Oczyszczalnia Kozłowa Góra: Opis Technologii
- Szczegóły
Miasto Będzin położone jest w zlewni Wisły - dział wodny I rzędu. Teren miasta odwadniają 2 główne rzeki z dopływami.
Charakterystyka Wód Powierzchniowych
Rzeka Przemsza (Czarna Przemsza) przepływa wzdłuż wschodniej granicy gminy, a w części południowej miasta przez śródkową część Starego Miasta. Potok Psarski odprowadza wody z centrum Gminy Psary i północno-wschodniego obszaru Będzina i płynie w kierunku południowym do Przemszy. Potok Łagiski odwadnia środkowy obszar Miasta i płynie również na południe do Przemszy. Przez kanalizację deszczową wpływają do rzeki potoki: Brzozowicki i Gzichowski. Dzielnica Grodziec znajduje się w zlewni potoku Wielonka, jednak sam potok przepływa poza granicą gminy (w Wojkowicach) i stanowi dopływ rzeki Brynicy. Rzeka Brynica przepływa na niewielkim odcinku zachodniej granicy Będzina. Rzeka Przemsza i Brynica będące w administracji Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Gliwice O/Przeczyce są uregulowane w obszarze granic Miasta. Większe potoki - Psarski, Pogoria, Zagórski, Wielonka, - będące w administracji Śląskiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Katowicach O/Zawiercie są sukcesywnie konserwowane i regulowane w miarę zaistniałych potrzeb. Na terenie Gminy brak jest większych zbiorników wód stojących. Występują jedynie 2 stawiki przy ul.
Jakość wód powierzchniowych płynących na terenie Miasta Będzin jest badana w ramach monitoringu regionalnego wód powierzchniowych. Rzeka Przemsza, na krótkim odcinku pomiędzy zbiornikiem w Przeczycach a ujściem potoku Psarskiego prowadzi wody zaliczane do III klasy, jednak z biegiem rzeki następuje zanieczyszczenie wód szczególnie pod względem bakteriologicznym. Poniżej punktu pomiarowego na moście w Będzinie (właściwie od potoku Psarskiego), zaliczana jest już do rzek pozaklasowych. Potok Pogoria prowadzi wody, których jakość nie odpowiada normom żadnej z trzech obowiązujących klas czystości - za wyjątkiem tlenu i metali ciężkich.
Na jakość cieków powierzchniowych najistotniejszy wpływ ma odprowadzanie ścieków komunalnych i przemysłowych do wód jak również niewłaściwe składowanie odpadów w zlewniach tych rzek.
Badania jakości wód rzeki Przemszy w 2003 roku
| Parametr | Jednostka | Średnia | Klasa |
|---|---|---|---|
| Odczyn | pH | 7,96 | I |
| Tlen rozpuszczony | mg O2/l | 10,2 | I |
| BZT5 | mg O2/l | 2,98 | II |
| CHZT-Mn | mg O2/l | 8,23 | II |
| Subst. rozp. og. | mg/l | 350,4 | I |
| Zawiesina ogólna | mg/l | 12,1 | II |
| Azot amonowy | mg N/l | 0,206 | I |
| Azot azotynowy | mg N/l | 0,0285 | III |
| Azot azotanowy | mg N/l | 3,16 | I |
| Azot ogólny | mg N/l | 5,65 | II |
| Fosforany | mg PO4/l | 0,0858 | I |
| Fosfor ogólny | mg P/l | 0,117 | III |
Badania jakości wód rzeki Brynicy w 2003 roku
| Parametr | Jednostka | Średnia | Klasa |
|---|---|---|---|
| Odczyn | pH | 7,63 | I |
| Tlen rozpuszczony | Mg O2/l | 6,84 | non |
| BZT5 | Mg O2/l | 25,9 | non |
| CHZT-Mn | Mg O2/l | 17,9 | III |
| Subst. rozp. og. | mg/l | 546,3 | II |
| Zawiesina ogólna | mg/l | 16,0 | II |
| Azot amonowy | Mg N/l | 5,70 | non |
| Azot azotynowy | Mg N/l | 0,0437 | non |
| Azot azotanowy | Mg N/l | 1,39 | I |
| Azot ogólny | Mg N/l | 11,5 | non |
| Fosforany | mg PO4/l | 1,93 | non |
| Fosfor ogólny | Mg P/l | 1,05 | non |
Charakterystyka Wód Podziemnych
GZWP 329 "Bytom" jest to zbiornik triasowy, w którym głównymi poziomami wodonośnymi są poziomy wapienia i retu rozdzielone marglistymi utworami dolnej części warstw gogolińskich. Na skutek redukcji miąższości oraz sztucznie wywołanych połączeń hydraulicznych, warstwy te utraciły swój izolacyjny i charakter traktuje się je jako jeden kompleks wodonośny zwany serią węglanową triasu. Kolektorem wód są tutaj wapienie i zdolomityzowane wapienie z przewarstwieniami margli. Poziom jest zasilany bezpośrednio opadami oraz bezpośrednio poprzez przesiąkanie z innych warstw. Skład chemiczny tego piętra jest bardzo zróżnicowany.
Przeczytaj także: Świerklaniec i jakość wody
GZWP 456 "Będzin" jest to zbiornik w utworach karbonu. Poszczególne poziomy są odizolowane od siebie warstwami nieprzepuszczalnych iłowców, a prowadzą one głównie wody pod ciśnieniem. Wody poziomu użytkowego występujące w utworach karbonu górnego (piaskowce) na głębokości do 80m charakteryzują się wydajnością do kilku do 70 m3/d. Wody podziemne występują pod ciśnieniem do 500 kPa. Stwierdzono, że część wód triasowych z południowego obszaru przesiąka do wychodni pokładów karbonu (obszar ujęcia szyb "Paweł").
Znajdujące się w gminie zbiorniki wód podziemnych były i są narażone na zanieczyszczenia z powierzchni terenu. Istotnym staje się ochrona czystości tych zasobów głównie poprzez uporządkowanie gospodarki ściekowej.
GZWP objęte są krajową i regionalną siecią monitoringu wód podziemnych, z czego na terenie Miasta zlokalizowany jest punkt w dzielnicy Małobądz. Najbliższe punkty monitoringu w sąsiedztwie Będzina znajdują się w Czeladzi i Rogozniku.
Klasyfikacja jakości wód podziemnych
| Nr pkt. | Lokalizacja | Klasa Jakości | Typ hydrochemiczny | Składniki decydujące o przynależności do danej klasy jakości | Składniki chemiczne przekraczające wartości graniczne dla danej klasy jakości |
|---|---|---|---|---|---|
| 19 | Będzin-Małobądz | II | HCO3- SO4 -Ca-Mg | S rozp., Tw.węgl., , Tw. tw.ogólna | Przewodność elektryczna |
| 58 | Czeldz | II | HCO3- SO4 -Ca-Mg- | Eh., HCO3, Sr,Tw.węgl., Tw. | Średnia i niska miejscami jakość tych wód spowodowana jest głównie wysokimi stężeniami żelaza, strontu, baru i podwyższonej twardości. |
Średnia i niska miejscami jakość tych wód spowodowana jest głównie wysokimi stężeniami żelaza, strontu, baru i podwyższonej twardości.
3 ujęcia głębinowych własnych (MPWiK Sp. z o.o. Udział procentowy produkcji wody z własnych źródeł wynosi ok. 32,7%-41,7% w latach 1998-2003 ( w roku 2002 - 39,7%). Średnio w roku 2003 pobór wody z ujęć własnych wynosił 5799m3/d.
Przeczytaj także: Góra Puławska: analiza działania oczyszczalni tunelowej
Z ujęcia Rozkówka ok. 47,6% rzeczywistego poboru wody sprzedawane jest dla Wojkowic. Woda z sieci GPW Katowice stanowi ok. 57,8 % całkowitej ilości wody z sieci wodociągowej Miasta Będzin. Zarówno sieć wodociągowa jak i ujęcia eksploatowane są przez Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. (MPWiK) w Będzinie. Przedsiębiorstwo obejmuje zasięgiem sieci wodociągowej teren całego Miasta Będzina, w tym dzielnice Łagisza i Grodźca. Produkcja własna z ujęć głębinowych przeznaczona jest na zaopatrzenie ludności i cele socjalno-bytowe. Woda głębinowa pochodzi z triasowego poziomu wodonośnego. Zgodnie z przeprowadzanymi badaniami, jest to woda w większości nie wymagająca uzdatniania (poza wysoką twardością), spełniająca warunki bakteriologiczne, jakim powinna odpowiadać woda do picia i na potrzeby gospodarcze i pitne. Podwyższona twardość wody występuje na ujęciu Małobądz B-I. Ujęcie wód "Rozkówka" znajduje się w obszarze wyznaczonej i zatwierdzonej strefy ochrony pośredniej ujęcia "Przebajka" w Czeladzi. Strefa rozciąga się również na znacznym obszarze południowej strona dzielnicy Grodziec. Do sieci wodociągowej podłączonych jest 59.600 mieszkańców (tj. ok. 96% mieszkańców) oraz 280 podmiotów usługowo - produkcyjnych. Zakup wody z GPW realizowany jest poprzez 12 lokalnych punktów dostaw wody z magistrali ø600.
Zużycie wody w Będzinie
| Wyszczególnienie | Zużycie wody [m3/d] | Zużycie wody [m3/rok] |
|---|---|---|
| Spółdzielnia Mieszkaniowa ("Wspólnota") | 1 922 | 701 562 |
| Miejski Zakład Budynków Mieszkaniowych | 2 132 | 778 207 |
| Spółka Mieszkaniowa "PARYS" | 387 | 141 177 |
| Zakład Administracji Budynków "GRODZIEC" | 381 | 139 001 |
| Huta BĘDZIN S.A | 88 | 31 679 |
| Fabryka Przewodów Energetycznych | 34 | 12 307 |
| Zakład Komunikacji Tramwajowej | 39 | 14 333 |
| Będziński Zakład Elektoenergetyczny S.A | 31 | 11 327 |
| Przedsiębiorstwo "PREFABET ŁAGISZA" | 49 | 17 794 |
Straty Wody
Straty wody w 2002 roku kształtowały się na poziomie 36,7%, a w roku 1998 około 30%. W ostatnich latach straty wody zwiększają się w związku z pogarszającym się stanem technicznym istniejącej sieci. Żeliwo - 17,2 km, tj. stal - 138,6 km, tj. AC - 2,7 km, tj. PCV - 0,6 km, tj. PE - 24,7 km, tj. Sieć wodociągowa Będzina jest siecią starą, wykonaną w przeważającej ilości z ulegającej korozji stali. Ze względu na średnice przewodów, największy udział w strukturze mają sieci o średnicach od 100 do 200 mm - 73,5 %.
Materiały z których zbudowana jest sieć
| Jednostka strukturalna | Materiały z których zbudowana jest sieć |
|---|---|
| Os. Syberia | Żeliwo, stal |
| Os. Warpie nowe | Stal |
Os. powyżej 50 lat - 1,45 %. W systemie zaopatrzenia w wodę Miasta Będzina funkcjonuje zbiornik wodociągowy zlokalizowany na Górze Zamkowej. Pojemność użytkowa zbiornika wynosi Vuż = 2880m3, co stanowi około 20% dobowego zużycia wody i około 5 godzinną dostawę wody odniesioną do średniego dnia w roku. Jednym z podstawowych wskaźników sytuacji eksploatacyjnej systemu zaopatrzenia w wodę jest awaryjność sieci wodociągowej. Procentowy wskaźnik strat wody dla wodociągu komunalnego miasta Będzina w latach 1998 do 2002 przedstawiono w tabeli poniżej.
Największe zakłady przemysłowe z terenu Miasta zaopatrują się w wodę z rz. Przemszy. Na odcinku od ujścia Pogorii do Psarki na rzece zlokalizowane są 3 jazy piętrzące wodę. W jazach są ujęcia wody dla Huty Bankowa (nie czynne), Elektrowni Łagisza do celów energetycznych (czynne, pobór - 7(12,5 mln m3/rok), GPW (SUW Będzin, km 38+380 Przemszy - aktualnie nie czynne). Pobór wody na ujęciu Łagiszy (km 40+030 Przemszy) wynosił w 2002r. - 7.785.230m3/rok, 2003r. - 8.183.810m3/rok i prowadzony był na podstawie aktualnego pozwolenia wodno-prawnego SR-I-7211/107/99 z 16.02.00r. Obiegi wodne w Elektrowni są obiegami zamkniętymi. Z Przemszy pobiera również wodę Elekrociepłownia Będzin SA za pomocą ujęcia zlokalizowanego w rejonie Zakładu (km 33+388). Woda pobierana w ilości średnio 2260m3/d (tj. ok. 804560m3/rok) wykorzystywana jest do celów technologicznych po wcześniejszym uzdatnieniu w stacji demineralizacji wody.
Woda kierowana do sieci wodociągowej nie wymaga uzdatniania. Spełnia również warunki bakteriologiczne, jakim powinna odpowiadać woda do picia i na potrzeby gospodarcze. W celu dodatkowego zabezpieczenia ujęcia przed wtórnym skażeniem bakteriologicznym w październiku 2002 r. na ujęciu Małobądz B-1 zamontowano lampę UV. W roku 2003 podobna lampa została zamontowana na ujęciu Małobądz B-2.
Przeczytaj także: Atrakcje Jeleniej Góry dla rodzin
Analiza jakości wody
| Data 1.12.2003r | ||||
|---|---|---|---|---|
| Temperatura | °C | |||
| 6 | 12 | |||
| Mętność | NTU | 1 | 0,3 | 0,1 |
| Barwa | mg/dm3 Pt | 15 | 3 | 3,0 |
| Zapach (na zimno/na gorąco) | akceptowalny | 3CL / 2CL | 0 / 1Cl | |
| Odczyn pH | 65-9,5 | 7,27 | 7,3 | |
| Amoniak | mg/dm3 NH4 | 0,5 | 0,02 | 0,004 |
| Azotyny | mg/dm3 N02 | 0,5 | 0,000 | 0,013 |
| Azotany | mg/dm3 N03- | 50 | 2,40 | 4,78 |
| Ogólny azot Kjeldahia | mg/dm3 ntkn | 0,201 | ||
| CHZT (KMn04) | mg/dm3 02 | 5,0 | 1,5 | 0,8 |
| Żelazo | mg/dm3 Fe | 0,2 | 0,03 | 0,03 |
| Mangan | mg/dm3 Mn | 0,05 | 0,00 | 0,06 |
| Chlorki | mg/dm3 Cl | 250 | 14 | 17,0 |
| Twardość ogólna | mg/dm3 CaCO3 | 60-500 | 96 | 518 |
| Wapń | mg/dm3 Ca | 30,4 | 131,4 | |
| Magnez | mg/dm3 Mg | 125 | 4,8 | 46,2 |
| Fluorki | mg/dm3 F | 1,5 | 0,30 | 0,15 |
| Krzemionka | mg/dm3 Si02 | 2,0 | 3,0 | |
| Siarczany | mg/dm3 S04 | 250 | 32 | 173 |
| Przewodność elektryczna | ¼S/cm | 2500 | 277 | 711,0 |
| Chloroform | ¼g/dm3 | 30 | - | 0,5 |
| Bromodichlorometan | ¼g/dm3 | 15 | - | 0,4 |
| THM (suma) | ¼g/dm3 | 100 | - | 1,3 |
| Trichloroeten | ¼g/dm3 suma | 10 | - | 0,3 |
| Ołów | mg/dm3 Pb | 0,05 | 0,0010 | 0,0054 |
| Miedź | mg/dm3 Cu | 2 | 0,0006 | 0,0013 |
| Chrom | mg/dm3 Cr | 0,05 | 0,0001 | 0,0006 |
| Kadm | mg/dm3 Cd | 0,003 | 0,0001 | 0,0002 |
| Stront | mg/dm3 Sr | 0,551 | ||
| Bar | mg/dm3 Ba | 0,7 | 0,041 | 0,074 |
| Cynk | mg/dm3 Zn | 3 | 0,009 | 0,49 |
| Sód | mg/dm3 Na | 200 | 9,641 | 7,48 |
| Arsen | mg/dm3 As | 0,01 | 0,0000 | 0,0010 |
| Selen | mg/dm3 Se | 0,01 | 0,0000 | 0,0003 |
| Rtęć | mg/dm3 Hg | 0,001 | 0,000142 | 0,0002 |
| Bor | mg/dm3 B | 1,0 | 0,1 | 0,70 |
| Chlor wolny | mBq/dm3 | 0,1-0,3 | 0,43 | 0,20 |
Z przedstawionych wyników badań wody surowej wynika, że pod względem fizyko-chemicznym i bakteriologicznym woda z ujęć MPWiK jak i ujęć GPW odpowiada wymogom stawianym wodzie przeznaczonej do spożycia przez ludzi, określonym w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 19 listopada 2002r.
Teren Miasta Będzina jest potencjalne narażony na zagrożenia powodziowe pochodzące od rzeki Przemszy, rzeki Brynicy oraz ich dopływów.
tags: #kozlowa #gora #oczyszczalnia #opis #technologii
