Uzdatnianie Wody w Warunkach Survivalowych: Metody i Techniki
- Szczegóły
Dostęp do czystej wody pitnej to jeden z najważniejszych aspektów podczas wypraw outdoorowych, sytuacji kryzysowych lub obozów survivalowych. W warunkach terenowych często nie dysponujemy profesjonalnym sprzętem do filtrowania i uzdatniania wody, dlatego warto znać skuteczne metody improwizowane. Woda nieuzdatniona może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, dlatego uzdatnianie wody w survivalu jest nieodłącznym elementem bezpieczeństwa.
Dlaczego Uzdatnianie Wody Jest Tak Ważne?
Podczas aktywnego wypoczynku, takiego jak piesze wędrówki, biwakowanie czy survival, dostęp do czystej wody jest niezbędny do utrzymania zdrowia i pełnej sprawności fizycznej. Ciało dorosłego człowieka w 60-70 % składa się z wody, która jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania komórek. Przyjmuje się, że zdrowa osoba w sile wieku, w normalnych warunkach powinna wypijać ok. 2 l płynów dziennie. Podczas aktywności górskich, intensywnie się pocimy i mamy przyspieszony oddech, więc utrata wody następuje szybciej niż zwykle.
W skrajnym przypadku, gdy ubytek jest większy niż 15% masy ciała, może to doprowadzić nawet do zgonu. Woda z naturalnych źródeł, takich jak rzeki, jeziora czy strumienie, może zawierać różnorodne zanieczyszczenia - groźne bakterie, wirusy, pasożyty oraz substancje chemiczne. Dzięki odpowiednim technikom i urządzeniom filtrującym można uzyskać wodę, która jest bezpieczna do spożycia, co jest nieocenione w sytuacjach, gdy dostęp do jej bezpiecznej formy jest ograniczony.
Gdzie Szukać Wody w Terenie?
W zależności od terenu, w którym się znajdujesz, dostępność wody może się różnić:
- Strumienie i rzeki: To najpewniejsze źródła wody, ale pamiętaj, że nawet czysta woda może zawierać bakterie i pasożyty.
- Deszczówka: Jeśli masz pojemnik lub plandekę, możesz zbierać deszczówkę.
- Zagłębienia terenu: Po deszczu woda może zbierać się w naturalnych zagłębieniach terenu.
- Wilgotne miejsca: Jeśli znajdziesz wilgotne miejsce, możesz wykopać dół - woda zacznie się zbierać na jego dnie.
- Warunki pustynne: W warunkach pustynnych można wykopać dołek, włożyć do niego naczynie i przykryć folią, zostawiając mały kamień na środku.
Metody Uzdatniania Wody w Terenie
1. Gotowanie Wody
To najprostsza i najskuteczniejsza metoda eliminacji bakterii i pasożytów. Wystarczy zagotować wodę przez 5-10 minut. Warto przy tym pamiętać, że na większych wysokościach ciśnienie jest niższe, więc woda zaczyna wrzeć zanim osiągnie temperaturę 100°C. Dlatego powinno się ją gotować przynajmniej kilka minut dłużej.
Przeczytaj także: Uzdatnianie wody w survivalu - niezbędny zestaw
2. Uzdatnianie Chemiczne
Tabletki lub płyny do uzdatniania wody warto mieć je w ekwipunku survivalowym. Dodaje się je do wody, aby zabić bakterie i wirusy. Należy pamiętać o dostosowaniu się do warunków atmosferycznych. Przykładowo, wysoko w górach jest niższe ciśnienie, a co za tym idzie - temperatura wrzenia też jest niższa. Z tego względu uzdatnianie wody poprzez jej zagotowanie powinno trwać kilka minut dłużej.
Tabletki z reguły są w stanie wyeliminować zanieczyszczenia biologiczne (bakterie lub wirusy), jednak nie poradzą sobie z zanieczyszczeniami fizycznymi, a także chemicznymi. Nie jest to rozwiązanie dla osób niecierpliwych, bo na czystą wodę trzeba dosyć długo czekać, gdyż substancje aktywne muszą mieć czas na „zneutralizowanie zagrożeń”.
Chemiczne uzdatnianie wody w terenie:
| Wady | Zalety |
|---|---|
| może zmieniać smak wody | zajmuje niewiele miejsca w bagażu |
| bywa nieodpowiednie dla alergików | skuteczne (usuwa nawet wirusy) |
| wymaga dokładnego dawkowania | zmniejsza ryzyko ponownego skażenia wody |
3. Filtracja Wody
Na rynku dostępne są kompaktowe filtry survivalowe, np. LifeStraw. Istnieją również turystyczne filtry do wody można podzielić na kilka popularnych typów:
- Filtry mechaniczne - jedna z najpopularniejszych metod oczyszczania wody w terenie.
- Filtry pompowe - urządzenia tego typu wyposażone w ręczne pompki, które pozwalają na szybkie filtrowanie wody bezpośrednio z naturalnych źródeł. Filtry te mogą usuwać bakterie, pierwotniaki oraz niektóre wirusy.
- Filtry grawitacyjne - wykorzystują siłę grawitacji do przepuszczania wody przez filtr. Są one szczególnie przydatne w obozach, gdzie można zawiesić worek z wodą i pozwolić, aby filtracja odbywała się samoczynnie.
- Turystyczne filtry UV - wykorzystują promieniowanie ultrafioletowe do dezynfekcji wody. Promienie UV niszczą DNA mikroorganizmów, co uniemożliwia im namnażanie się i wywoływanie chorób.
Mechaniczne uzdatnianie wody:
| Wady | Zalety |
|---|---|
| najmniej skuteczne (nie wychwytuje m.in. wirusów) | szybkie |
| utrudnione picie (słaby przepływ przez ustnik) | naturalne |
4. Improwizowany Filtr do Wody
W survivalowych sytuacjach ekstremalnych warto wiedzieć, jak oczyścić wodę bez filtra. Najlepsze efekty daje połączenie kilku metod, np. Filtr do wody survival wykonany z butelki to proste, skuteczne i praktyczne rozwiązanie w sytuacjach survivalowych. Filtr improwizowany z piasku i węgla pozwala szybko poprawić jakość wody i zwiększyć bezpieczeństwo przy jej spożyciu.
Czego potrzebujemy do jego wykonania? Plastikowej butelki lub podobnego przedmiotu. Oprócz tego potrzebny będzie nam węgiel z ogniska, mech, igliwie sosny lub jałowca oraz piach dla „najbogatszej” wersji filtra lub sam piach do wersji najprostszej.
Przeczytaj także: Woda w warunkach przetrwania
Jak przebiega procedura? Survivalowy filtr do uzdatniania wody wykonujemy w następujący sposób:
- Odcinamy denko butelki tak aby stworzyło nam ono improwizowany kubek ale też tak żeby jak najwięcej butelki było nie obcięte.
- W zakrętce butelki robimy malutką dziurkę lub jeśli jej nie mamy - wrzucamy szyszkę
- Wrzucamy węgiel do butelki przez wycięte denko, ubijamy.
- Wrzucamy igliwie, wcześniej rozbite lub rozgniecione aby puściło soki i także ubijamy.
- Wrzucamy mech - same elementy zielone. Dbamy o to aby elementy brązowe ze spodu nie znalazły się w filtrze. Mech również ubijamy na ścisk.
- Wsypujemy piach i tak samo ubijamy na twardo.
- Stosunek warstw powinien być następujący: 10% węgiel, 10% jałowiec, 20% mech, 60% piach.
- Filtr wieszamy lub ustawiamy tak aby był on pionowy. Wlewamy wodę powoli na piach i czekamy aż zacznie przesiąkać przez warstwy.
- Nie zbieramy pierwszej wody po przesiąknięciu - pozwalamy jej na „przepłukanie” filtru.
- Następnie, kolejne krople wody które przesiąkają przez filtr zbieramy do denka butelki lub innego naczynia jakim dysponujemy.
Im wolniej woda przesiąka, tym skuteczniejszy jest filtr. Jeżeli zaczyna ona lecieć „ciurkiem”, to znaczy że warstwy są za mało ubite. Przefiltrowaną w ten sposób wodę i tak stanowczo zalecamy przegotować. Filtr ten eliminuje znaczą część zanieczyszczeń, ale nie jest to filtr profesjonalny. Nadal istnieje ryzyko zakażenia - jest ono jedynie znacznie zmniejszone. Wodę prosto z filtra pijemy tylko w sytuacji najwyższej potrzeby. Po przegotowaniu, możemy już taką wodę pić bez problemu.
5. Cygańska Studnia
Innym sposobem na przefiltrowanie brudnej wody jest tzw. cygańska studnia. W terenie względnie wilgotnym, na którym jednak nie ma źródła wody lub gdy źródło jest zanieczyszczone należy wykopać zagłębienie o średnicy ~ 40-50cm. i głębokości około 40-60 cm. Głębokość zależy od wilgotności ziemi ew. jak głęboko pod powierzchnią wilgoć występuje.
Z czasem woda na dnie będzie się zbierać i stopniowo wypełniać zagłębienie.
Istotnym jest, by:
Przeczytaj także: Technologie oczyszczania wody: Przegląd
- zagłębienie było około 30 cm głębsze niż poziom wilgotnej ziemi.
- „studnia” znajdowała się nie mniej niż 15 m od zanieczyszczonego zbiornika, by zapewnić możliwie dobrą naturalną filtrację.
- kilkakrotnie wylać wodę zebraną na dnie studni, zanim zaczniemy z niej korzystać. Dzięki temu kolejna spływająca woda będzie coraz czystsza.
Metoda ta jest uznawana za jeden ze skutecznych sposobów oczyszczania wody w warunkach ekstremalnych.
6. Studnia Słoneczna
Innym sposobem oczyszczania jest odparowywanie wody i skraplanie jej na nieprzepuszczalnej folii lub płachcie.
Kopiemy spory dołek w kształcie lejka o średnicy około 1m i głębokości około 60 cm. Na dnie dołka stawiamy naczynie, do którego chcemy pozyskać wodę. Dołek przykrywamy folią i uszczelniamy brzegi ziemią i kamieniami. Na środku folii, bezpośrednio nad naczyniem kładziemy niewielki kamień, dzięki czemu folia znacząco się ugina/zapada tworząc rodzaj odwróconego lejka, którego dno będzie się znajdować bezpośrednio nad naczyniem (najlepiej około 30-40 cm pod linią gruntu).
Parująca z ziemi woda skrapla się na folii, i wpada prosto do naczynia. Ewentualnie możemy dno dołka wyłożyć mokrymi rzeczami np. świeżymi liśćmi (nietrującymi), trawą itd. W ten sposób z tego, co włożymy, też będzie parować woda, i uzyskamy ją szybciej i więcej.
7. Kondensacja na Gałęziach i Krzakach
Jeśli nie masz ochoty kopać, możesz pozyskać wodę za pomocą techniki kondensacyjnej. Będziesz potrzebować plastikową torby / foliowy worek i coś do zawiązania.
Drzewa i rośliny zatrzymują w sobie wodę, co może uratować ci życie, jeśli znajdziesz się bez wody. Korzenie drzew i roślin pozyskują wodę z gleby. Drzewa mogą nawet dosięgnąć do wód gruntowych z głębokości ponad 15 metrów.
Weź torbę i zawiąż ją wokół liściastej zielonej gałęzi drzewa, krzewu. Najlepiej nakładać przezroczysty worek na gałęzie brzozy. Wybieraj wyłącznie zdrowe i nietrujące rośliny i drzewa. Umieść worek otworem skierowanym do góry, aby woda mogła zebrać się w dolnym rogu torby. Obciąż wnętrze kamieniem, aby obniżyć ustawienie worka.
tags: #uzdatnianie #wody #survival #metody
