Kroton: Uprawa i Jaka Wilgotność Powietrza Jest Najlepsza?
- Szczegóły
Wyobraźcie sobie liście w kolorach zachodzącego słońca - od żółtego, przez jasną zieleń i pomarańcz, aż do głębokiej czerwieni, a nawet fioletu - a wszystkie te kolory na jednej roślinie! Za sprawą wielobarwnego ulistnienia, krotony są jednymi z najpiękniejszych roślin domowych. Trójskrzyn pstry (Codiaeum variegatum), bo taka jest poprawna nazwa gwiazdy dzisiejszego wpisu, znacznie częściej nazywany jest krotonem pstrym.
Sam używam nazwy kroton, która tak szeroko się przyjęła, że stosowanie jej zapobiega nieporozumieniom. Kroton (codiaeum) po polsku trójskrzyn, to krzewiasta roślina z rodziny wilczomleczowatych występująca w Azji i na wyspach Pacyfiku. To egzotyczna roślina pokojowa o grubych, dekoracyjnych liściach. Ceniona jest z uwagi na bardzo kolorowe i pstrokate wybarwienie liści. Ma właściwości oczyszczające powietrze, ale jest też gatunkiem trującym.
Historia i Odmiany Krotona
Krotona sprowadzono do Europy na początku XIX wieku. Z początku uznawany był za roślinę trudną w uprawie i - ze względu na cenę - tylko nieliczni mogli sobie na niego pozwolić. Z czasem ogrodnicy otrzymali odmiany krotona znacznie lepiej przystosowane do warunków panujących w europejskich domach i choć jego uprawa wciąż nie należy do najłatwiejszych, roślina nie tęskni już tak mocno za tropikalnym klimatem Indii i archipelagu sundajskiego, skąd oryginalnie pochodzi.
Od momentu sprowadzenia do Europy, z jednego gatunku krotona uzyskano poprzez krzyżowanie i uszlachetnianie (szczepienie) mnóstwo nowych odmian o liściach w przeróżnych rozmiarach i kolorach. Wspólną cechą wszystkich tych gatunków jest skórzasta powierzchnia liści. To, co przyciąga wzrok w przypadku krotona, to przede wszystkim jego barwne liście. Są one duże, często skórzaste, o zróżnicowanych kształtach - od wąskich i podłużnych do szerokich i falistych. Ich liście, oprócz dekoracyjnych barw, mogą być również pokryte ciekawymi żyłkami lub plamami, co dodatkowo podkreśla ich unikatowy wygląd.
Dostępne są odmiany o rozmaitych kształtach liści - wąskich, owalnych, podłużnych i spiczastych czy nawet spiralnych! Ale i tak najciekawszą cechą krotonów jest różnorodność zabarwienia. To dzięki niej istnieją przeróżne kombinacje barw białej, różowej, zielonej, żółtej, pomarańczowej, czerwonej, brązowej i fioletowej!
Przeczytaj także: PE a bezpieczeństwo wód mineralnych
Przykłady Odmian Krotona:
- “Petra” posiada owalne, zielone liście pokryte jasno-żółtymi, czerwonymi i pomarańczowymi plamkami.
- “Zanzibar” o długich i cienkich liściach w kolorach kombinacji zieleni, żółci, czerwieni i pomarańczy. Mnie przypomina ozdobną trawę!
- “Gold Dust”, czyli odmiana o ciemnozielonych liściach ze złotymi akcentami, niczym plamami żółtej farby. Im więcej światła zapewnimy tej odmianie, tym liście będą bardziej złote!
- “Mammy” ma długie, kolorowe liście, które skręcają się ku górze. To jedna z najpopularniejszych odmian, co wcale mnie nie dziwi.
- “Magnificent” - odmiana, która w pełni zasługuje na swoją dostojną nazwę.
W zależności od odmiany, liście mogą mieć kolory od białego, przez żółty, różowy, pomarańczowy aż do czerwonego i purpurowego. Zazwyczaj na liściach występują różnobarwne i wielokolorowe plamy, często każdy liść jest inaczej wybarwiony, co tworzy bardzo dekoracyjny efekt.
Ciekawe odmiany kodieum:
- Aucubifolium - ma zielone podłużne liście z żółtymi kropkami;
- Mammi - odmiana o dużych, lancetowatych, ciemnych liściach;
- Petra - jedna z najchętniej wybieranych odmian o szerokich, ostro zakończonych liściach, które początkowo są żółte, a z wiekiem ich blaszka ciemnieje, nerwy zaś pozostają żółte;
- Golden Bell - kodieum o długich, wąskich, wielobarwnych liściach;
- Gold Dust - ma zielone liście pokryte żółtymi plamkami;
- Banana - okazałe, długie liście w kształcie liści bananowca;
- Sloppy Painter - wyróżniają go nieregularne plamy w różnych odcieniach zielonego, pomarańczowego i czerwonego;
- Norma - odmiana o dużych czerwonych liściach z zielonymi żyłkami.
Uprawa Krotona w Domu
Choć inny, niż dwa wieki temu, bo dzięki staraniom ogrodników dostosowany do warunków panujących w mieszkaniach, kroton nadal uznawany jest za roślinę dość trudną w domowej uprawie. Zanim jednak kupisz krotona, pamiętaj, że ta wieloletnia roślina lubi odpowiednio stabilne warunki, dużo światła i wysoką wilgotność powietrza.
Kroton jest rośliną tropikalną, dlatego musimy zapewnić mu warunki jak najbardziej zbliżone do tych, jakie panują w jego naturalnym środowisku. A skoro tropiki, to ważna jest przede wszystkim temperatura: ta nie powinna nigdy spaść poniżej 16-18°C, najlepiej zaś, aby utrzymywała się w okolicy 20°C. Krotony są wrażliwe na przeciągi, potrafią po nich zrzucić liście, dlatego stanowczo odradzam zakup tej rośliny zimą.
Dla krotona wybierz najjaśniejsze stanowisko w mieszkaniu, ale pamiętaj, żeby było to miejsce, na które nie padają latem bezpośrednio promienie słoneczne. Wybarwienie liści jest ściśle zależne od ilości światła, która dociera do rośliny. I choć uwielbia on jasne stanowiska, to nie lubi bezpośredniego kontaktu ze słońcem. Idealna temperatura dla tej rośliny to 16-24°C. Ustawienie krotona na zbyt ciemnym stanowisku skutkować będzie korkowaceniem nowych pędów i utratą kolorów.
Przeczytaj także: Optymalna wilgotność powietrza
Dobrze się czuje ustawiony w pobliżu okna wschodniego lub zachodniego, czyli tam, gdzie przez większość dnia jest jasno, a jednocześnie nie ma ryzyka poparzenia liści przez bezpośrednie działanie promieni słonecznych. Warto wiedzieć, iż w miejscach bardziej ciemnych, liście tej rośliny bledną, stają się bardziej zielone oraz pomniejszają się. Co ciekawe, naturalnie kroton często rośnie w dobrze nasłonecznionych miejscach, jednakże wpływa na to dość wilgotne powietrze, gdyż w naturze rośnie on w tropikach.
Podlewanie i Wilgotność
Podłoże dla kodieum powinno być stale wilgotne, ale nieprzemoczone. Latem podlewamy krotony dość obficie, tak aby podłoże było lekko i stale wilgotne. Latem podlewaj krotonu nawet 3 razy w tygodniu za pomocą odstanej wody w temperaturze pokojowej. Nie doprowadzamy jednak do sytuacji, w której roślina stałaby na podstawce wypełnionej wodą. Przed wlaniem wody sprawdź podłoże - nadmierna wilgoć powoduje zgniliznę korzeni i nierzadko prowadzi do utraty rośliny.
W okresie jesienno-zimowym podlewamy mniej, ale nadal regularnie. Podlewamy, gdy podłoże nieco przeschnie, nie dopuszczając jednak do całkowitego wyschnięcia ziemi. Krotony dość szybko „piją” - należy więc sprawdzać nieco częściej niż w przypadku innych roślin, czy ziemia już nie wyschła. Nie doprowadzamy do całkowitego przesuszenia podłoża, ponieważ może to skutkować zrzucaniem liści.
W uprawie krotonów bardzo ważna jest wysoka wilgotność powietrza (w okolicy 60%). Kroton ceni sobie również wysoką wilgotność powietrza, dlatego dobrze jest regularnie spryskiwać liście wodą lub ustawić roślinę na podstawce z mokrym żwirem. Trójskrzyn lubi regularne zraszanie liści miękką wodą. Warto pamiętać, by codziennie zraszać liście krotonu, zapewniając im w ten sposób odpowiednią wilgotność. Częstym zjawiskiem jest na przykład usychanie brzegów jego liści, które najczęściej wywołane jest zbyt suchym powietrzem.
Krotonów nie stawiamy w miejscach narażonych na przeciągi, wahania temperatur i wyziewy z urządzeń gazowych. Kroton źle reaguje również na stres translokacyjny, czyli przenoszenie z jednego miejsca do drugiego.
Przeczytaj także: Mierniki wilgotności owsa – przegląd i zastosowanie
Nawożenie i Przesadzanie
Krotony nawozimy w lecie co drugie podlewanie płynnym nawozem przeznaczonym dla roślin o ozdobnych liściach. W przypadku wybarwionych odmian stosujemy nawozy mineralne, zawierajaca jak najmniejszą ilość azotu (N) w składzie. Gdy roślina za bardzo przyrasta, możemy zredukować nawożenie do jednego razu w miesiącu. Kroton śmiało można nawozić, stosując do tego nawozy długo działające. Kiedy już przesadzimy roślinę, można wymieszać granulki nawozu wraz z ziemią w stosunku 1 łyżeczka nawozu na 1 litr podłoża. Kroton musi być nawożony, a jednocześnie jest wrażliwy na nadmiar nawozu. W okresie wzrostu, co 2-3 tygodnie, stosuj płynną mieszankę do liściastych roślin doniczkowych, nie przekraczając dawki zalecanej przez producenta.
Krotony przesadzamy dopiero w momencie, gdy przerosną doniczkę - to jedna z tych roślina, która lubi mieć ciasną doniczkę. Przesadzanie jest zalecane co 1-2 lata, w zależności od tempa wzrostu rośliny. Samo przesadzanie najlepiej wykonać wiosną, ponieważ roślina łatwiej dostosuje się do nowych warunków. W razie potrzeby przesadzanie krotona odbywa się wczesną wiosną, gdy korzenie zaczynają wychodzić przez otwory drenażowe doniczki.
Podczas przesadzania uważamy, aby nie uszkodzić korzeni. Najlepszą mieszanką podłoża do uprawy krotonów jest miks ziemi uniwersalnej z dodatkiem piasku i spulchniaczy (perlitu lub wermikulitu) w proporcjach 3:1:1. Gleba powinna być żyzna, przepuszczalna i lekko kwaśna. Krotona nie sadzimy do ziemi uniwersalnej, ale do przepuszczalnej mieszanki podłoża. Należy wówczas przenieść roślinę do większego pojemnika z otworami odpływowymi, warstwą drenażu i świeżą ziemią.
Rozmnażanie i Przycinanie
Jeśli przytniemy krotona, aby pozyskać nowe sadzonki, to w miejscu cięcia może się on rozkrzewić. Jednak rozmnażanie krotonów nie należy do najłatwiejszych zabiegów, dlatego zalecam wykonywać ten zabieg dopiero wtedy, gdy jest to konieczne. Kroton najlepiej jest przesadzać wiosną podczas przycinania. Najlepiej jest wtedy na odciętym wierzchołku pędu, mniej więcej o długości 10 cm pozostawić tylko dwa lub trzy liście i na 3 godziny umieścić taki pęd w wodzie. Kolejnym krokiem powinno być zanurzenie pędu w ukorzeniaczu, a następnie włożenie go do torfu zmieszanego z piaskiem o dość sporej wilgotności.
Aby krzew miał równy pokrój i tworzył nowe pędy, warto go podcinać. Usuń chore i zasuszone liście oraz skracaj zbyt długie i nierówne odrosty. Przycinanie krotona nie jest konieczne, ale może pomóc w utrzymaniu kompaktowego kształtu i zachęcić do rozkrzewiania. Najlepszy czas na przycinanie to wiosna.
Problemy w Uprawie Krotona
Kroton jest dość kapryśną rośliną, dlatego przy nieodpowiedniej pielęgnacji może zdarzyć się, że zrzuci dolne liście. Nie musimy go wówczas od razu spisywać na straty, ale rozważyć jego rozmnożenie z sadzonek wierzchołkowych pędów. Taki zabieg warto wykonać wczesną wiosną, a najpóźniej do końca lata. Sadzonki wierzchołkowe powinny być długie na 10-12 cm z kilkoma liśćmi. Takie sadzonki wsadzamy do przygotowanej mieszanki podłoża (tej samej, co dla dorosłej rośliny) lub do naczynia z wodą. Naczynia z sadzonkami ustawiamy w ciepłym i jasnym miejscu.
Nieodpowiednie stanowisko, zbyt niska temperatura lub zbyt niska wilgotność powietrza są najczęstszymi przyczynami problemów w uprawie krotonów. Delikatne pajęczynki lub drobne, białe kropeczki na liściach krotona to prawie na pewno sprawka przędziorka. Na bogato ubarwionych liściach krotona dostrzeżenie ich jest jednak utrudnione. Jeśli rozpoznałeś przędziorka na swojej roślinie, czym prędzej odizoluj ją od reszty.
Opadające liście krotona to wynik braku wody, suchego powietrza lub przeciągów. Zadbaj o lepsze warunki dla swojej rośliny, stosując się do wskazówek z wcześniejszych sekcji. Nienaturalnie wydłużone liście, które tracą kolorowe wybarwienie, to rezultat zbyt dużej ilości azotu (N) w nawozie. Małe, białe kłaczki na roślinie, najczęściej w pachwinach liści, to wełnowce. Usunąć je możemy za pomocą wacików nasączonych spirytusem.
Podsumowanie
Krotony są bezwarunkowo jednymi z najbarwniejszych i najpiękniejszych roślin doniczkowych. Nie jest to roślina odpowiednia dla początkującego roślinomaniaka i lepiej nie kupować jej na prezent, ale dla tych z nas, którzy mają już nieco wprawy (i nawilżacz powietrza!), będzie wspaniałym dopełnieniem zielonej kolekcji. Dobrym pomysłem jest posadzenie kilku krotonów w jednej donicy. Wyglądają razem wspaniale!
Pamiętaj, że kroton ma właściwości oczyszczające powietrze, ale jest też gatunkiem trującym. Ważnym zabiegiem pielęgnacyjnym jest przecieranie liści krotonu wilgotną ścierką. To zapewnia lepszy dostęp do światła i sprawia, że roślina zdrowo się rozwija. Raz na kwartał stosuj specjalnie przystosowane do roślin doniczkowych preparaty nabłyszczające.
tags: #kroton #uprawa #jaka #wilgotność
