niskiego poziomu wód gruntowych. Decydując się na ten rodzaj należy przede wszystkim pamiętać, że żywotność systemu drenażowego jest ograniczona i po kilku do kilkunastu lat system się zatka (zakolmatuje), co wiąże się z dużymi nakładami związanymi z instalacją nowego drenażu. Przy tym rozwiązaniu należy dodawać bakterie wspierające pracę urządzeń i pogodzić się z czasowym pojawianiem się nieprzyjemnych zapachów przy wentylacji ciągów drenażowych; zwłaszcza przy spadającym ciśnieniu.

Oczyszczalnie biologiczne wymagają znacznie mniej terenu pod instalację ponieważ zarówno procesy oczyszczania mechanicznego jak i biologicznego zachodzą w urządzeniu.

Przepisy i Normy

Rozbieżne interpretacje przepisów ws. jakości ścieków. Jakiej zatem jakości powinny być te ścieki?

Według opinii wydawanych przez Wody Polskie ściek należy oczyścić w 20 procentach! Teoretycznie dla oczyszczalni zlokalizowanych poza aglomeracją zgodnie z zapisami załącznika nr 2 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 12 lipca 2019 r.:

40 mg O2/l BZT5 (to wskaźnik określający zapotrzebowanie na tlen niezbędny do utlenienia związków organicznych - przyp.)
150 mg O2/l ChZT (chemiczne zapotrzebowanie na tlen - ilość tlenu rozpuszczonego w wodzie potrzebna do utlenienia chemicznej materii organicznej - przyp.)
50 mg/l zawiesiny ogólnej (zawartość substancji stałych w ściekach - przyp.)

Dodatkowo, zgodnie z art. 83 Prawa Wodnego, „w miejscach, gdzie budowa systemów kanalizacji zbiorczej nie przyniosłaby korzyści dla środowiska lub powodowałaby nadmierne koszty, należy stosować systemy indywidualne lub inne rozwiązania zapewniające ten sam, co systemy kanalizacji zbiorczej poziom ochrony środowiska".

Gospodarka Ściekowa na Przykładzie Miasta i Gminy Nowogród Bobrzański

Także na terenie Miasta i Gminy Nowogród Bobrzański prowadzona jest gospodarka ściekowa, której zadaniem jest ograniczenie antropopresji, tj. System kanalizacyjny dzieli miasto Nowogród Bobrzański według usytuowania względem rzeki Bóbr, na dwie części: prawo- i lewobrzeżną. Ścieki komunalne z prawobrzeżnej części miasta dopływają kolektorem grawitacyjnym do głównej przepompowni ścieków, zlokalizowanej na terenie oczyszczalni ścieków. Do przepompowni tej, poprzez punkt zlewny, wyposażony w oczyszczaną ręcznie kratę rzadką, trafiają również ścieki pochodzące ze zbiorników bezodpływowych (tzw. szamb), które są dowożone beczkowozami. Z przepompowni głównej ścieki kierowane są przy pomocy pomp do komory rozprężnej, po czym są poddawane oczyszczeniu mechanicznemu na automatycznej kracie schodkowej. Do komory rozprężnej dopływają (rurociągiem tłocznym) również ścieki z lewobrzeżnej części miasta oraz ścieki z Zakładu Karnego w Krzywańcu. Na automatycznej kracie schodkowej zatrzymywane są zanieczyszczenia pływające i wleczone, które są mechanicznie odwadniane i usuwane do kontenera, gdzie posypywane są wapnem chlorowanym i jako odpad nienadający się do przetwarzania - wywożone są na składowisko odpadów w Klępinie. W kolejnym etapie oczyszczania mechanicznego ze ścieków za pomocą piaskownika i separatora piasku wychwytywany jest piasek, który po higienizacji wapnem chlorowanym również trafia na ww. Po mechanicznym oczyszczeniu ścieki przepływają do bloku biologicznego oczyszczania. W skład bloku biologicznego wchodzą: umieszczone współśrodkowo komora napowietrzania osadu czynnego o cyrkulacyjnym ruchu ścieków, osadnik wtórny radialny wraz ze zgarniaczem obrotowym, stacja dozowania soli żelaza (PIX 113) oraz zbiornik magazynowo-wyrównawczy osadu nadmiernego. W bloku biologicznym, tj. w komorze osadu czynnego, dopływające ścieki zostają poddane mieszaniu oraz natlenianiu. W wyniku tych działań zachodzą tam procesy oczyszczania, tzn. nitryfikacji i denitryfikacji, chemicznego strącania oraz przyrostu masy osadu nadmiernego. W końcowym etapie oczyszczania ścieki ze zbiornika wtórnego radialnego po sedymentacji osadu czynnego odprowadzone są przez koryto zbiorcze z przelewem pilastym jako ścieki oczyszczone do odbiornika - rzeki Bóbr. Produktem końcowym biologicznego oczyszczania ścieków jest osad nadmierny, który gromadzony jest w zbiorniku magazynowym, gdzie poddawany jest dalszej stabilizacji i zagęszczaniu. Stamtąd kierowany jest na prasę w celu mechanicznego odwodnienia.

tags: #ludzki #narząd #oczyszczalnia #ścieków #co #to