Czy Wielka Brytanii grozi brak wody pitnej? Przyczyny problemu
- Szczegóły
W Wielkiej Brytanii coraz częściej pojawiają się pytania o dostępność i jakość wody pitnej. Problemy z infrastrukturą, zanieczyszczenia oraz kontrowersje związane z prywatyzacją sektora wodno-kanalizacyjnego budzą obawy o przyszłość zaopatrzenia w wodę.
Incydenty związane z zanieczyszczeniem wody
Ostatnie incydenty, takie jak zamknięcie szkoły podstawowej z powodu braku bezpiecznej wody pitnej, wskazują na poważne problemy. Laura Flowerdew z South West Water potwierdziła, że przyczyną najprawdopodobniej był uszkodzony zawór zanieczyszczony odchodami zwierzęcymi. Władze prowadzą śledztwo, a mieszkańcy muszą gotować wodę przez co najmniej kilka dni. Minister zdrowia Victoria Atkins zapowiedziała, że South West Water będzie musiało odpowiedzieć na trudne pytania dotyczące tego incydentu.
Susze i niedobory wody w Polsce i na świecie
W mediach często słyszymy o braku wody w różnych regionach. Susze i gwałtowne opady zdarzają się od wieków, dlatego kluczowe jest magazynowanie wody deszczowej. Jak spada na ziemię należy ją magazynować, jeśli potem nie spada jej zbyt często. To są konkretne pieniądze, trzeba ją zbierać, bo to są spore finanse na podstawę naszego życia. Życia roślin hodowlanych, życia zwierząt, wody dla ludzi, tej pitnej i użytkowej.
Oszczędzanie wody nie jest jedynym rozwiązaniem. Gospodarowanie jest lepszym słowem. Największymi konsumentami wody jest przemysł energetyczny i górnictwo. Ulepszanie procesów technologicznych zmniejszyło już znacznie zużycie wody w tych branżach. Nie możemy wody marnotrawić poczynając od małych gospodarstw. W skali kraju zrobi to konkretną wartość. Rozwiązaniem problemu niedoboru wody jest retencja. Opóźnienie jej odpływu, zatrzymywanie i zmniejszenie parowania. Realizacja możliwa już na poziomie domowych ogrodów do retencji na obszarach leśnych, rolnych oraz miast.
Historyczne susze w Europie
Analiza kronik i badań archiwalnych pozwala zbadać częstotliwość występowania suszy w Polsce w ciągu ostatnich 500 lat. "... na podstawie kronik, analiz i archiwalnych badań starano się zbadać częstotliwość występowania suszy w Polsce w ciągu ostatnich 500 lat. Skalę zjawiska suszy oceniano w trzyklasowej skali. Najwięcej susz o zasięgu krajowym wystąpiło w latach 1480 - 1780. O częstym braku deszczu w XVIII w. pisał ks. Rzączyński. "W 1708 r., w czasie lata i jesieni ledwo kilka razy deszcz padał, z tej przyczyny w polach orać nie można było, a przez to i zasiewów jesiennych uskutecznić". Szczególnie dotkliwe były susze, które występowały rok po roku. Takie zjawiska odnotowano latem 1718 i 1719 r..."
Przeczytaj także: Dostęp do wody pitnej w Chinach
Technika odtwarzania warunków wilgotności w oparciu o słoje drzew, pozwala analizować hydrohistorię. W słojach widać także susze z centralnej Europy : 1540, 1590, 1616, 1718 i 1719 r. Nazywane są w Czechach „wyjątkowymi suszami”. Susza w 1616 roku odznaczająca się „wielkim upałem, wyschniętymi rzekami” i znakiem wyrytym na „Kamieniu Głodu” na Łabie. Kamień został odkryty podczas suszy w 2018 roku, czyli po 202 latach. Na Renie natomiast widnieją daty na takim kamieniu sprzed 500 lat z roku 1417.
Niekorzystne warunki rozpoczęły się w 1314 roku i skutki zaczęły być wyraźne w 1315 r. przez klęskę plonów w całej Europie od Pirenejów przez rejony słowiańskie, Szkocje aż po Włochy.
Największe SUSZE w Europie na przestrzeni kilkuset lat miały ogromny wpływ na gospodarki, ekosystemy oraz społeczeństwa. Niektóre z najważniejszych okresów suszy, które historycznie były szczególnie dotkliwe:
- 800-1300 po Chr.r. tzw. Średniowieczne optimum klimatyczne - okres ocieplenia rejonu północnego Atlantyku (Europa, Ameryka Północna)
- 1437-1473 r. - megasusza, która trwała 37 lat
- Susza w latach 1540-1541: Rok 1540 nazywany jest „rokiem bez wody” - w wielu regionach, w tym w Szwajcarii, Niemczech, Francji i północnych Włoszech, deszcz nie padał przez niemal cały rok. Skutki suszy obejmowały poważne straty w rolnictwie, braki wody pitnej, pożary lasów i niepokoje społeczne.
- Megasusza 1750-1850: Susza w Europie Zachodniej i Środkowej. Były one powiązane z tzw. Małą Epoką Lodową, która charakteryzowała się dużymi wahaniami klimatycznymi.
- Susza 1921 roku „rok bezprecedensowo małych opadów deszczu” Ta susza dotknęła głównie Europę Wschodnią, w tym Ukrainę, Rosję oraz częściowo Polskę. Była to jedna z największych klęsk żywiołowych początku XX wieku. Susza doprowadziła do masowych nieurodzajów, głodu, a także migracji ludzi z obszarów wiejskich do miast.
- Susze w latach 1947-1949 Po zakończeniu II wojny światowej, Europa stanęła w obliczu - dużych susz, które trwały od 1947 do 1949 roku. Dotknęły szczególnie Europę Zachodnią, Francję i Hiszpanię.
- Susza 1976 roku: Rok 1976 przyniósł jedną z największych susz XX wieku w Europie, dotykając szczególnie Wielką Brytanię, Francję, Niemcy i Włochy. Skutki: ogromne straty w rolnictwie oraz problemy z dostawami wody pitnej.
- Susze lata 2003, 2015, 2018, 2022: W XXI wieku Europa doświadcza również intensywnych susz. Ta w 2003 roku była jedną z najgorszych w ostatnich dekadach: wielkie straty w rolnictwie oraz zgony związane z falą upałów, szczególnie w Francji. 2015, 2018 i 2022 również charakteryzowały się brakiem opadów, co wpłynęło na produkcję rolną oraz połacie ekosystemów w wielu regionach, w Europie Środkowej i Zachodniej.
Zanieczyszczenie wody
Zanieczyszczenie wody to stan, w którym zmianie ulegają jej cechy fizykochemiczne oraz biologiczne, spowodowany wprowadzeniem substancji organicznych i nieorganicznych oraz ciepła. Zanieczyszczenia powodują zmiany ekosystemu wodnego wpływające niekorzystnie na zasiedlające je organizmy żywe oraz ograniczają lub uniemożliwiają wykorzystywanie wody do picia i celów gospodarczych.
Źródła zanieczyszczenia mórz można podzielić na lądowe, morskie i atmosferyczne. W skali globalnej zdecydowana większość (ponad 80%) zanieczyszczeń wód morskich powstaje na lądzie. Zanieczyszczenia wytwarzane na lądzie dostają się do rzek i mórz bezpośrednio z miejskich kanalizacji i ścieków przemysłowych, czasem w postaci odpadów niebezpiecznych i toksycznych oraz odpadów stałych, głównie tworzyw sztucznych.
Przeczytaj także: Czas trwania filtracji cementu
Istotnym źródłem zanieczyszczeń wód morskich jest także rolnictwo. Pestycydy i herbicydy to substancje chemiczne stosowane na polach uprawnych w celu zwalczania owadów i chwastów. Zawierają one syntetyczne związki chemiczne obce naturalnym układom przyrodniczym. Po zastosowaniu na polach wraz z wodami opadowymi spływają po powierzchni lub przenikają do wód podziemnych, a następnie do rzek, z którymi trafiają do morza. Niestety, w wodzie nie ulegają one biodegradacji, ale wchodzą do łańcucha pokarmowego.
Prywatyzacja przedsiębiorstw wodno-kanalizacyjnych w Wielkiej Brytanii
Infrastrukturą wodno-kanalizacyjną w Wielkiej Brytanii zarządzają prywatne przedsiębiorstwa. Ich prywatyzacja została rozpoczęta w 1989 r. Jednak zamiast poprawienia jakości usług i lepszej ochrony środowiska, system poszedł w innym kierunku. Firmy te uzyskiwały niebotyczne - na tle tego sektora - zyski, ale zyski te były przeznaczane na wypłate dywidend dla udziałowcow.
Nawet wśród administracji publicznej panuje przekonanie, że sprywatyzowane firmy wodno-kanalizacyjne zamiast dbać o dostawy czystej wody i oczyszczanie ścieków, skupione są raczej na maksymalizacji zysku, windowaniu dywidend dla inwestorów czy też pompowaniem bonusów dla dyrektorów. Prawie dwie trzecie brytyjczyków uznaje, że spółki wodno kanalizacyjne powinny zostać znacjonalizowane.
Sytuacja jest na tyle dramatyczna, że w grudniu 2023 r. wprowadzono wreszcie przepisy umożliwiające nakładanie kar na spółki wodno-kanalizacyjne bez limitu. Obecnie, w sierpniu 2024 r., tylko nad Thames Water wiszą kary w wysokości 107 milionów funtów. Jest tylko jeden problem: wiele z tych podmiotów tonie w długach po uszy.
Jak zwracali uwagę krytycy, prywatyzacja prowadzi do niewłaściwej alokacji kapitału. Pieniądze, które mogłyby pójść na inwestycje, lądują w kieszeni inwestorów. Jak alarmują analitycy, przychody i zyski rosną dzięki podwyższeniu opłat i mimo rosnącego zadłużenia firm wodno-kanalizacyjnych, a dywidendy wciąż są wypłacane udziałowcom.
Przeczytaj także: Gdzie kupić wodę destylowaną?
Kraje z najbardziej zanieczyszczoną wodą
Polska dysponuje zasobami wody typowymi dla naszej strefy klimatycznej, jednak istotnym problemem jest sama jej jakość. Jak wskazują dane Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, 60 proc. polskich rzek ma stan ekologiczny umiarkowany, 30 proc. - zły lub słaby, a zaledwie 10 proc. dobry lub bardzo dobry. Inne raporty wskazują, że aż 88 proc. jezior w naszym kraju jest w stanie złym. Na tle Europy wypadamy słabo, bo prawie 40 proc. wód powierzchniowych w Unii ma stan dobry lub bardzo dobry.
Są jednak kraje, które zmagają się z jeszcze większymi problemami w tej kwestii. Zły stan wód dotyczy m.in. Argentyny, Bangladeszu, Filipin, Indonezji, Chin i Indii. Zanieczyszczenia wód nie dotyczą wyłącznie krajów słabo rozwiniętych i pozaeuropejskich. Z dużym problemem smagają się też Włochy - rzeka Sarno należy do najbardziej zanieczyszczonych w Europie.
Jak zapobiegać zanieczyszczeniom wód?
W obecnej sytuacji zapobieganie zanieczyszczeniom wód staje się koniecznością. W tym celu rządy poszczególnych państw wprowadzają coraz bardziej rygorystyczne normy dla zakładów przemysłowych i gospodarstw domowych. Zwłaszcza tych, w których wciąż korzysta się z podziemnych zbiorników, do których odprowadzane są ścieki. Coraz większy udział w produkcji rolnej mają gospodarstwa ekologiczne, w które w mniejszym stopniu zanieczyszczają wody gruntowe i powierzchniowe (mniejszym, nie zerowym). Warto pamiętać, że odpowiedzialność za czystość wód spoczywa nie tylko na centralnych organach władzy, ale na każdym z nas. Decyzje, które podejmujemy każdego dnia, w sposób pośredni lub bezpośredni wpływają na jakość wody, z której korzystamy. Właśnie dlatego ważne jest krzewienie postaw ekologicznych.
Trzyklasowa skala intensywności suszy
Skala obejmuje zasięg lokalny (1 klasa), regionalny (2 klasa) i krajowy (3 klasa).
| Rok | Intensywność suszy (lokalnie) | Intensywność suszy (regionalnie) | Intensywność suszy (krajowo) |
|---|---|---|---|
| 1501 - 1550 | 2 | 6 | 5 |
| 1551 - 1600 | 3 | 1 | 0 |
| 1601 - 1650 | 1 | 1 | 0 |
| 1651 - 1700 | 0 | 9 | 1 |
| 1701 - 1750 | 4 | 1 | 2 |
| 1751 - 1800 | 0 | 4 | 2 |
| 1801 - 1850 | 1 | 6 | 6 |
| 1851 - 1900 | 0 | 7 | 5 |
| Razem | 26 | 64 | 43 |
tags: #czy #kończy #się #woda #pitna #w
