Sytuacja z Wodą Pitną w Polsce: Raport
- Szczegóły
Woda zajmuje ponad 70% powierzchni Ziemi. Zaledwie 2,5% jej zasobów stanowią wody słodkie, a tylko 0,6% to wody słodkie będące źródłem wody pitnej. Teoretycznie powinno to zaspokoić globalne potrzeby, jednak dostęp do trwałych zasobów wodnych jest utrudniony przez ich nierównomierne rozmieszczenie i nieracjonalne gospodarowanie. Negatywnie na stan zasobów wodnych wpływają również zmiany klimatyczne oraz ich skutki.
W latach 2015-2017 w większości regionów świata poziom bezpieczeństwa wodnego uległ obniżeniu, co oznacza coraz mniejsze możliwości zaspokojenia zapotrzebowania na wodę słodką. W skali świata rocznie pobieranych jest 17% odnawialnych zasobów słodkiej wody, co wskazuje na brak stresu wodnego, ale w ujęciu regionalnym istnieją ogromne różnice pod tym względem. Krytyczna jest sytuacja w Afryce Północnej, gdzie roczny pobór wody przekracza ilość odnawialnych zasobów słodkiej wody w tym regionie. Duże jest prawdopodobieństwo wystąpienia deficytu wody w Azji Środkowej (gdzie pobieranych jest 88% odnawialnych zasobów wód) oraz w Azji Południowej (71%).
Odsetek światowej populacji korzystającej z bezpiecznie zarządzanej dystrybucji wody pitnej zwiększył się z 64% w 2005 r. do ponad 70%. Oznacza to jednak, że 2,2 miliarda ludzi, głównie z najuboższych regionów świata, nadal ma ograniczony dostęp do wody pitnej lub nie posiada go wcale. Dostęp do bezpiecznej wody pitnej jest bardzo zróżnicowany w ujęciu przestrzennym. Wyraźnie lepsza jest sytuacja w miastach (gdzie taki dostęp posiada 85% mieszkańców) niż na terenach wiejskich (53%). Spośród regionów świata najwyższym odsetkiem ludności korzystającej z bezpiecznie zarządzanej dystrybucji wody pitnej charakteryzuje się Ameryka Północna oraz Europa (odpowiednio 99% i 93%), natomiast w najtrudniejszej sytuacji pozostają mieszkańcy Afryki Subsaharyjskiej, gdzie odsetek ludności z zagwarantowanym dostępem do wody zdatnej do picia nadal jest bardzo niski (27%). W porównaniu z 2005 r. poprawiła się sytuacja we wszystkich regionach; najbardziej wzrósł odsetek ludności posiadającej dostęp do bezpiecznej wody pitnej w Ameryce Łacińskiej i na Karaibach (z 58% do 74%) oraz w Azji Południowej (z 46% do 59%) i Środkowej (z 58% do 71%).
Dostęp do Sanitariatów
Równocześnie poprawił się także dostęp do podstawowej infrastruktury sanitarnej. Odsetek ludności na świecie korzystającej z bezpiecznie zarządzanych usług sanitarnych, w tym stanowisk do mycia rąk z dostępem do bieżącej wody i mydła wzrósł z 32% w 2005 r. do 45%. Oznacza to jednak, że nadal tego dostępu pozbawiona jest większa część populacji świata (ok. 4,1 mld ludzi). Na brak możliwości korzystania z sanitariatów najbardziej narażeni są mieszkańcy krajów afrykańskich, w szczególności Afryki Subsaharyjskiej, gdzie dostęp do bezpiecznie zarządzanych usług kanalizacyjnych posiada jedynie 18% mieszkańców, tj. niewiele więcej niż w 2005 r. (16%). W Ameryce Północnej i Europie, gdzie usługi sanitarne są najbardziej rozbudowane, do sieci kanalizacyjnych przyłączonych jest blisko 80% ludności (podczas gdy w 2005 r. odsetek ten w Ameryce Północnej wynosił 78%, a w Europie 66%). Wśród osób pozbawionych odpowiednich warunków sanitarnych na świecie, 60% dysponuje przynajmniej podstawowym wyposażeniem do mycia rąk (na obszarach wiejskich jest to 46%), natomiast 9% (prawie 700 milionów ludzi) jest pozbawione nawet elementarnych urządzeń sanitarnych, tj. dostępu do toalety czy latryny. W największym stopniu problem ten dotyczy Afryki Subsaharyjskiej, gdzie 20% mieszkańców (tj. ponad 200 milionów ludzi) nie ma zapewnionych podstawowych warunków sanitarnych.
Zasoby Wodne w Polsce
Zasoby wodne w Polsce są relatywnie niewielkie, a dodatkowo cechuje je zmienność sezonowa i zróżnicowanie obszarowe. Wielkość odnawialnych zasobów wody słodkiej przypadająca na 1 mieszkańca Polski (średnia wartość z wielolecia) wynosi niecałe 1,6 tys. m3, co wskazuje na zagrożenie stresem wodnym.
Przeczytaj także: Woda kranowa w Łodzi - analiza
W blisko połowie krajów UE zasoby świeżej wody są niepokojąco niskie (poniżej 3 tys. m3 na osobę), w tym w Polsce, na Malcie, Cyprze i w Czechach są poniżej poziomu bezpieczeństwa wodnego (według ONZ granicą, poniżej której kraj uznaje się za zagrożony takim niedoborem wody, jest 1,7 tys. m3).
Stopień zapotrzebowania na wodę określa m.in. Wskaźnik Wykorzystania Wody plus (Water Exploitation Index plus), który pokazuje, jaki odsetek odnawialnych zasobów wodnych jest wykorzystywany na danym obszarze. W większości krajów UE wskaźnik ten kształtuje się na stosunkowo niskim poziomie (za wysoki uznawany jest poziom przekraczający 20%). W Polsce wskaźnik wynosi 6,87% i chociaż wzrósł w porównaniu z 2010 r. (kiedy wynosił 5,62%), to nadal jest niższy niż przeciętny w UE (8,39%, a w 2010 r. 6,30%). Wskaźnik ten nie uwzględnia jednak nierównomiernego rozkładu przestrzennego i sezonowego zasobów i nie odzwierciedla występujących w wielu regionach Europy niedoborów wody.
W Polsce głównym źródłem zaopatrzenia gospodarki narodowej są wody powierzchniowe. Ich pobór w 2019 r. wyniósł 7,4 km³ i pokrył 80% potrzeb (głównie produkcyjnych w przemyśle), podczas gdy pobór wód podziemnych wyniósł 1,8 km³. Równocześnie zużyto 8,8 km³ wody. Od wielu lat rozkład poboru wody przez poszczególne sektory gospodarki nie ulega istotnym zmianom. Największym zużyciem wody charakteryzuje się przemysł, na który przypada 70% wykorzystanej wody; 20% zużywane jest przez gospodarkę komunalną, a kolejne 10% wykorzystywane jest na potrzeby nawodnień w rolnictwie i leśnictwie oraz do napełniania i uzupełniania stawów rybnych.
Infrastruktura Sanitarna w Polsce
Większość mieszkańców Polski, podobnie jak UE, posiada dostęp do podstawowych urządzeń sanitarnych i jest podłączona do co najmniej wtórnego oczyszczania ścieków. Polska niemal dorównała Europie Zachodniej pod względem wyposażenia mieszkań w łazienkę. W większości krajów członkowskich odsetek ludności nieposiadających w swoich gospodarstwach domowych wanny, prysznica i toalety kształtuje się poniżej 1% (a średnio w UE wynosi 2%). W Polsce takiego wyposażenia nie posiada 2% populacji (o połowę mniej niż na początku dekady). Wpływ na poprawę dostępu do urządzeń sanitarnych ma rozbudowa sieci wodno-kanalizacyjnej, w tym intensyfikacja oczyszczania ścieków, warunkującego jakość i czystość wód. Kluczowym dla środowiska jest zastępowanie metod polegających jedynie na mechanicznym usuwaniu zanieczyszczeń bardziej efektywnymi technologiami m.in. poddaniu ich wtórnemu oczyszczaniu.
Oczyszczanie Ścieków
W Polsce, podobnie jak w większości krajów UE, zwiększył się odsetek ludności korzystającej z oczyszczalni ścieków z co najmniej wtórnym usuwaniem nieczystości (tj. na ogół biologicznym z osadnictwem wtórnym lub innym procesem redukującym materiał organiczny). Obecnie korzysta z nich 74% mieszkańców Polski (wobec 65% na początku dekady). Wydajniejsze oczyszczanie ścieków przyczynia się m.in. do poprawy jakości wód europejskich rzek. Stopień ich zanieczyszczenia organicznego w większości krajów UE jest mniejszy niż kilkanaście lat wcześniej, choć od 2015 r. nie ulega większym zmianom. Do określenia jakości wód wykorzystuje się m.in. pomiar biochemicznego zapotrzebowania tlenu (BZT), które pokazuje ilość tlenu potrzebną mikroorganizmom tlenowym do rozkładu substancji organicznych. Wskaźnik ten stosuje się do określenia podatności ścieków na biologiczne oczyszczanie - im wyższa wartość BZT (czyli zapotrzebowania na tlen) tym większe zanieczyszczenie.
Przeczytaj także: Wszystko, co musisz wiedzieć o oczyszczaczach Philips
W Polsce do rozkładu substancji organicznych w 1 litrze wody rzecznej potrzebne jest 2,74 mg tlenu i choć jest to mniej niż w 2010 r. (2,96 mg), to nadal więcej niż przeciętnie w rzekach UE (gdzie to zapotrzebowanie wynosi 2,00 mg, a w 2010 r. sięgało 2,14 mg).
Przeczytaj także: Skuteczność oczyszczaczy powietrza
tags: #sytuacja #z #wodą #pitną #w #Polsce
